İş Bankası’nda Çeyreklik Kâr Tahmini: 13,5 Milyar TL

Bankacılık sektörünün devlerinden Türkiye İş Bankası’nın (ISCTR) ikinci çeyrekte 13.500 milyon TL net kâr açıklaması bekleniyor. İnfo Yatırım verilerine göre bu tahmin, bankanın kârlılık performansında hem yıllık hem de çeyreklik bazda bir konsolidasyon dönemine işaret ediyor. Rakamlar gerçekleştigi takdirde, net kârın geçen yılın aynı dönemine göre %-22,3, bir önceki çeyreğe göre ise %-33,7 oranında bir geri çekilme kaydedeceği öngörülüyor.

Türk Traktör Çeyreklik Performansıyla Vites Yükseltiyor

Sanayi kanadının önemli temsilcisi Türk Traktör (TTRAK), ikinci çeyrek beklentilerinde operasyonel toparlanma sinyalleri veriyor. Şirketin bu dönemde 12.904 milyon TL net satış geliri elde etmesi, 528 milyon TL FAVÖK ve 112 milyon TL net kâr rakamına ulaşması bekleniyor.

Yıllık bazda net satışlarda %-16,3, FAVÖK’te %-65,3 ve net kârda %-73,2’lik azalışlar öngörülse de, şirketin asıl ivmeyi çeyreklik bazda yakalaması öngörülüyor. Bir önceki çeyreğe kıyasla net satışların %28,3 artması beklenirken, operasyonel kârlılığın (FAVÖK) %1904,6 gibi oldukça yüksek bir çeyreklik büyüme kaydetmesi tahmin ediliyor.

Çimsa Çeyreklik Büyümede Vites Artırdı

Çimento sektörünün öncülerinden Çimsa (CIMSA), ikinci çeyrek tahminlerinde güçlü finansal yapısını koruyor. Şirketin bu çeyrekte 13.060 milyon TL net satış, 2.546 milyon TL FAVÖK ve 780 milyon TL net kâr açıklaması bekleniyor.

Geçen yılın aynı dönemine göre net satışlarda %-2,9 ve net kârda %-11,9 hafif gerilemeler öngörülse de, şirketin operasyonel kârlılığı (FAVÖK) yıllık bazda %1,6 artış eğiliminde. Çimsa'nın çeyreklik bazdaki performansı ise oldukça dikkat çekici; bir önceki çeyreğe göre net satışların %12,3, operasyonel kârın %73,2 ve net kârın %21,7 oranında güçlü bir yükseliş kaydetmesi bekleniyor.

İşte 3 Ağustos tarihi itibarıyla piyasaya yön vermesi beklenen kritik bilanço tahminleri

Duran, NSosyal hesabından yaptığı paylaşımda, Cumhurbaşkanı Erdoğan'a yönelik eleştirilere tepki gösterdi.

"Cumhurbaşkanımız Sayın Recep Tayyip Erdoğan'ı, milletimizin hür iradesiyle sandıkta defalarca göreve getirdiği demokratik bir lider olmasına rağmen otoriter rejimlerle ya da diktatörlüklerle aynı zeminde değerlendirmeye çalışmak, siyasi eleştiri sınırlarını aşan, demokratik meşruiyeti ve milli iradeyi hedef alan çarpık bir anlayışın tezahürüdür." değerlendirmesinde bulunan Duran, şunları kaydetti:

"Gazete manşetleriyle hedef gösterilen, siyasi yasaklarla önü kesilmeye çalışılan, kapatma davalarından darbe teşebbüslerine kadar pek çok antidemokratik girişime maruz kalan Sayın Cumhurbaşkanımız, tüm bu süreçlerden yalnızca milletimizin güçlü desteği ve demokratik iradesi sayesinde çıkmıştır. Bugün aynı çevrelerin farklı söylemler ve benzer yöntemlerle siyasi mühendislik yapmaya, millet adına karar vermeye ve siyasi ömür biçmeye kalkışmaları, vesayetçi reflekslerin hala terk edilemediğini açıkça göstermektedir.

Demokrasilerde meşruiyetin yegane kaynağı millettir. Türkiye'de kimin ülkeyi yöneteceğine, kimin görevine devam edeceğine ya da görevden ayrılacağına, köşe yazıları, siyasi temenniler, dış yönlendirmeler veya vesayet odakları değil, yalnızca aziz milletimizin sandıkta tecelli eden iradesi karar verir. Bu temel hakikati görmezden gelen her yaklaşım milletimizin iradesine yöneltilmiş bir saygısızlıktır."

Sürecin şeffaf ve geniş bir mutabakatla yürütülmesi hedefleniyor. Bu kapsamda AK Parti Grup Başkanı Abdullah Güler, hazırlanan taslak düzenlemeye dair muhalefet partilerine bir sunum gerçekleştirecek.

