İstanbul, Türkiye’nin en yoğun şehri olarak ulaşımla da sıklıkla gündeme geliyor. Trafik bir yana ulaşımdaki fiyatlar da öne çıkıyor. Haliyle, İstanbul’da toplu taşımaya gelen her zam da gündemin ilk sırasına yerleşiyor.
Son olarak, İstanbul Büyükşehir Belediyesi (İBB) Meclisi’nde toplu ulaşım ücretlerine yüzde 20 zam kararı alındı. Böylelikle 16 Şubat 2026 Pazartesi gününden itibaren otobüs, metro, metrobüs, minibüs, vapur gibi akla gelebilecek tüm ulaşım ücretleri yükselmiş oldu.
Yapılan zamlar, vatandaşların ulaşım harcamalarını artırırken, son 21 yılda asgari ücretli İstanbul ulaşımında kendini korudu mu? 2005’ten bu yana İstanbul'da otobüs bilet ve abonelik ücretleri nasıl değişti?
Enflasyondaki yükseliş
Türkiye’de son yıllarda dezenflasyon süreci izlense de enflasyondaki hızlı yükselişin etkileri halen tam olarak giderilebilmiş görünmüyor.
Kiralardaki yükselişlerin yoğun hissedilmesiyle daha uzak bölgelerde yaşamak zorunda kalan İstanbul gibi bir metropolde vatandaşlar, özellikle son zamların ışığında da ulaşım ağını yoğun kullanmak zorunda kalarak daha çok hissedilen bir alım gücü erimesi yaşıyor.
Son 20 yılda İstanbul’da ulaşım fiyatları
İstanbul’da 2005 yılından bu yana ulaşım fiyatlarındaki değişime bakıldığında, enflasyondaki seyrin sakin kaldığı 2018 yılına dek, artışlar daha düşük kalıyor. Ancak sonrasında hızlanıyor. Türkiye’de 2005’ten 2026 ilk ayına dek ulaştırma enflasyonu yüzde 3.030 oluyor.
2005 yılında tam bilet, İstanbulkart’ın o dönemdeki adıyla akbille 1,10 TL olurken, öğrenci 0,75 TL, aylık abonman 200 geçişle tam 70 TL, öğrenci 35 TL oluyor.
Son zamlarla tam bilet ücreti 42 TL, öğrenci 17,08 TL, aylık abonman tam (2013 yılında geçiş sayısı 180’e indirildi) 3.298 TL, öğrenci de 494 TL oluyor.
2005-2026 arasında İstanbul’da ulaşım ücretlerinde, İstanbulkart ile tam bilet yüzde 3.718, öğrenci bileti yüzde 2.177, mavi kart aylık abonman tam ücreti yüzde 4.611 ve öğrenci ücreti de yüzde 1.311 oranında artış yaşanıyor.
Asgari ücretlinin ulaşımı
İstanbul’da asgari ücretli çalışan bir kişinin kendisi ve çocuğu için aylık alabileceği bilet ve abonman ücretleri ise 2018 daha yüksek oranda sonrasında değişiyor. Hem asgari ücretteki yüksek artışlar hem de bilet ücretlendirmelerinde yönetim farklılıklar alım gücünü etkiliyor.
2005 yılında İstanbulkart ya da o dönemki adıyla akbil fiyatıyla bir asgari ücretli 444 tam ya da 652 öğrenci bileti (geçişi) alabilirken, yine aynı asgari ücretli 7 tam ya da 14 öğrenci aylık abonman alabiliyordu.
2026 yılında 28.075 TL olan asgari ücretle ulaşım ücretlerine yapılan son zamlar karşılaştırıldığında 668 tam ya da 1644 öğrenci bilet/geçiş, 9 tam ya da 58 öğrenci aylık abonman alınabiliyor.
Bu tablo, 2024 yılında zirve yapan ulaşımdaki alım gücünün gerilediğini gösteriyor.
