İstanbul Sanayi Odası (İSO) Türkiye İmalat Satın Alma Yöneticileri Endeksi (PMI), ekimde 47,3’e gerileyerek hazirandan bu yana en düşük seviyesine indi. Eylülde 47,9 olarak ölçülen endeks, imalat sektörünün faaliyet koşullarındaki bozulmanın 31’inci ayda da sürdüğünü gösterdi.
PMI’da 50 seviyesinin üzerindeki değerler iyileşmeye, bu seviyenin altındaki değerler ise faaliyet koşullarında bozulmaya işaret ediyor.
Ekimde zorlu piyasa koşulları ve enflasyonist baskılar, yeni siparişlerde Temmuz 2023’te başlayan yavaşlamanın devam etmesine neden oldu. Yeni siparişlerdeki yavaşlama son üç ayın en belirgin düzeyine ulaşırken, yeni ihracat siparişlerinde de ivme kaybı sürdü.
Talepteki zayıflığa bağlı olarak imalatçılar üretimlerini daha hızlı azalttı ve stoklarını sınırlı tutmaya devam etti. İş yüklerindeki düşüş ve çalışan istifaları nedeniyle istihdam da geriledi. Bununla birlikte, çalışan sayısındaki azalma ılımlı kaldı ve hazirandan bu yana en düşük oranda gerçekleşti.
Yükselen petrol fiyatları, ham madde maliyetleri ve döviz kuru, girdi maliyetlerindeki keskin artışın sürmesine yol açtı. Girdi maliyetleri enflasyonu eylüle göre yavaşlasa da yüksek seyrini koruyarak yıl içi ortalamasının üzerinde kaldı. Nihai ürün fiyatlarında da belirgin artışlar devam etti.
Deniz taşımacılığındaki aksamalar ve malzeme yetersizlikleri, tedarikçilerin teslimat sürelerini uzattı. Tedarikçi performansında son bir yıldır görülen bozulma sürerken, ekimde teslimat sürelerindeki uzama sınırlı kaldı.
S&P Global Market Intelligence Ekonomi Direktörü Andrew Harker, zayıf talep, keskin fiyat artışları ve uzayan teslimat sürelerinin imalatçıların son çeyreğin başlangıcında büyüme kaydetmesini zorlaştırdığını belirtti. Harker, istihdamdaki daralmanın oldukça ılımlı seyretmesinin, önümüzdeki aylarda üretimdeki düşüşün yavaşlayabileceği yönünde umut verdiğini ifade etti.
İSO Türkiye Sektörel PMI raporuna göre ise eylülde olduğu gibi ekimde de 10 sektörden yalnızca biri üretimini artırabildi. Giyim ve deri ürünleri sektöründe üretim son üç ayın ilk artışını kaydederken, gıda ürünlerinde yeniden yavaşlama görüldü. Üretimde en belirgin yavaşlama metalik olmayan mineral ürünler sektöründe gerçekleşti.
Yeni siparişlerde artış kaydeden sektör sayısı iki oldu. Gıda ürünlerine, ekimde belirgin iyileşme gösteren giyim ve deri ürünleri sektörü eşlik etti. Her iki sektörde yeni ihracat siparişleri de yükseldi.
Toplam yeni siparişlerde en sert yavaşlama metalik olmayan mineral ürünler sektöründe görülürken, bu sektörü az farkla kara ve deniz taşıtları izledi. Zayıf üretim gereksinimleri ilave istihdam yaratılmasını sınırladı. İstihdam artışı yalnızca giyim ve deri ürünleri ile gıda ürünlerinde kaydedildi.
Takip edilen 10 sektörün büyük bölümünde girdi fiyatları enflasyonu yükseldi. En hızlı maliyet artışları gıda ürünleri ile kimyasal, plastik ve kauçuk ürünlerde, en hafif artış ise ağaç ve kağıt ürünlerinde ölçüldü.
Nihai ürün fiyatlarında en keskin yükseliş elektrikli ve elektronik ürünler sektöründe gerçekleşti. Bu sektördeki fiyat artışı Şubat 2024’ten bu yana en yüksek düzeyine ulaştı. Satış fiyatlarındaki en ılımlı artışlar ise giyim ve deri ürünleri ile ana metal sektörlerinde görüldü.
Tedarikçilerin teslimat süreleri dört sektörde kısaldı. En belirgin iyileşme kimyasal, plastik ve kauçuk ürünlerde kaydedilirken, tedarikçi performansındaki en güçlü bozulma elektrikli ve elektronik ürünler ile ana metal sanayisinde izlendi.