Söz konusu bilgilendirme ile düzenlemenin içeriği ve takvimi konusunda siyasi partilerle ön görüş alışverişinde bulunulması amaçlanıyor.

Süreçte geçtiğimiz haftalarda TBMM Başkanı Numan Kurtulmuş da aktif bir rol üstlenmişti. Kurtulmuş'un siyasi partilerin genel başkanları ve grup başkanvekilleriyle gerçekleştirdiği görüşmelerde, "Terörsüz Türkiye" hedefi doğrultusunda geniş tabanlı bir uzlaşının önemi vurgulanmıştı. Meclis kulislerinde, bu temasların ardından çerçeve yasa konusunda ciddi bir ilerleme sağlandığı ifade ediliyor.

"Menzile çok yaklaşıldı"

Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın kararlılık mesajları ve Meclis’teki yoğun çalışma trafiği, sürecin "son düzlüğüne" girildiği şeklinde yorumlanıyor. Bu haftaki bilgilendirme trafiğinin ardından, düzenlemenin kısa sürede TBMM Başkanlığına sunulması bekleniyor.

Temmuz ayında Türkiye'nin altın ithalatı 4 bin 455 kilogram (4,5 ton) olarak gerçekleşti. Böylece altın ithalatı, haziran ayındaki 7 bin 146 kilogramlık seviyenin ve geçen yılın aynı ayında kaydedilen 9 bin 33 kilogramın altında kaldı. Ocak-temmuz döneminde toplam altın ithalatı ise 48 bin 137 kilogram oldu.

Gümüş ithalatı ise temmuz ayında 28 bin 35 kilogram olarak gerçekleşti. Bu rakam, haziran ayındaki 18 bin 602 kilogramın üzerinde olurken, geçen yılın temmuz ayında kaydedilen 48 bin 660 kilogramın altında kaldı. Yılın ilk yedi ayında toplam gümüş ithalatı 837 bin 236 kilogram olarak kayıtlara geçti.

Finansal sonuçların açıklanmasının ardından aracı kurumlar ve bankalar Otokar (OTKAR) hissesi için araştırma raporlarını gözden geçirerek hedef fiyat ve tavsiyelerini güncelledi.

Otokar (OTKAR) hissesi için bilanço sonrası hedef fiyat ve tavsiyeler

Hakim ve savcıların büyük çoğunluğunun görevlerini meslek onuruna bağlılıkla yerine getirdiğini belirten Gürlek, denetim mekanizmalarının etkin şekilde işletildiğini kaydetti.

Bakan Gürlek’in paylaştığı HSK İkinci Dairesi verilerine göre, 2026 yılı içerisinde toplam 525 hakim ve Cumhuriyet savcısı hakkında işlem yapıldı. Bu dosyalardan 333’ü hakkında disiplin cezası uygulanırken, diğer dosyalar hakkında soruşturma evrakının işlemden kaldırılması veya ceza tayinine yer olmadığı yönünde kararlar verildi.

"Hiç kimseye ayrıcalık sağlanmayacak"

Adalet sisteminin hızını ve etkinliğini artırırken denetim mekanizmalarını daha da güçlendireceklerini ifade eden Bakan Gürlek, açıklamasını şunları kaydetti;

Milletimizin huzurunu ve kamu düzenini hedef alan suçlularla ve suç örgütleriyle kararlılıkla mücadele ediyoruz. Adaletin gereğini yerine getirirken kimsenin makamına, unvanına veya nüfuzuna bakmıyoruz. Bu hassasiyetimiz, yargı teşkilatımızın mensupları bakımından da aynen geçerlidir. Hakim ve Cumhuriyet savcılarımızın büyük çoğunluğu görevlerini hukuka, vicdana ve meslek onuruna bağlılıkla yerine getirmektedir. Ancak bu sıfatın hiç kimseye ayrıcalık sağlamayacağı da açıktır. Hakimler ve Savcılar Kurulumuz denetim ve disiplin mekanizmalarını etkin biçimde işletmektedir.

Bu çerçevede HSK İkinci Dairesince 2026 yılında 525 hakim ve Cumhuriyet savcısı hakkında esasa ilişkin karar alınmıştır. Bunlardan 333’ü hakkında; 168 uyarma, 24 kınama, 23 aylıktan kesme, 4 kademe ilerlemesini durdurma, 30 yer değiştirme ve 84 meslekten çıkarma cezası uygulanmıştır. Adalet sistemimizin hızını ve etkinliğini artırırken denetim mekanizmalarını daha da güçlendireceğiz. Dışarıda suç örgütleriyle, yargı teşkilatımız içinde ise hukuku ve meslek onurunu zedeleyen her türlü tutumla mücadelemizi kararlılıkla sürdüreceğiz.

