Sivas Kongresi, Millî Mücadele tarihinin dönüm noktalarından biri olarak, Türk milletinin bağımsızlık iradesini ortak bir siyasi zeminde ortaya koyduğu önemli bir toplantıydı. 4-11 Eylül 1919 tarihleri arasında gerçekleştirilen kongre, yalnızca bölgesel bir direniş hareketinin değil, bütün vatanı kapsayan bir mücadelenin örgütlenmesinde belirleyici rol oynadı.
Mondros Ateşkes Antlaşması'nın ardından Anadolu'nun farklı bölgelerinde işgaller başlamış, buna karşı çeşitli yerel cemiyetler kurulmuştu. Ancak bu yapıların dağınık olması, Millî Mücadele'nin ortak bir merkezden yürütülmesini gerekli kılıyordu. Mustafa Kemal Paşa'nın öncülüğünde toplanan Sivas Kongresi, bu dağınık direniş anlayışının ortak bir milli irade etrafında birleştirilmesi bakımından önem taşıdı.
Kongrenin en önemli kararlarından biri, “Millî sınırlar içinde vatan bir bütündür, parçalanamaz” anlayışının bütün milleti kapsayacak şekilde benimsenmesiydi. Böylece vatanın bütünlüğü ve bağımsızlığı, Millî Mücadele'nin temel hedeflerinden biri olarak açık biçimde ortaya konuldu.
Sivas Kongresi'nde ayrıca bütün millî cemiyetler Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti adı altında birleştirildi. Bu karar, farklı bölgelerde faaliyet gösteren direniş gruplarının tek bir siyasi ve teşkilatlı yapı altında toplanmasını sağladı. Böylece Millî Mücadele'nin örgütlenmesinde önemli bir adım atılmış oldu.
Kongrede alınan bir diğer önemli karar ise manda ve himayenin reddedilmesi oldu. Bu karar, Türk milletinin bağımsızlığını başka bir devletin koruması veya denetimi altında sürdürme düşüncesini kabul etmediğini gösterdi. Millî Mücadele'nin temelindeki tam bağımsızlık düşüncesi bu süreçte daha belirgin hale geldi.
Sivas Kongresi'nin bir başka önemli sonucu da Temsil Heyeti'nin yetkilerinin bütün Anadolu ve Rumeli'yi kapsayacak şekilde genişletilmesi oldu. Böylece Temsil Heyeti, Millî Mücadele'nin ülke çapındaki siyasi temsil organı niteliğine yaklaşmaya başladı. Kongre sonrasında Mustafa Kemal Paşa ve Temsil Heyeti'nin siyasi ağırlığı da giderek arttı.
Kongrenin ardından İrade-i Milliye gazetesinin çıkarılmaya başlanması da Millî Mücadele'nin kamuoyuna anlatılması açısından önemliydi. Ayrıca Sivas'ta alınan kararlar, İstanbul Hükûmeti üzerindeki baskıyı artırdı ve Anadolu'daki milli hareketin siyasi meşruiyetini güçlendirdi.
Sivas Kongresi'nin Türk tarihindeki asıl önemi, Millî Mücadele'nin bölgesel olmaktan çıkarılarak ulusal bir harekete dönüşmesinde yatıyordu. Erzurum Kongresi'nde alınan kararlar daha çok Doğu Anadolu'nun şartları içerisinde şekillenirken, Sivas Kongresi bu anlayışı bütün vatanı kapsayan bir çerçeveye taşıdı.
Bu yönüyle Sivas Kongresi, Amasya Genelgesi'nde ortaya konulan millî irade anlayışının teşkilatlanmış hali, Erzurum Kongresi'nde belirginleşen bağımsızlık ve vatan bütünlüğü düşüncesinin ise ülke çapında genişletilmiş biçimi olarak değerlendirilebilir. Kongrede ortaya çıkan siyasi anlayış, daha sonra Misak-ı Milli kararlarına, Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin açılmasına ve nihayetinde Cumhuriyet'in kuruluşuna uzanan sürecin önemli basamaklarından birini oluşturdu.
Sivas Kongresi, bu nedenle yalnızca 1919 yılında gerçekleştirilen bir kongre olarak değil, Türk milletinin kendi geleceği üzerinde söz sahibi olma iradesinin kurumsallaşmaya başladığı tarihi bir eşik olarak Türk tarihindeki yerini aldı.
Millî Mücadele'nin siyasi ve teşkilati temelinin güçlenmesinde oynadığı rol nedeniyle, Türkiye Cumhuriyeti'nin kuruluş sürecinin en önemli dönüm noktalarından biri olarak kabul edildi.
