ABD ve İsrail’in İran’a yönelik ortak saldırılarının ardından, Hürmüz Boğazı’nın kapatıldığına ilişkin iddialar uluslararası gündeme taşındı. İran basınında, gemi ve petrol tankerlerinin geçişinin durdurulduğu ve boğazın “fiilen” kapatıldığı yönünde haberler yer aldı. Ancak Tahran yönetiminden konuya ilişkin resmi bir açıklama yapılmadı.
Uluslararası medyada yer alan ve bir Avrupa Birliği (AB) yetkilisine dayandırılan haberlerde, İran Devrim Muhafızları Ordusu’nun boğazı kullanacak gemilere “Hiçbir geminin geçişine izin verilmiyor.” mesajı ilettiği öne sürüldü. Söz konusu iddialar bağımsız kaynaklarca doğrulanmış değil.
UKMTO’dan uyarı: “Askeri faaliyet ve elektronik karışma riski arttı”
United Kingdom Maritime Trade Operations (UKMTO), yayımladığı son uyarıda bölgede “önemli ölçüde” askeri faaliyet gözlendiğini bildirdi. Açıklamada, denizcilerin Otomatik Tanımlama Sistemi (AIS) ve diğer seyir ya da haberleşme sistemlerinde aksama dahil olmak üzere artan elektronik parazit ve karışma ihtimaline karşı dikkatli olmaları istendi.
UKMTO ayrıca, Basra Körfezi’nde faaliyet gösteren gemilerden, uluslararası çağrı kanalı VHF Kanal 16 üzerinden Hürmüz Boğazı’nın kapatıldığına dair yayınlar yapıldığına ilişkin birden fazla rapor alındığını duyurdu. Kurum, bu iddiaların henüz doğrulanamadığını ve VHF Kanal 16 üzerinden yapılan açıklamaların hukuken bağlayıcı olmadığını, uluslararası hukuk uyarınca seyrüsefer üzerinde resmi bir kısıtlama teşkil etmediğini vurguladı.
Trafik sürüyor ancak bazı gemiler geri dönüyor
Bölgeden gelen verilere göre Hürmüz Boğazı’nda ticari gemi trafiği yoğun şekilde devam ediyor. Ancak bazı konteyner gemilerinin Umman Körfezi ve boğaz girişinde U dönüşü yaptığı, bazı ticari gemilerin ise Basra Körfezi’nde beklemeye geçtiği görüldü. Bu durum, fiili bir belirsizlik ortamına işaret ediyor.
Hürmüz Boğazı’nın stratejik önemi
Basra Körfezi’nin çıkışında yer alan Hürmüz Boğazı, Orta Doğu’daki petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) üretimini Umman Denizi ve Hint Okyanusu üzerinden dünya pazarlarına bağlıyor. Küresel günlük petrol tüketiminin yaklaşık yüzde 20’sine karşılık gelen 20 milyon varil civarındaki sevkiyat bu dar su yolundan geçiyor.
Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri, Irak, Kuveyt ve İran’ın önemli miktardaki petrol ihracatı ile Katar’ın LNG sevkiyatının tamamı büyük ölçüde bu güzergâh üzerinden gerçekleştiriliyor. Sevkiyatın önemli bölümü Çin, Hindistan, Japonya ve Güney Kore başta olmak üzere Asya ülkelerine ulaşıyor.
Hapag-Lloyd geçişleri askıya aldı
Almanya merkezli dünyanın en büyük konteyner taşımacılığı şirketlerinden Hapag-Lloyd, Hürmüz Boğazı’ndan tüm gemi geçişlerini bir sonraki duyuruya kadar askıya aldığını açıkladı.
Şirket tarafından yapılan açıklamada, “Orta Doğu’daki çatışma ve bölgede gelişen güvenlik durumu kapsamında ilgili makamlar tarafından Hürmüz Boğazı’nın resmi olarak kapatılması nedeniyle, Hapag-Lloyd bir sonraki duyuruya kadar bu su yolundan tüm gemi geçişlerini askıya almaktadır.” ifadelerine yer verildi.
Açıklamada, mürettebatın, gemilerin ve yüklerin güvenliğinin en yüksek öncelik olduğu belirtilirken, alınan kararın “isteğe bağlı değil, mevcut koşullar ve düzenleyici kısıtlamalar karşısında gerekli bir adım” olduğu kaydedildi. Şirket, Basra Körfezi limanlarına uğrayan servislerde gecikmeler, alternatif rotalara yönlendirmeler ve sefer programlarında değişiklikler yaşanabileceğini duyurdu.
Resmi kapanma teyidi yok
Tüm bu gelişmelere rağmen İran’dan Hürmüz Boğazı’nın resmen kapatıldığına ilişkin bir açıklama yapılmadı. Uluslararası denizcilik otoriteleri de şu aşamada hukuken bağlayıcı bir kapanma kararının bulunmadığını bildiriyor.
Bölgede askeri hareketlilik ve güvenlik riskleri artarken, küresel enerji piyasaları açısından kritik önemdeki Hürmüz Boğazı’ndaki gelişmeler yakından izleniyor.