Netanyahu yönetiminin cinayet işlemeye devam ettiğini ve asıl amacının yıkım olduğunu vurgulayan Çelik, şunları kaydetti;

Netanyahu şebekesi cinayet işlemeye devam ediyor. Bu “soykırım şebekesi” son olarak, Gazze’de 30’dan fazla sivili katletti ve sağlık tesislerini hedef aldı. Bu saldırılar Gazze Barış Planı’nın hayata geçirilmesini sağlayacak yol haritası üzerinde mutabakat sağlanmasının hemen ardından yapıldı. Bu bir kere daha Netanyahu şebekesinin barışı hayata geçirecek her adımı düşman gördüğünü gösteriyor.

Netanyahu’nun tek amacı Gazze’yi tamamen yok etmektir. Bu insanlığın tüm değerlerine düşmanlıktır. Netanyahu saldırganlığıyla artık barışı savunan tüm ülkelerin politikalarına sabotaj düzenlemektedir.

Yangından etkilenen bölgelerde hayatın normale dönmesi ve vatandaşların mağduriyetlerinin giderilmesi için ilk aşamada nakdi yardım sürecinin başlatıldığını belirten Göktaş, şunları kaydetti;

Aydın, Balıkesir, Antalya ve Muğla'da meydana gelen orman yangınlarından etkilenen vatandaşlarımızın ilk aşamada temel ihtiyaçlarının karşılanması amacıyla, illerimize 25 milyon lira tutarında kaynak aktardık. İllerimizde faaliyet gösteren Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıflarımız aracılığıyla hane ziyaretlerimizi ve hasar tespit çalışmalarımızı titizlikle sürdürüyoruz.

Vatandaşlarımıza geçmiş olsun dileklerimi iletiyor, devletimizin tüm imkânlarıyla yanlarında olmaya devam edeceğimizi bir kez daha ifade ediyorum. Rabbim, ülkemizi ve milletimizi her türlü afetten muhafaza eylesin.

ForInvest Haber tarafından analistlerle düzenlenen ankette, BIST100 endeksi kapanış fark değerine ilişkin medyan tahmin 43,02 puan, ortalama tahmini ise 43,98 puan oldu.

Ankette, en yüksek beklenti 123,58 puan, en düşük beklenti -45,5 puan olarak gerçekleşti.

Bugün düzenlenen ForInvest Haber BIST 100 endeksi kapanış anketine 14 aracı kurum analisti katıldı; 12 analist pozitif, 2 analist ise negatif kapanış tahmininde bulundu.

Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz, "Küresel belirsizlikler ve çatışma ortamının etkisiyle dünya ticaretindeki zayıf görünümün sürdüğü bu dönemde, Türkiye'nin ihracatı güçlü üretim altyapısı ve çeşitlendirilmiş ihracat pazarları sayesinde yüksek seviyesini sürdürmektedir." ifadesini kullandı.

Yılmaz, sosyal medya hesabından, temmuz ayı dış ticaret verilerine ilişkin paylaşımda bulundu.

"Küresel belirsizlikler ve çatışma ortamının etkisiyle dünya ticaretindeki zayıf görünümün sürdüğü bu dönemde, Türkiye'nin ihracatı güçlü üretim altyapısı ve çeşitlendirilmiş ihracat pazarları sayesinde yüksek seviyesini sürdürmektedir." değerlendirmesini yapan Yılmaz, ihracatın, temmuzda geçen yılın aynı ayına göre yüzde 2,9 oranında artarak 25,6 milyar dolar olarak gerçekleştiğini, yıllıklandırılmış ihracatın 278,6 milyar dolar ile Cumhuriyet tarihinin en yüksek seviyesine ulaştığını vurguladı.

"Büyümenin nimetlerini tüm toplumsal kesimlere yansıtmak için çalışmayı sürdüreceğiz"

Yılın ilk yarısında 65,2 milyar dolar gerçekleşen yıllıklandırılmış turizm gelirlerinin de etkisiyle temmuzda yıllıklandırılmış mal ve hizmet ihracatının 400 milyar dolar üzerindeki seyrini devam ettirdiğini bildiren Yılmaz, şunları kaydetti:

"Bölgemizde yaşanan savaş ve jeopolitik gerilimler nedeniyle tedarik zincirinde yaşanan kırılmalar, artan lojistik, enerji, sigorta ve finansman maliyetlerine rağmen ithalatta ocak-temmuz döneminde geçen yıla göre yüzde 4,7 ile kontrollü bir artış yaşanmıştır. Jeopolitik gerilimlerin etkisini azaltmak için aldığımız önlemler sayesinde cari açığın yılın kalanında sınırlı artışla sürdürülebilir seviyelerde kalacağını öngörüyoruz.

