SPK'dan uzaktan hesap açılışında yeni düzenleme: Yabancılara pasaportla yatırım hesabı imkanı
Sermaye Piyasası Kurulu (SPK), aracı kurumlar, portföy yönetim şirketleri ve kripto varlık hizmet sağlayıcılarında uzaktan kimlik tespiti ve elektronik ortamda sözleşme kurulmasına ilişkin esaslarda değişikliğe gitti. Yeni düzenlemeyle Türk uyruklu olmayan gerçek kişilerin belirli şartları taşıyan pasaportlarla uzaktan müşteri olabilmesinin önü açılırken, tüzel kişilerin uzaktan kimlik tespiti ve temsil yetkisinin doğrulanmasına yönelik esaslar da belirlendi.
SPK tarafından hazırlanan "Aracı Kurumlar, Portföy Yönetim Şirketleri ve Kripto Varlık Hizmet Sağlayıcılar Tarafından Kullanılacak Uzaktan Kimlik Tespiti Yöntemlerine ve Elektronik Ortamda Sözleşme İlişkisinin Kurulmasına İlişkin Tebliğ (III-42.1)'de Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ (III-42.1.b)", 3 Eylül 2026 tarihli ve 33359 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdi.
Düzenlemeyle uzaktan kimlik tespitine ilişkin "kişi" tanımının kapsamı genişletildi. Buna göre kişi tanımı, uzaktan kimlik tespiti yapılacak gerçek kişinin yanı sıra gerçek kişi taciri ile tüzel kişiyi temsile yetkili gerçek kişi veya kişileri de kapsayacak.
Tebliğe ayrıca "gerçek faydalanıcı", Merkezi Sicil Kayıt Sistemi (MERSİS), Ticaret Sicili Gazetesi ve tüzel kişi tanımları eklendi. Düzenleme kapsamında tüzel kişi, Türk Ticaret Kanunu'nda düzenlenen ve ticaret siciline kayıtlı ticaret şirketlerini ifade edecek.
Yabancılar NFC özellikli pasaportla uzaktan müşteri olabilecek
Düzenlemenin önemli değişikliklerinden biri Türk uyruklu olmayan gerçek kişilerin uzaktan kimlik tespiti konusunda yapıldı.
Aracı kurumlar, portföy yönetim şirketleri ve kripto varlık hizmet sağlayıcıları, Türk uyruklu olmayan gerçek kişilerin kimlik tespitini Uluslararası Sivil Havacılık Teşkilatının (ICAO) 9303 standardına uygun ve yakın alan iletişimi (NFC) özelliğine sahip pasaport kullanarak uzaktan gerçekleştirebilecek.
Kimlik tespiti sırasında NFC aracılığıyla pasaportun çipinde bulunan kimlik bilgilerinin pasaport üzerinde yer alan bilgilerle eşleşip eşleşmediği doğrulanacak.
NFC üzerinden bu doğrulamanın herhangi bir nedenle yapılamaması durumunda uzaktan kimlik tespiti yoluyla iş ilişkisi kurulamayacak. Ayrıca kullanılan pasaportun ICAO 9303 standardına uygun olup olmadığı da kontrol edilecek.
Adres doğrulanmadan para ve menkul kıymet transferi yapılamayacak
Yabancı müşterilerin adres bilgilerinin de alınması gerekecek.
Adres; yerleşim yeri belgesi, kişinin adına düzenlenmiş ve işlem tarihinden önceki son üç ay içerisinde hazırlanmış elektrik, su veya doğal gaz gibi adres temelli abonelik faturaları, bir kamu kurumu tarafından verilen belge veya ilgili ülkenin kamuya açık veri tabanları üzerinden doğrulanabilecek.
Adres doğrulamasının en geç üç ay içerisinde tamamlanması zorunlu olacak.
Bu süreç tamamlanmadan para ve kripto varlık transferi ile sermaye piyasası araçlarının virmanı gerçekleştirilemeyecek.
IP, cihaz ve coğrafi konum bilgileri de kontrol edilecek
Uzaktan müşteri edinimi sırasında yalnızca pasaport bilgileri dikkate alınmayacak.
Müşterinin işlem yaptığı elektronik ortamdan elde edilen IP ve port bilgisi, cihaz kimliği, coğrafi konum ve tarayıcı bilgileri gibi teknik veriler de pasaporttaki bilgilerle birlikte risk temelli yaklaşım çerçevesinde değerlendirilecek.
Yapılan değerlendirmede şüpheli bir durum tespit edilmesi halinde uzaktan kimlik tespiti süreci sonlandırılacak.
Görüntülü görüşme yapılacak, yapay zeka kullanılabilecek
Pasaportla uzaktan kimlik tespitinin, bu konuda özel olarak eğitim almış personel tarafından görüntülü görüşme yoluyla gerçekleştirilmesi öngörüldü.
Görüntülü görüşme sırasında müşteri ile müşterinin sunduğu pasaport üzerindeki bilgileri gösteren görüntüler alınacak.
Bununla birlikte düzenleme, belirlenen şartların karşılanması halinde canlılık testi veya fotoğraf karşılaştırması amacıyla yapay zeka temelli uygulamaların kullanılmasına da imkan tanıyor.
