Garanti BBVA, Enka İnşaat ve ASELSAN başta olmak üzere bazı şirketlerin bilançolarında yüksek düzeyde net yabancı para pozisyonu bulunuyor. Bu şirketlerin ortak özelliği, yabancı para cinsinden varlıklarının döviz yükümlülüklerinden daha yüksek olması, yani bilançolarında net döviz fazlası taşımaları.
Kur artışı bu şirketleri nasıl etkiler?
Net döviz fazlası taşıyan şirketler için kur hareketleri bilanço üzerinde doğrudan etkili olabiliyor. Türk lirasının değer kaybettiği, yani döviz kurlarının yükseldiği dönemlerde bu şirketler kur farkı geliri yazabilme potansiyeline sahip. Bu durum, döviz açığı bulunan şirketlerin kur farkı zararı yazdığı dönemlerde söz konusu şirketleri görece daha avantajlı bir konuma taşıyabiliyor.
Döviz fazlası da risk barındırıyor
Ancak net döviz fazlası taşımak tamamen risksiz bir durum değil. Döviz kurlarının gerilediği dönemlerde, bu kez şirket bilançolarında kur farkı gideri oluşabiliyor. Bu nedenle döviz pozisyonu, şirketlerin finansallarında fırsat kadar risk de barındıran bir unsur olarak değerlendiriliyor.
Döviz fazlasının kaynağı önemli
Analistler, net döviz pozisyonunu değerlendirirken yalnızca büyüklüğüne değil kaynağına da dikkat edilmesi gerektiğini vurguluyor. Döviz fazlası; ihracat gelirlerinden, güçlü operasyonel nakit akışından ya da dönemsel finansal işlemlerden kaynaklanabiliyor. Bu nedenle operasyonel olarak döviz kazanan şirketlerle, bilançolarında geçici olarak döviz taşıyan şirketlerin aynı kategoride değerlendirilmemesi gerektiği belirtiliyor.
Öte yandan, bankalar ile sanayi şirketlerinin döviz pozisyonlarının da farklı dinamiklere sahip olduğu ifade ediliyor. Bankalarda döviz varlık ve yükümlülükleri finansal sistemin doğal bir parçası olarak ortaya çıkarken, sanayi şirketlerinde net döviz fazlası çoğunlukla ihracat kapasitesi ve nakit üretim gücüyle ilişkilendiriliyor.
Uzmanlara göre yatırımcıların bilanço analizinde döviz pozisyonunu tek başına değil, şirketin faaliyet yapısı, gelir kompozisyonu ve borçluluk düzeyiyle birlikte değerlendirmesi gerekiyor. Çünkü bir şirketin finansal sağlığını belirleyen unsurların tamamı bilanço bütünlüğü içinde anlam kazanıyor.