İhracatımızı ve ihracatçılarımızı güçlü bir şekilde desteklemek temel önceliklerimiz arasındadır. Bunun yanı sıra üretim sektörüne yönelik uyguladığımız desteklerin ihracatımızın güçlü performansına katkı sağlamaya devam etmesini amaçlıyoruz. Rekabetçi bir şekilde büyümek ve büyümenin nimetlerini tüm toplumsal kesimlere yansıtmak için gece gündüz çalışmayı sürdüreceğiz."

Küresel belirsizlikler ve çatışma ortamının etkisiyle dünya ticaretindeki zayıf görünümün sürdürdüğü bu dönemde, Türkiye'nin ihracatı güçlü üretim altyapısı ve çeşitlendirilmiş ihracat pazarları sayesinde yüksek seviyesini sürdürmektedir.

İhracat, temmuz ayında geçen yılın… https://t.co/nkVVlbqCmd

— Cevdet Yılmaz (@_cevdetyilmaz) August 3, 2026

Christian Wietoska ve Yiğit Onay’ın da aralarında olduğu stratejistlerin hazırladığı 31 Temmuz tarihli Orta ve Doğu Avrupa, Orta Doğu ve Afrika (CEEMEA) Makroekonomi ve Strateji Haftalık Raporu’nda, Türkiye’nin sabit getirili varlıklarının destekleyici para politikası görünümü ve istikrarlı şekilde güçlü uzun dönem getiri özellikleri sayesinde artık değerlendirme tablosunda en cazip piyasa konumuna ulaştığı belirtildi.

“Olumlu teknik görünüm (düşük yatırımcı pozisyonlanması ve yaz aylarında elverişli net tahvil arzı dinamikleri), cazip değerleme seviyesi ve risk ayarlı güçlü getiri beklentileri bu görünümü daha da desteklemektedir” denilen raporda, “Zayıf iç büyüme dinamikleri ve hızla gerileyen enflasyon baskıları nedeniyle önümüzdeki dönemde para politikasında gevşeme beklentisi, yerel tahvillere ilişkin yukarıdaki olumlu unsurlarla birleştiğinde, düşen petrol fiyatları ve Fed’in faiz döngüsüne daha az duyarlı ülkeler arasında Türkiye’yi en cazip yatırım tercihi haline getirmektedir” değerlendirmesi yapıldı.

Stratejistler, Türk tahvilleri için öne çıkan zayıf yönlerin ise kredi notuna ilişkin görünüm, mali dinamiklerdeki bir miktar bozulma ve düşüş eğiliminde olmasına rağmen temel enflasyonun hala yüksek seyretmesi olduğunu ifade etti.

Deutsche Bank Türkiye’de uzun vadeli tahviller yerine orta vadeli tahvilleri tercih ediyor. Raporda, bunun nedeni olarak yaklaşan TCMB faiz indirim döngüsünden orta vadeli tahvillerin uzun vadeli tahvillere kıyasla daha fazla fayda sağlamasının beklenmesine işaret edildi.

Türkiye İhracatçılar Meclisi (TİM) verilerine göre, temmuz ayında sanayi grubu sektörlerinden otomotiv endüstrisi 3 milyar 586 milyon dolarlık ihracat yaparak ilk sıradaki yerini korudu.

En fazla ihracat yapan sektörler arasında kimyevi maddeler ve mamulleri 3 milyar 35 milyon dolarla ikinci, elektrik ve elektronik sektörü 1 milyar 803 milyon dolarla üçüncü sırada yer aldı.

Temmuz ayında oran olarak en fazla ihracat artışı sağlayan sektör yüzde 144,1 ile yaş meyve ve sebze oldu.

Türkiye ihracatının yüzde 71,3'ünü gerçekleştiren sanayi grubunun dış satımı temmuzda yüzde 0,6 artışla yaklaşık 18,3 milyar dolar olarak hesaplandı.

Geçen ay ihracatın yüzde 12,4'ünü gerçekleştiren tarım grubunda yüzde 9,5 artışla yaklaşık 3,2 milyar dolarlık, ihracatın yüzde 2,5'ini oluşturan madencilik grubunda yüzde 13'lük yükselişle 645,4 milyon dolarlık dış satım yapıldı.

En fazla ihracat Almanya'ya

Geçen ay en fazla ihracat yapılan ilk üç ülke yaklaşık 1,9 milyar dolarla Almanya, 1,3 milyar dolarla ABD, 1,2 milyar dolarla Birleşik Krallık olarak sıralandı.