Pasaportla hesap açan yabancılar yüksek risk grubunda izlenecek
SPK, pasaportla uzaktan müşteri kabulünde ilave güvenlik tedbirleri de getirdi.
Buna göre pasaport kullanılarak uzaktan kimlik tespiti yapılan gerçek kişiler yüksek risk grubunda izlenecek.
Müşterinin profiline veya iş ilişkisinin kurulma amacına uygun olmayan işlemlerin tespit edilmesi durumunda ilgili müşteri hakkında gerekli tedbirler alınacak.
Para sadece müşterinin kendi yurt dışı banka hesabından gelebilecek
Düzenlemede yabancı müşterilerin para transferlerine yönelik önemli bir sınırlama da bulunuyor.
Pasaportla uzaktan kimlik tespiti yapılan kişinin yatırım hesabına yalnızca yurt dışında bulunan ve kendi adına açılmış bir banka hesabından para gönderilebilecek.
Açılan hesaptan yapılacak para çıkışları da yalnızca müşterinin kendi banka hesabına gerçekleştirilebilecek.
Bu kapsamdaki para transferlerinin tamamı SWIFT sistemi üzerinden yapılacak. SWIFT mesajındaki ayırt edici bilgiler ile uzaktan kimlik tespiti sırasında müşteriden alınan bilgilerin birbiriyle uyuşup uyuşmadığı kontrol edilecek.
Söz konusu transfer ve kontrol işlemleri, müşteri yatırım hesabında başka herhangi bir işlem gerçekleştirilmeden önce tamamlanacak.
Yabancı müşteriler üç ayda bir MASAK'a bildirilecek
Yeni düzenleme kapsamında aracı kurumlar, portföy yönetim şirketleri ve kripto varlık hizmet sağlayıcılarına bildirim yükümlülüğü de getirildi.
Uzaktan kimlik tespiti yöntemiyle müşteri olarak kabul edilen kişilere ilişkin bilgiler ile bu müşterilerin portföy büyüklükleri ve yatırım tutarları, takvim yılı esas alınarak her üç aylık dönemin son ayında Mali Suçları Araştırma Kuruluna (MASAK) bildirilecek.
Şirketlere de uzaktan hesap açılışı için yeni esaslar
Tebliğle ticaret siciline kayıtlı tüzel kişilerin uzaktan kimlik tespitine yönelik ayrıntılı kurallar da getirildi.
Tüzel kişiyi temsil eden kişinin kimliği uzaktan tespit edilecek ve kişinin şirketi temsil etmeye yetkili olup olmadığı doğrulanacak.
Bir şirketi müştereken temsil etmeye yetkili birden fazla kişinin bulunması halinde bu kişilerin kimlik tespitlerinin aynı oturumda veya farklı zamanlarda yapılabilmesine imkan sağlandı.
Temsil yetkisi MERSİS ve Ticaret Sicili Gazetesi'nden kontrol edilecek
Şirket adına işlem yapan kişinin temsil yetkisinin doğrulanmasında MERSİS ve Ticaret Sicili Gazetesi'ndeki güncel bilgiler kullanılacak.
Aracı kurum, portföy yönetim şirketi veya kripto varlık hizmet sağlayıcının ihtiyaç duyması durumunda şirketi temsil eden kişiden imza sirküleri de istenebilecek.
İmza sirkülerindeki imza örneği, kişinin kimlik belgesinde veya MERSİS'te bulunan imza örneğiyle karşılaştırılabilecek. Belgenin noter onaylı olup olmadığı ve doğruluğu da tarih ve yevmiye numarası kullanılarak teyit edilecek.
Temsilciden alınan bilgilerin ayrıca MERSİS, Ticaret Sicili Gazetesi ve Gelir İdaresi Başkanlığının veri tabanındaki güncel bilgilerle eşleşmesi gerekecek.
Şirketin gerçek faydalanıcısı belirlenecek
Tüzel kişinin uzaktan müşteri edinimi sırasında şirketin gerçek faydalanıcısının ortaya çıkarılması için de gerekli tedbirler uygulanacak.
Gerçek faydalanıcının belirlenememesi, sunulan bilgiler arasında uyumsuzluk bulunması veya şüpheli bir durum tespit edilmesi halinde uzaktan kimlik tespiti süreci sona erdirilecek.
Öte yandan, tüzel kişiyi temsile yetkili kişinin ilgili aracı kurum, portföy yönetim şirketi veya kripto varlık hizmet sağlayıcısında halihazırda hesabının bulunması halinde şirket adına müşteri ilişkisi kurulmasına yönelik talep internet şubesi veya mobil uygulama üzerinden yapılabilecek.
Bu durumda tüzel kişinin uzaktan kimlik tespiti süreci, temsilcinin internet şubesi veya mobil uygulamada oturum açarak kimliğini doğrulamasının ardından kesintisiz şekilde devam edebilecek.
Yeni düzenleme 3 Eylül 2026 itibarıyla yürürlüğe girdi. Tebliğ hükümlerini Sermaye Piyasası Kurulu yürütecek.
