Döviz Yükselişinin Genel Ekonomik Etkisi

• İthalat maliyetleri artar.

• Enflasyonist baskı güçlenir.

• Dış borç yükü TL bazında büyür.

• İhracatçı şirketler gelir avantajı elde eder.

• Yurtiçinde dövize dayalı girdi kullanan sektörler zorlanır.

Bu bağlamda sektörleri döviz pozisyonlarına, maliyet kalemlerine ve gelir kaynaklarına göre ikiye ayırmak mümkündür.

Döviz Yükselişinden Olumlu Etkilenen Sektörler

1. İhracat Odaklı Sektörler

Döviz gelirleri yüksek olan sektörler, kur artışında avantajlı hale gelir:

• Otomotiv (Ford Otosan, Tofaş, Karsan gibi)

• Beyaz eşya ve elektronik (Arçelik, Vestel)

• Savunma sanayi (Aselsan, TUSAŞ)

• Demir–çelik (Erdemir, Kardemir)

• Gıda ihracatı yapan şirketler

TL bazında maliyetlerle üretip dövizle satış yapan bu şirketlerin kâr marjı kur artışıyla birlikte yükselir.

2. Turizm Sektörü

Döviz artışı, yabancı turistler için Türkiye’yi daha cazip hale getirir. Ayrıca otel ve hizmet sektörü dövizle gelir elde ettiği için:

• Turizm otelleri

• Havayolu şirketleri (THY, Pegasus)

• Yeme-içme zincirleri avantaj sağlar.

3. Enerji İhracatçıları / Döviz Gelirli Enerji Üreticileri

Yenilenebilir enerji teşvikleri dövize endeksliyse veya üretici dolar bazlı alım garantisi alıyorsa döviz artışı bu firmalar için kârlılığı artırabilir. Örneğin:

• Güneş ve rüzgar enerjisi yatırımcıları

• YEKDEM kapsamındaki üreticiler

Döviz Yükselişinden Olumsuz Etkilenen Sektörler

1. İthal Girdi Bağımlı Sanayi

Hammadde, yarı mamul veya teknoloji ithalatına bağımlı olan sektörler döviz artışıyla birlikte:

• Maliyet artışı yaşar

• Karlılıkları düşer

• Fiyatlarını artırmak zorunda kalır

Bu sektörler arasında:

• İlaç ve sağlık teknolojileri

• Elektronik ve teknoloji perakendesi

• Giyim ve tekstil (özellikle ithal iplik/kumaş kullananlar)

• Kimya ve petrokimya (ithal hammadde ağırlıklı)

2. İnşaat ve Gayrimenkul

• Çimento, demir, alüminyum gibi girdi maliyetleri dövize bağlıdır.

• Büyük projeler dış finansmana dayalıysa, kur artışı borç yükünü artırır.

• İnşaat maliyetlerindeki artış konut satışlarını düşürebilir.

3. Yüksek Dış Borçlu Şirketler

Özellikle döviz borcu olan ama döviz geliri olmayan şirketler için kur artışı:

• Kredi maliyetlerini artırır

• Kur farkı gideri yaratır

• Bilançoda zarar yazar

Bu tür şirketler genelde enerji, altyapı, medya ve telekom sektörlerinde yoğunlaşır.

Nötr veya Karma Etkilenebilecek Sektörler

- Bankacılık:

Kur artışı yabancı para kredilerde teminat riskini artırabilir. Ancak dövize endeksli mevduatlar ve ihracat kredileri nedeniyle bazı bankalar pozitif ayrışabilir.

- Perakende:

Yerli ürün satan zincir marketler fazla etkilenmeyebilir. Ancak ithal ürün ağırlıklı elektronik, kozmetik ya da lüks segmentteki firmalar zorlanabilir.

- Havacılık:

THY gibi şirketler dövizle gelir elde etse de yakıt ve leasing ödemeleri döviz bazlı olduğu için döviz riski çift yönlüdür.

Sonuç: Sadece Sektör Değil, Şirket Bilançosu da Önemli

Kur artışının etkisi yalnızca sektör özelinde değil, şirket bazlı döviz pozisyonuna göre değerlendirilmelidir. Borsa yatırımcısı olarak:

• Şirketin net döviz pozisyonu (NDP)

• İhracat oranı

• Borç yapısı

• Kur riskine karşı hedge uygulamaları

gibi detaylara dikkat etmek gerekir.

Döviz artışı bazıları için kriz, bazıları için fırsat olabilir. Önemli olan, bu dalgayı doğru sektör ve şirket seçimiyle yönlendirebilmektir.

“Daha fazla analiz, rehber yazı ve güncel borsa gelişmeleri için Borsa Gundem Rehberi’ni inceleyin.”