Bu dönemde en çok ihracat yapan ilk 3 kent ise yaklaşık 9 milyar dolarla İstanbul, 1,9 milyar dolarla Kocaeli ve 1,7 milyar dolarla Ankara oldu.

TİM verilerine göre, sektörel bazda 2025 ve 2026'nın temmuz ayları ve son 12 aylık ihracat verileri, değişim oranları ve toplam içindeki payları şöyle (bin dolar):

Uluslararası finansal araştırma kuruluşu S&P Global, Avro Bölgesi'nin temmuz ayı imalat sanayi PMI verilerini açıkladı.

Verilere göre, Avro Bölgesi'nde temmuzda enflasyon baskıları azalırken, fabrika üretimi arttı.

Haziranda 51,4 puan olan imalat sanayi PMI, temmuzda 51,9 puana çıktı. Böylece, Avro Bölgesi'nde imalat sanayi PMI temmuzda son 3 ayın en yüksek seviyesini gördü.

Ayrıca, temmuzda Avro Bölgesi imalat sanayi PMI, Mart 2022'den bu yana en hızlı artışı gösterdi.

Firmalar üretimi artırmak için birikmiş siparişleri tamamlama yöntemini kullandı ve stokları azalttı.

Piyasa beklentisi, Avro Bölgesi'nde temmuz ayı imalat sanayi PMI'nın 52 puan olması yönündeydi.

PMI verilerinde 50 puanın üstü sektörel büyümeye, 50 puanın altı daralmaya işaret ediyor.

2026'da Enflasyonu Katlayan İlk 10 BIST 100 Hissesi Hangileri?

Listenin zirvesinde yer alan ODINE, yılbaşından bu yana %721,02'lik yükselişiyle açık ara en yüksek getiriyi sağlayan BIST 100 hissesi konumunda bulunuyor. Ancak şirketin 124,29 seviyesindeki PD/DD oranı, piyasanın şirketi defter değerinin oldukça üzerinde fiyatladığını gösteriyor. Bu durum güçlü beklentilere işaret etse de, yüksek çarpanların ilerleyen dönemde volatilite riskini de beraberinde getirebileceği unutulmamalı. Temmuz ayında da %30,28 yükseliş kaydeden hisse, yükseliş ivmesini koruyan şirketler arasında yer aldı.

KTLEV, yılbaşından bu yana %627,73'lük etkileyici performansına rağmen temmuz ayında %10,78 değer kaybederek kısa vadede momentum kaybı yaşayan hisselerden biri oldu. Buna karşın 68,85 seviyesindeki PD/DD oranı, şirketin hâlen yüksek beklentilerle fiyatlandığını ortaya koyuyor.

Benzer şekilde DSTKF de yılbaşından bu yana %206,85 getiri sağlamasına rağmen temmuz ayında %52,99'luk sert düşüş yaşayarak listede en belirgin kâr realizasyonlarından birine sahne oldu. 38,31 PD/DD oranı ise yüksek değerlemeye rağmen yatırımcıların temkinli hareket etmeye başladığını gösteren önemli sinyaller arasında değerlendiriliyor.

Yüksek getirisini daha dengeli şekilde sürdüren şirketler arasında EUPWR, ASTOR ve IEYHO öne çıkıyor. Bu üç hisse yılbaşından bu yana %150'nin üzerinde getiri üretirken, temmuz ayında da pozitif performanslarını korudu. Özellikle EUPWR'ın 4,61 PD/DD ile benzer getiriyi sağlayan şirketlere kıyasla daha makul bir değerleme çarpanına sahip olması dikkat çekiyor. ASTOR ise %152,78'lik yılbaşı getirisini 7,68 PD/DD ile desteklerken, temmuz ayında da yükseliş trendini devam ettirdi.

Listenin en dikkat çeken hisselerinden biri de TKFEN oldu. Şirket yılbaşından bu yana %119,46 getiri sağlarken, bunu yalnızca 1,63 PD/DD gibi oldukça düşük sayılabilecek bir çarpanla gerçekleştirdi. Temmuz ayında %14,61'lik yükseliş kaydetmesi, hem değerleme hem de fiyat performansı açısından yatırımcıların radarında kalmaya devam ettiğini gösteriyor.

BSOKE ise yılbaşından bu yana %118,16 yükselişe rağmen temmuz ayında %5,63 gerileyerek kısa vadeli düzeltme sürecine giren hisseler arasında yer aldı.

