1915 yılında İtilaf Devletleri, Osmanlı Devleti’ni savaş dışı bırakmak, İstanbul’u ele geçirmek ve Boğazlar üzerinden Rusya’ya güvenli bir ikmal hattı açmak amacıyla Gelibolu Yarımadası’na çıkarma harekâtı başlattı. Denizden sonuç alamayan kuvvetler, savaşın seyrini kara muharebeleriyle değiştirmek istedi. Ancak karşılarında yalnızca bir ordu değil, vatan toprağını savunmaya kararlı bir millet buldular.
25 Nisan 1915’te Arıburnu, Seddülbahir ve çevresine yapılan çıkarmalarla başlayan kara muharebeleri; Conkbayırı, Kocaçimentepe, Anafartalar ve Kanlısırt gibi noktaları tarihe kazıdı. Dar bir coğrafyada, son derece çetin arazi şartlarında, siperler arasında metrelerle ölçülen mesafelerde süren savaşlar; modern harp tarihinin en kanlı ve en zorlu örneklerinden biri oldu. Günlerce süren bombardımanlar, susuzluk, salgın hastalıklar ve kesintisiz çatışmalar, cephedeki askerlerin dayanıklılığını son sınırına kadar zorladı.
Bu muharebelerin en önemli yönlerinden biri, Osmanlı savunmasının azim ve disiplinle yürütülmesidir. Sayı, teknik donanım ve lojistik bakımından üstün kuvvetlere karşı Türk askeri, yüksek maneviyatı ve sarsılmaz direnciyle cepheyi savundu.
Bu mücadelede öne çıkan isimlerden biri de Anafartalar Grup Komutanı Mustafa Kemal Bey’dir. Onun inisiyatif alarak verdiği kararlar, özellikle Arıburnu ve Anafartalar hattında savaşın seyrini değiştirmiş; askerlerine hitaben söylediği “Ben size taarruzu değil, ölmeyi emrediyorum” sözü, Çanakkale ruhunun simgesi hâline gelmiştir.
Çanakkale Kara Muharebeleri’nin anlamı, yalnızca bir askerî başarıyla sınırlı değildir. Bu cephede Anadolu’nun dört bir yanından gelen insanlar omuz omuza savaşmış, ortak fedakârlık duygusu millî bilincin güçlenmesine katkı sağlamıştır.
Üniversite öğrencilerinden çiftçilere, memurlardan öğretmenlere kadar toplumun her kesiminden insanlar cephede yer almış; pek çok aile evladını bu topraklarda kaybetmiştir. Bu yönüyle Çanakkale, millet hafızasında hem gururun hem hüznün adıdır.
Muharebelerin önemi uluslararası ölçekte de büyüktür. İtilaf Devletleri hedeflerine ulaşamamış, savaş uzamış, Rusya’ya yardım yolu açılamamıştır. Bu durum, Birinci Dünya Savaşı’nın genel dengelerini etkilemiş; ilerleyen süreçte Rusya’daki iç gelişmeler üzerinde dahi dolaylı sonuçlar doğurmuştur. Aynı zamanda İngiltere ve Fransa için ağır bir askerî ve siyasi başarısızlık olarak tarihe geçmiştir.
Sonuç olarak Çanakkale Kara Muharebeleri, yalnızca geçmişte kalmış bir savaş değildir. O, fedakârlığın, bağımsızlık iradesinin ve millet olma şuurunun abideleşmiş hâlidir. Türk tarihinin en parlak savunma destanlarından biri olan Çanakkale, bugün de “Çanakkale geçilmez” sözüyle hafızalarda yaşamaya devam etmektedir.