Borsa İstanbul'da piyasa değeri ve işlem hacmi bakımından en büyük şirketlerden oluşan BIST 30 Endeksi, yılın ilk yarısında yaklaşık %37 getiri sağladı. Ancak endeksin bu performansı hisselerin geneline dengeli şekilde dağılmadı. İlk altı ayda %30'un üzerinde yükseliş kaydedebilen şirket sayısı 10'da kalırken, endeksi yukarı taşıyan getirilerin önemli bölümü sınırlı sayıdaki hisseden geldi.
Bu dönemde listenin açık ara zirvesinde %586,5 getiriyle Destek Finans Faktoring yer aldı. Şubat 2025'te 46,98 TL'den halka arz edilen şirket, kısa işlem geçmişine rağmen halka arz fiyatına göre yaklaşık %8.010 prim yaparak Borsa İstanbul'un son dönemdeki en çarpıcı halka arz performanslarından birini sergiledi. Bu yükseliş, şirketin 95,4 seviyesine ulaşan PD/DD oranına da yansırken, piyasanın hisseye oldukça yüksek bir değer biçtiğini gösteriyor.
İlk yarının ikinci sırasında bulunan Astor Enerji ise %158,1'lik yükseliş kaydetti. 2023 Ocak ayında halka arz edilen şirket, işlem görmeye başladığı tarihten bu yana yaklaşık %2.408 getiri sağladı. 7,84 seviyesindeki PD/DD oranı da yatırımcıların şirketin büyüme potansiyetine güçlü bir prim verdiğine işaret ediyor.
Halka arz hisseleri dışında ilk yarının öne çıkan performansları ise Ereğli Demir Çelik, ASELSAN ve Kardemir'den geldi. Ereğli %73,6, ASELSAN %66,1 ve Kardemir %55'e yaklaşan yükselişlerle endeksin üzerinde performans gösterdi. Buna karşın değerleme tarafında farklı bir tablo dikkat çekiyor. Ereğli 0,97, Kardemir ve Türk Hava Yolları ise 0,48 PD/DD ile öz sermayelerinin altında işlem görmeye devam ederken, yüksek getirilerine rağmen görece düşük çarpanlarını koruyor. ASELSAN ise 6,24 PD/DD oranıyla bu gruptan belirgin şekilde ayrışıyor.
İlk yarıda %30'un üzerinde yükselen hisseler Tüpraş, BİM, Gübre Fabrikaları, Tofaş ve Anadolu Efes ile sınırlı kalırken; Türk Hava Yolları, Migros, ENKA, Koç Holding, Sabancı Holding ve Şişecam gibi BIST 30'un büyük şirketlerinde getiriler %17-24 bandında gerçekleşti. Akbank, Yapı Kredi, İş Bankası ve VakıfBank'ta ise yükselişler tek haneli seviyelere kadar geriledi. Garanti BBVA yılın ilk yarısını yataya yakın tamamlarken, TAV Havalimanları, Ford Otosan, Pegasus ve SASA negatif getiri sağlayan BIST 30 hisseleri arasında yer aldı.
Uzun vadeli performanslara bakıldığında ise tablo daha farklı bir görünüm ortaya koyuyor. Halka arz sonrası oluşan getiriler hariç tutulduğunda ASELSAN yaklaşık %5.171 ile son beş yılın en yüksek performansını sergilerken, Ereğli Demir Çelik %4.342, Tüpraş %2.479, Türk Hava Yolları %2.381, Yapı Kredi %2.054, Migros %1.972, Garanti BBVA %1.933 ve İş Bankası %1.833'lük getirileriyle öne çıkıyor. Buna karşılık son dönemde yaşanan yükselişlere rağmen bu şirketlerin önemli bir bölümünün hâlâ 1 seviyesine yakın veya altında PD/DD oranlarıyla işlem görmesi, BIST 30 içerisindeki değerleme farklılıklarının sürdüğünü ortaya koyuyor.