Sanayi devleri EREGL ve TUPRS da yılbaşından bu yana sırasıyla %81,02 ve %66,68 getiriyle enflasyonu önemli ölçüde geride bıraktı. Her iki şirketin de PD/DD oranlarının yaklaşık 1,00-1,60 bandında bulunması, yüksek getiriye rağmen değerleme açısından hâlen görece makul seviyelerde işlem gördüklerine işaret ediyor. Özellikle TUPRS'ın temmuz ayında %29,78'lik güçlü yükselişi, performansın devam ettiğini gösterirken; EREGL de %5,09'luk aylık artışla istikrarlı görünümünü sürdürdü.

Yatırımcıların yalnızca getiri oranlarına odaklanması çoğu zaman yanıltıcı olabiliyor. PD/DD oranı, şirketlerin defter değerine göre ne ölçüde primli veya iskontolu işlem gördüğünü gösterirken, 30 günlük ağırlıklı ortalama fiyat (AOF) ise piyasadaki ortalama maliyet seviyesini yansıtması açısından önem taşıyor. Hissenin ağırlıklı ortalama maliyetinin üzerinde kalması yükseliş trendinin güçlendiğine işaret ederken, bu seviyenin altına gerilemesi kısa vadede satış baskısının arttığına dair önemli sinyaller verebiliyor.

Temmuz ayında geri alım yapan şirketler arasında TRALT, GSDHO, BOSSA, ARSAN, ENERY, BORSK, BIMAS, BOBET, MAGEN, NTHOL, METRO, EKIM, AHGAZ, AVGYO, DAGI, GEREL, EUYO, LOGO, MEPET, JANTS, VAKBN ve BALAT yer aldı.

Ayın en yüksek hacimli geri alımını ise TRALT gerçekleştirdi. Şirket, Temmuz ayında 55.172.425 adet payı 48,26 TL ortalama maliyetle geri satın aldı. Gerçekleştirilen geri alımların şirket sermayesine oranı %0,0172, dolaşımdaki paylara oranı ise %5,94 olarak kaydedildi.

Japon yeninde son dönemde hızlanan değer kaybı ve buna karşı atılan politika adımları, dünyanın en büyük dördüncü ekonomisi Japonya'da para politikasının yönü ve döviz piyasalarındaki müdahale tartışmalarını yeniden gündeme taşıdı.

ABD Hazine Bakanlığı ve New York Federal Rezerv Bankasının, Japon yenindeki spekülatif değer kayıplarını ve piyasa oynaklığını engellemek amacıyla Japonya ile başlattığı ortak döviz alım operasyonu, küresel finans sisteminde dengeleri yeniden şekillendiriyor.

Uluslararası basında yer alan müdahale beklentilerinin ardından ABD ve Japonya, 31 Temmuz'da döviz piyasasına doğrudan müdahale etti.

Dolar/yen paritesi, 29 Temmuz'da gün içinde 163,92 ile son yılların en yüksek seviyesini test etmesinin ardından 30 Temmuz'da 163,40 seviyesinden güne başlamıştı. Gün içinde en yüksek 163,75 seviyesini gören kur, ilk müdahale dalgasıyla 157,98'e kadar geriledi ve günü yüzde 2,36 kayıpla 159,54 seviyesinde tamamladı. Ortak müdahalenin resmiyet kazandığı 31 Temmuz'da ise parite gün içinde en yüksek 160,89'u görmesine karşın günü yüzde 1,23 düşüşle 157,58 seviyesinde kapattı.

Analist tahminlerine göre, Japon makamları perşembe günü tek başına yaklaşık 8,45 trilyon yen (yaklaşık 59 milyar dolar) harcadı, cuma günü ise ABD ile ortak koordineli hamle geldi.

30 yıl sonra ilk

ABD ve Japonya'nın bu adımı, 2011 yılında Japonya'da meydana gelen büyük depremin ardından gerçekleştirilen G7 koordineli müdahalesinden bu yana iki ülke arasında yapılan ilk ortak döviz piyasası müdahalelerinden biri oldu.

Ancak operasyonun teknik niteliği bakımından geçmişe göre çok kritik bir fark bulunuyor. İki ülke, 2011'deki tarihi müdahalede aşırı değerlenen yeni baskılamak amacıyla piyasada koordineli şekilde "yen satışı" gerçekleştirmişti. ABD ve Japonya'nın Japon para birimine doğrudan destek vermek amacıyla "yen satın alma" (outright purchases) yoluyla güçlerini birleştirmesi ise en son yaklaşık 30 yıl önce, 1998 Asya Finans Krizi döneminde yaşanmıştı. Böylece bu son müdahale, Washington ve Tokyo'nun yene doğrudan alım yoluyla destek verdiği yaklaşık 30 yıl sonraki ilk ortak müdahale olarak kayıtlara geçti.

