Türkiye’nin vergi gelirlerine yönelik son yıllarda artan tartışmalara bakıldığında vergi gelirlerinin dağılımı da ilgi çekiyor.
Vergi oranlarındaki değişim
OECD verilerine göre, Türkiye’nin ekonomisinin içinde vergi gelirlerinin payı 2024 yılında yüzde 24 oldu. Son 4 yılın en yüksek oranı görülürken, 2015 yılında bu oran yüzde 25 olmuştu. Türkiye’nin gelirleri içinde verginin payı OECD ülkeleri ortalamasının altında kaldı.
Türkiye’nin vergi gelirlerine yönelik son yıllarda artan tartışmalara bakıldığında vergi gelirlerinin dağılımı da ilgi çekiyor.
Vergi gelirlerinin ana başlıklar itibarıyla bakıldığında toplam vergi gelirleri içindeki payındaki değişimde mal ve hizmet öne çıkarken, sosyal güvenlikle gelir ve kar üzerinden alınan vergiler izledi.
Vergi dağılımlarına bakıldığında da Türkiye'de kurum gelirleri üzerinden alınan vergilerin toplam vergiler içindeki payında 2022 yılında yüzde 16,1 ile zirve görülüyor. 2024’te ise sert bir gerilemeyle yüzde 8,6’ya geriliyor.
Gelir ve kar üzerinden alınan vergilerin toplam vergi gelirleri içindeki payı da 2024 yılında yüzde 23,3 olarak gerçekleşiyor.
Dolaylı vergi yükü
Dolaylı vergilerin toplam vergiler içindeki payına bakıldığında da son 22 yılda yüzde 58 ila 65 arasında bir değişim görüldü. 2024’te dolaylı vergilerin payı 2023’e göre kısmi gerilerken, yüzde 62,2 seviyesinde gerçekleşti.
Türkiye’deki dolaylı vergi oranıysa OECD’nin ortalaması olan yüzde 45,3’ün üzerinde kaldı.
Dolaylı vergiler gelir yerine harcamalar üzerinden alınan vergi cinsi olurken, gelir dağılımındaki yeri açısından yakından izleniyor. Vergi yapısı nedeniyle dolaylı vergilere bağımlılık Türkiye ekonomisinin yapısal bir özelliği olmaya devam ediyor.