BIST 30'da İlk Yarı: Hangi Hisse Ne Kazandırdı? Halka Arzlar Zirveye Yerleşti
BIST 30 şirketlerinin bilanço büyüklükleri incelendiğinde, piyasanın şirketleri aynı ölçüde fiyatlamadığı görülüyor. Bazı şirketler öz sermayelerinin kat kat üzerinde piyasa değerine ulaşırken, güçlü öz kaynak yapısına sahip birçok şirket ise hâlâ defter değerinin altında veya buna oldukça yakın seviyelerde işlem görüyor.
Bu farklılığın en belirgin örneklerinden biri ASELSAN. Yaklaşık 281 milyar TL öz sermayeye sahip şirketin piyasa değeri 1,75 trilyon TL'ye ulaşırken, 6,24 seviyesindeki PD/DD oranı yatırımcıların savunma sanayine yönelik büyüme beklentilerini fiyatladığını gösteriyor. Destek Finans Faktoring'de ise yaklaşık 13,3 milyar TL öz sermayeye karşılık 1,27 trilyon TL piyasa değeri ve 95,4'lük PD/DD oranı, BIST 30'un en yüksek çarpanlı şirketi konumunda bulunuyor. Astor Enerji de yaklaşık 38,4 milyar TL öz sermayesine karşılık 301 milyar TL piyasa değeriyle yüksek primli işlem gören şirketler arasında yer alıyor.
Buna karşın BIST 30'un birçok büyük ölçekli şirketinde farklı bir tablo öne çıkıyor. Türk Hava Yolları yaklaşık 966 milyar TL ile listedeki en yüksek öz sermayeye sahip şirket olmasına rağmen 460 milyar TL piyasa değeriyle öz kaynaklarının oldukça altında işlem görüyor. Ereğli Demir Çelik, Kardemir, Koç Holding, Sabancı Holding, Şişecam, Emlak Konut ve İş Bankası da güçlü öz sermayelerine rağmen 1'in altında veya buna yakın PD/DD oranlarıyla fiyatlanan şirketler arasında bulunuyor.
Yabancı yatırımcı dağılımında ise Astor Enerji yaklaşık %66 ile ilk sırada yer alıyor. ASELSAN'ın %51,8, TAV Havalimanları'nın %48,6, Akbank'ın %46,1, Koç Holding'in %44,6, BİM'in %44,2 ve Turkcell'in %44 seviyesindeki yabancı payları, uluslararası yatırımcı ilgisinin yoğunlaştığı şirketler olarak öne çıkıyor. Buna karşılık VakıfBank ve Destek Finans Faktoring'de yabancı yatırımcı oranının tek haneli seviyelerde kalması dikkat çekiyor.
Fiili dolaşımdaki pay oranlarında ise şirketler arasında belirgin farklılıklar bulunuyor. Kardemir yaklaşık %93 ile BIST 30'un en yüksek halka açıklık oranına sahip şirketi olurken, BİM, Akbank, Sabancı Holding ve TAV Havalimanları da %50'ye yaklaşan fiili dolaşım oranlarıyla öne çıkıyor. ENKA, VakıfBank, Türk Telekom ve Ford Otosan'da ise fiili dolaşım oranının görece düşük kalması, piyasada işlem gören pay miktarının daha sınırlı olduğunu gösteriyor.
BIST 30'da Öz Sermaye, Piyasa Değeri ve Yatırımcı Yapısında Çarpıcı Tablo
Veriler birlikte değerlendirildiğinde, BIST 30'da şirketlerin piyasa değerlerinin yalnızca bilanço büyüklükleriyle şekillenmediği görülüyor. Büyüme beklentisi yüksek şirketler öz sermayelerinin oldukça üzerinde fiyatlanırken, güçlü öz kaynak yapısına sahip bazı büyük ölçekli şirketler ise daha düşük çarpanlarla işlem görmeye devam ediyor. Aynı şekilde yabancı yatırımcı ilgisi ve fiili dolaşım oranlarındaki farklılıklar da şirketlerin borsadaki değerlemesinde belirleyici unsurlar arasında yer alıyor.