Bu ikili müdahale, Washington'ın Asya'daki en büyük müttefikine verdiği desteğin ötesinde anlamlar taşıyor. Analistler, operasyonun asıl nedeninin, yendeki erimenin küresel tahvil piyasalarını sarsarak doğrudan ABD kamu borçlanma mekanizmasını koruma refleksi olduğunu vurguluyor.

40 yılın en düşük seviyesi ve petrol şoku baskısı

Japon yeni, ABD ile olan yapısal faiz farkları ve Orta Doğu'da savaşın ardından artan petrol fiyatlarının ham madde ithalatçısı Japon ekonomisine getirdiği yük nedeniyle son aylarda ağır bir baskı altında kalmıştı. Yaşanan bu makroekonomik şokların etkisiyle yen, dolar karşısında son 40 yılın en düşük seviyesi olan 164 sınırına kadar geriledi.

Düşük para birimi Japonya'nın ihracatını kısa vadede ucuzlatıp desteklese de ham madde ithalat maliyetlerini sürdürülemez seviyelere çıkararak halkın satın alma gücünü ciddi oranda düşürdü. Öte yandan, Japonya Merkez Bankasının (BoJ) haziran ayında politika faizini yüzde 1 ile son 31 yılın en yüksek seviyesine çıkarma yönündeki şahin adımı da zor günler geçiren para birimine kalıcı bir destek sağlamakta yetersiz kaldı.

Finansal istikrarın bozulması üzerine harekete geçen Japonya Maliye Bakanı Satsuki Katayama, aşırı oynaklık ve düzensiz hareketleri dizginlemek adına ABD ile koordineli olarak döviz piyasasına yen alımı yönünde müdahale ettiklerini açıkladı.

Katayama, söz konusu ortak adımın Eylül 2025'te yayımlanan ABD-Japonya Maliye Bakanları Ortak Bildirisi uyarınca atıldığını ve son aylarda Japon yeninde görülen aşırı oynaklık ve düzensiz hareketlere karşı önlem amaçlı olduğunu aktardı.

ABD tahvil piyasasında "Japonya dağılımı" riski

Washington'ı milyarlarca dolarlık bu operasyona bizzat katılmaya zorlayan en büyük tehdit, küresel borçlanma maliyetlerinin merkez üssü olan ABD Hazine tahvili piyasasında yaşanabilecek olası bir yapısal kırılmaydı. Japonya, 1,14 trilyon dolarlık portföy hacmiyle ABD kamu borcunun dünyadaki en büyük yabancı alıcısı ve alacaklısı konumunda bulunuyor.

Yen 164 sınırına dayandığı ve baskı altında kaldığı dönemde, Japon yatırımcılar ve finans otoriteleri iç piyasadaki ani likidite ihtiyacını karşılamak ve yen cinsinden fonlama sağlamak için ellerindeki devasa miktardaki ABD Hazine tahvillerini açık piyasada satmak zorunda kalma riskiyle karşı karşıya kaldı.

Japonya'nın milyarlarca dolarlık Amerikan tahvilini bir anda piyasaya sürmesi, halihazırda yükselişte olan ABD Hazine tahvili faizlerinin kontrolsüz şekilde yükselmesine neden olabilecekti. Borç senedi faizlerindeki yükseliş ise ABD'de konut kredisi faizlerinin ve kurumsal borçlanma maliyetlerinin artmasına, Amerikan ekonomisinin yeni bir resesyona sürüklenmesine yol açabilecekti.

Akıllı likidite yönetimi

Müdahalenin Amerikan tahvil piyasasında faiz artışına yol açmaması için arka planda gelişmiş bir finansal mekanizma devreye sokuldu. ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, Japonya'nın cuma günkü müdahaleleri finanse etmek için Fed bünyesindeki Yabancı ve Uluslararası Para Otoriteleri (FIMA) Repo İmkanı'na başvurduğunu açıkladı.

İlk kez 2020 yılında uygulamaya konulan bu sistem, yabancı merkez bankalarının ellerindeki ABD Hazine tahvillerini doğrudan piyasada satmak yerine Fed'e teminat göstererek 60 milyar dolara kadar kısa vadeli dolar kredisi almalarına olanak tanıyor.

Bu sayede Tokyo yönetimi, Amerikan tahvillerini piyasaya sürmeden ihtiyaç duyduğu dolar likiditesini elde etti ve ABD tahvil faizlerindeki olası bir şokun önüne geçildi.

Bessent, önümüzdeki aylarda FIMA'nın kapasitesinin artırılmasını önereceğini belirtti. Ancak bu genişleme, Fed'in yeni Başkanı Kevin Warsh yönetimindeki Federal Açık Piyasa Komitesinin (FOMC) resmi onayına tabi olacak.

