Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) EVDS verilerinden derlenen bilgilere göre, dar ve geniş tanımlı para arzı göstergeleri ile TÜİK’in Tüketici Fiyatları Endeksi (TÜFE) uzun vadede paralel bir seyir izledi.

Bu kapsamda, nakit para ve vadesiz mevduatları kapsayan M1 para arzı, son 12 yılda hızlı bir genişleme kaydetti. M1’deki bu artış %4.856 oranında yükselirken, ekonomide dolaşımdaki likiditenin belirgin şekilde arttığını ortaya koydu.

Analistler, artan likiditenin fiyatlar üzerinde baskı yarattığı ve enflasyonu besleyen unsurlar arasında yer aldığını belirtiyor.

Daha geniş bir likidite göstergesi olan M3 para arzı da aynı dönemde benzer bir eğilimle büyüdü. Vadeli mevduatlar, repo işlemleri ve para piyasası fonlarını içeren M3’teki genişleme %3.094 seviyesinde gerçekleşti.

Bu da finansal sisteme toplam likiditenin önemli ölçüde yayıldığını gösteriyor. Uzmanlar, M3’teki büyümenin kredi hacmi ve varlık fiyatları gibi kanallar üzerinden enflasyonist etkileri artırabileceğini vurguluyor.

Aynı dönemde TÜİK verilerine göre TÜFE’deki artış ise %1.485 olarak kaydedildi. Enflasyondaki bu yükseliş de para arzındaki genişlemeyle paralel bir seyir izledi.

Özellikle 2020 sonrası dönemde para arzındaki ivmelenmenin ardından enflasyon artışının hız kazanması, para arzı ile enflasyon arasındaki gecikmeli ilişkiye işaret etti.

Ekonomi teorilerine göre para arzındaki artış, enflasyon üzerinde anlık değil, zaman içinde belirginleşen bir etki yaratıyor. Artan para arzı; kredi kanalı, talep yükselişi ve beklentiler aracılığıyla fiyatlar genel düzeyine yansıyor.

Bu süreçte, artan likiditenin ekonomide hangi alanlara yöneldiği de enflasyon üzerinde önemli rol oynuyor.

M1’deki büyüme harcanabilir likiditenin artışına ve talep yönlü baskılara işaret ederken, M3 parasal genişleme finansal sisteme genel bir likidite rahatlaması gösteriyor. TÜFE’de de bu parasal genişlemenin fiyatlara yansıdığı gözlemleniyor. Ancak uzmanlar, para arzındaki artışın tek başına enflasyonu açıklamak için yeterli olmadığını, bunun uzun vadede fiyatlar genel seviyesiyle ilişkili bir hareket sergilediğini belirtiyor.