✓ "Nasıl olsa enflasyon yüksek değil" diye düşünerek 2016'da, yani tam on yıl önce Ocak 2026 vadeli TÜFE'ye endeksli kağıt çıkarmanın ve bu kağıdı daha sonra defalarca ihraç etmenin bedeli bu ay ödendi ve ödeniyor. Ocak ayındaki iç borç faiz ödemesi tam 409 milyar lira.
✓ Faiz ödemesi yılın tümünde ise 2 trilyon liraya yaklaşacak.
✓ Ne yazık ki çoğu vatandaş bu paranın aslında kendi cebinden çıktığının ya da başka bir ifadeyle bu ödeme olmasa o paranın kendi cebine gireceğinin farkında değil.
Merkezi yönetim 2026’da hangi ay ne kadar iç ve dış borç anapara ve faizi ödeyecek, belli oldu. Toplam tutar, yıl ortalamasında doların OVP'de öngörülen 47 lira dolayında olacağı varsayımına göre yaklaşık 5,7 trilyon lira…
Bu tutarın 4,7 trilyonu iç borç anapara ve faizi, yaklaşık 1 trilyonu da dış borç anapara ve faizi. Dış borç 20,1 milyar dolar. Dış borca ilişkin tutarın merkezi yönetimin yapacağı ödeme olduğunu özellikle belirtmek gerekiyor. Bu tutara tabii ki özel sektörün ve bankaların yapacakları ödemeler dahil değil.
Merkezi yönetim geçen yıl 2,6 trilyon lira iç borç anapara ve faizi, 20,5 milyar dolar da dış borç anapara ve faizi ödemişti. Geçen yıl ortalama 39,5 lira olan dolar kuruna göre dış borç ödemesi yaklaşık 800 milyar lira düzeyinde oluşmuş, buna göre toplam ödeme 3,4 trilyon lira olmuştu.
Dolayısıyla bu yıl ocak ayı başında yapılan projeksiyona göre yaklaşık 5,7 trilyon lira olacak ödeme geçen yılın 3,4 trilyonuna göre yüzde 68 artacak.
Ama tabii ki asıl değişim iç borç ödemesinde. Dış borç ödemesi döviz cinsinden aynı düzeyde, hatta daha az, fark tümüyle kur artışından kaynaklanıyor. İç borç ödemesi ise tam yüzde 83 artış gösterecek. O da şimdilik. Endeksli borçların tutarından kaynaklanmak üzere ödeme artabilecek.
İlk iki aya dikkat!
Merkezi yönetimin bu yıl gerçekleştireceği iç borç ödemesinde en çok dikkat çeken aylar ocak ve şubat.
Ocak ayı ödemesinin zaten çok büyük bir kısmı yapıldı. Bu iki ay toplamında anapara ve faiz olarak 1,2 trilyonun üstünde ödeme var. Zaten yılın tümündeki anapara ve faiz ödemesinin dörtte birden fazlası ilk iki ayda yapıldı ve yapılacak.
On yıl öncesinin bedeli ödeniyor
Ocak, faiz ödemesi yönüyle tek başına rekor ayı. Ocakta 409 milyar lira faiz ödemesi yapıldı ve yapılacak ve bu tutar yılın tümündeki faiz ödemesinin beşte biri düzeyinde.
Hani meşhur türkünün sözlerinde olduğu gibi “Sen bu işin sonunu düşünmedin mi” diyesi geliyor insanın…
Düşünülmediği ve gelecekte ne olacağına ilişkin hiçbir öngörüde bulunulmadığı ortada.
On yıl önce, evet tam on yıl önce 2016’da vadesi bu yılın ocak ayında (14 Ocak) dolacak şekilde TÜFE’ye endeksli kağıt çıkarıldı. Hazine açısından o günün koşullarında maliyetinin düşük olacağı öngörüsüyle çok cazip bulunan bu kağıt daha sonra da defalarca ihraç edildi. Ama evdeki hesap çarşıya uymadı, enflasyon öngörülenin çok çok üstüne çıktı ve TÜFE’ye endeksleme Hazine’nin başına adeta iş açtı.
İşte ocak ayındaki 408 milyar 688 milyon iç borç faiz ödemesinin hikayesi çok özet olarak böyle. Enflasyonun tırmanacağı öngörülemezse olacak budur. Bir ayda yaklaşık 409 milyar lira iç borç faizi ödemek zorunda kalırsınız.
Ocakta bu faizin yanı sıra 202 milyar lira da anapara ödemesi gerçekleştirilecek ve toplam ödeme 610 milyar liraya ulaşacak.
Şubatta da anapara ödemesi yüklü
Çeşitli kağıtların ihracından kaynaklanmak üzere şubatta da rekor düzeyde anapara ödemesi var.
Şubatta 467 milyar lira tutarında iç borç anapara ödemesi yapılacak. Faiz ödemesi ise 154 milyar lira.
Böylece şubatın toplam ödemesi 621,6 milyar lirayla rekor kıracak.
Anapara-faiz dengesi
Yılın tümündeki iç borç anapara ödemesi 2,7 trilyon lira.
Faiz ödemesi ise yaklaşık 2 trilyon lira.
Borçlanmak iyi de, sonuç kötü oluyor işte… Hele hele yüksek faizle borçlanmanın…
Hele hele “Nasıl olsa enflasyon düşük, TÜFE’ye endeksli borçlanalım gitsin” demenin ve bir ayda 409 milyar lira faiz ödemek zorunda kalmanın…
Bu borcu Hazine mi ödüyor sanıyoruz; Türk halkı ödüyor!
Ama daha acısı, vatandaşın çoğu bu borcun kendi cebinden çıktığını, en azından bir şekilde kendi cebine girecek paranın bu borç yüzünden eksik kaldığını bilmiyor.
• Bu makalede yer alan fikirler yazara aittir ve borsagundem.com.tr’nin editoryal politikasını yansıtmayabilir.