Trump'ın gümrük tarifelerini koruma stratejisi

Söz konusu müdahalenin bir diğer stratejik gerekçesi, doğrudan ABD'nin dış ticaret dengesi ve yerli sanayi politikalarıyla paralellik gösteriyor.

ABD Başkanı Donald Trump'ın Amerikan üreticisini koruyacağını savunduğu gümrük tarifeleri, yenin dolar karşısında aşırı değersiz kalması durumunda matematiksel olarak işlevini yitiriyordu.

Yen aşırı değersiz olduğunda Japon menşeli ürünler ABD pazarı için çok ucuz hale geliyor ve Trump'ın gümrük tarifelerinin koruma kalkanı önemli ölçüde zayıflıyordu.

Trump'ın müdahaleyi "bir dostluk göstergesi ve küresel ekonomiye destek" olarak nitelendirmesinin arkasında, ABD'nin dış ticaret açığının kronikleşmesini önleme ve kur bazlı haksız rekabeti engelleme stratejisinin yattığı belirtiliyor.

Trump, başkanlık uçağında yaptığı açıklamada, "Zayıflayan bir yenleri vardı ve destek istediler. Japonya'ya yardım etmek için her zaman oradayız" diyerek Washington'ın duruma müdahil olma nedenini özetledi.

Sistemik risk önlemi

Finansal piyasaların birbirine göbekten bağlı yapısı, yendeki bir likidite krizinin sınırları aşarak Wall Street başta olmak üzere ABD finans merkezlerini krize sürükleme riski barındırıyordu.

Yıllardır düşük faizli yen cinsinden borçlanıp yüksek getirili ABD varlıklarına yatırım yapan küresel fonlar, yendeki kontrolsüz hareketlerle ani bir teminat tamamlama ve pozisyon kapatma kriziyle karşı karşıya kalabilirdi.

Küresel bir likidite sıkışmasını engellemek adına New York Fed'in, avro satışı üzerinden yen alarak spekülatörlere karşı net bir baraj kurduğu da belirtiliyor.

"Müdahale bir 'sınırlandırma egzersizi'"

Uluslararası finans kuruluşu ING'nin Küresel Piyasalar Araştırma Başkanı Chris Turner, konuya ilişkin analizinde, ABD ve Japonya'nın 70-80 milyar dolarlık devasa döviz satışına ve düşen petrol fiyatlarına rağmen doların küresel çapta güçlü kalmaya devam ettiğini vurguladı.

Fed'in eylül ayındaki olası faiz artırımına yönelik belirsizliklerin doları desteklediğini belirten Turner, şunları kaydetti:

"Teoride, ortak döviz müdahalesinin ve Japonya'nın son üç günde yaptığı tahmin edilen 70-80 milyar dolarlık dolar satışının ardından bugün doların genel olarak zayıflaması gerekirdi. Ancak doların küresel piyasalarda değer kaybetmemesi, Fed'in eylül ayında faiz artırıp artırmayacağına ilişkin belirsizlikten kaynaklanıyor. Fed Başkanı Kevin Warsh'un basın toplantısının ardından sıkılaşma fiyatlaması yeniden 16-17 baz puana yükseldi.

Çünkü bir faiz artırımının yapılmaması, uzun vadeli tahvillerde daha büyük bir satış dalgasına yol açacaktır. Mevcut durumda ABD 30 yıllık tahvil faizleri yüzde 5,20'nin, mortgage oranları ise yüzde 6,75'in üzerinde kalmaya devam ediyor. Bu hafta açıklanacak JOLTS açık iş sayısı ve tarım dışı istihdam ile işsizlik oranında çok ciddi bir zayıflama görülmedikçe, dolarda kalıcı bir düşüş trendinin başlayacağını söylemek zor."

Chris Turner, gerçekleştirilen ikili müdahalenin Fed'in faiz artışının yakın olduğu ve Tokyo'nun uyguladığı gevşek para ve maliye politikalarının dayandığı makroekonomik temelleri değiştiremeyeceğinin altını çizdi.

İki ülkenin ortak adımını "sınırlandırma egzersizi" olarak tanımlayan Turner, "Bu ikili müdahalenin dolar/yen paritesini 155 seviyesinin altına kalıcı ve sürdürülebilir bir şekilde düşürmesini beklemiyoruz. Ancak bu operasyon, yatırımcıların pariteyi panikle 160 seviyesinin üzerine taşımasını engelleyen başarılı bir 'sınırlandırma egzersizi' rolü üstlenmektedir. Washington ve Tokyo, bu adımla yen üzerindeki spekülatif baskıyı sınırlandırmış ve Tokyo yönetimine yerel varlıklara yatırımı teşvik edecek yen pozitif politikalar sunabilmesi için çok değerli bir zaman kazandırmıştır." değerlendirmesinde bulundu.