Savaşın gidişatına bağlı olarak petrolde yaşanan her ucuzluktan sonra vatandaş gözünü akaryakıt istasyonlarına çeviriyor ve benzinde, motorinde indirim bekliyor.
Ama bu beklenti bir türlü gerçekleşmiyor.
Kötü haber şu; bu indirimler bir süre daha gerçekleşmeyecek.
“Petrol artarken hemen zam yapılıyordu, işte petrol düşüyor, şimdi neden indirim yapılmıyor” diye serzenişte bulunan vatandaş tabii ki haklı.
Ama işleyişin böyle olmasını gerektiren bir karar var ortada.
Maliye, akaryakıttaki eşel mobil uygulamasıyla vazgeçilen ÖTV’yi yerine koymanın derdinde. O yüzden de ÖTV yasadaki tutara getirilene kadar indirimi unutmak gerekiyor.
Vatandaşın “İndirim neden olmuyor” diye yakınmasının temel nedeni, savaşın patlak vermesiyle birlikte mart ayı başında uygulamaya konulan ve temmuz ayından sonra yeni bir çerçeveye oturtulan akaryakıttaki eşel mobil sisteminin işleyişinin tam olarak bilinmemesi.
Bu sistemin işleyişini ve bundan sonra ne olabileceğini madde madde sıralayalım…
* Akaryakıttan maktu ÖTV alınıyor. Tutar benzinde 14,82 lira, motorinde 13,90 lira, LPG’de 11,38 lira.
* Uygulamanın başladığı mart ayındaki karar şöyleydi: Zam gelirse, bu zam tutarının yüzde 75’i ÖTV’den karşılanacak (teknik ifade farklı ama öz itibarıyla uygulama böyle), yüzde 25’i pompaya yansıtılacak; indirim söz konusu olduğunda ise bu sefer indirimin yüzde 75’i ÖTV’ye bir anlamda geri konulacak, yüzde 25’i pompaya yansıtılacak. Uygulamanın ilk dört ayı böyle geçti ve haziran sonuna gelindi.
* Temmuz ayı başında yayımlanan bir kararla uygulamanın esaslarında değişikliğe gidildi.
* İlk dört ayda yüzde 75’e yüzde 25 olan oranlar değiştirildi ve yüzde 50-50 yapıldı. Zammın yüzde 50’si ÖTV’den karşılandı, diğer yüzde 50’si ise pompaya yansıtıldı. Ama indirim yaşanması durumunda artık yüzde 50-50 kuralı işlemeyecekti. İndirimin tümü ÖTV’ye gitti ve pompaya yansıtılmadı.
* Ağustos ve eylül için daha farklı bir uygulama öngörüldü. Zam geldiği takdirde mart-haziran dönemindeki oranların tam tersi bir şekilde yüzde 75 pompaya yansıyacak, yüzde 25 ise ÖTV’den karşılanacaktı. Uygulama bu şekilde devam ediyor.
* İndirim söz konusu olduğunda temmuz ayındaki uygulama geçerli. Yani indirimin tümü ÖTV’ye gidecek.
* 1 Ekim’e gelindiğinde ise akaryakıttaki eşel mobil uygulaması tümüyle sona erecek. Temmuz ayı başında alınan karar böyle.
İndirimi bir süre unutun!
6 Ağustos itibarıyla benzinden 4,30 lira, motorinden 7,75 lira, LPG’den 9,76 lira ÖTV alınıyor.
Yani yasal tutarlar dikkate alındığında benzinde 10,52 lira, motorinde 6,15 lira, LPG’de 1,62 lira eksik ÖTV söz konusu.
İşte bu tutarlar tamamlanana, eksik ÖTV yerine konulup yasal düzeye ulaşana kadar akaryakıtta indirim söz konusu olmayacak.
Bu yüzden de “Petrol ucuzladı, akaryakıtta da bugün yarın indirim yapılır” diye beklentiye girmemek gerekiyor.
Daha somut bir ifadeyle akaryakıt indirimini bir süre unutmak gerekiyor.
Motorindeki istisna
Motorinde geçtiğimiz günlerde küçük tutarda indirim yapıldı. Bu durum yukarıda anlattıklarımla bir çelişki oluşturmuyor.
Motorinde yasal ÖTV’yi adeta silip süpüren, sıfırlayan zamlar söz konusu olmuştu. Motorindeki ÖTV bir ara sıfır düzeyindeydi. Bu yüzden indirimin tümü ÖTV’ye gitmedi, küçük bir kısmı pompaya yansıdı.
Eşel mobilden çıkmak zor
Mevcut koşullar çerçevesinde evet, eşel mobilden bir anda çıkmak zor.
Temmuz ayı başında yürürlüğe konulan karara göre akaryakıttaki eşel mobil uygulaması 1 Ekim’de sona erecek.
Peki ya 30 Eylül’de eksik ÖTV yüksek bir düzeyde bulunuyorsa ne olacak?
Umulan, ham petrol fiyatlarının gerilemesi ve akaryakıttaki eksik ÖTV’nin yavaş yavaş yerine konulması, yasal düzeye gelmesi. Aksi halde eksik ÖTV’yi 1 Ekim’de tek seferde fiyatlara yansıtmak gerekir ki bu ciddi bir sorun yaratır.
Düşünsenize mevcut fiyatlar hiç değişmeyip 30 Eylül’e kadar bu düzeyde seyretse 30 Eylül’den 1 Ekim’e geçişte benzine tek kalemde hem de ham petrol fiyatları yatayken 10,52 lira, bir başka ifadeyle yüzde 16’ya yakın zam yapmak gerekecek.
Aynı şekilde motorin zammı da yüzde 8’e yaklaşacak.
İşte tek seferde böylesine yüksek oranlı zam yapmak pek mümkün görünmediği için tüm umutlar petrol fiyatlarının gerilemesine bağlanmış durumda.
Eğer petrol fiyatları düşmez ve akaryakıt fiyatları da bu düzeye yakın kalırsa çok muhtemeldir ki eşel mobilden çıkış süresi uzatılır.
• Bu makalede yer alan fikirler yazara aittir ve borsagundem.com.tr’nin editoryal politikasını yansıtmayabilir.
