Türkiye'nin diplomatik ağırlığını görünür kılması beklenen Ankara Zirvesi'nin, dünya liderlerini ağırlamasının yanı sıra Türkiye'nin NATO içindeki yükselen ağırlığını gösteren diplomatik bir sahne olması planlanıyor.

Zirvenin, Türkiye'nin askeri katkısını, savunma sanayisini, kriz yönetimi kapasitesini ve lider diplomasisini aynı anda görünür kılması öngörülüyor.

Külfet paylaşımı, zirvenin temel gündem maddelerinden birini oluşturuyor.

Başta ABD Başkanı Donald Trump olmak üzere 32 devlet başkanı, dışişleri ve savunma bakanları, Ankara'da bir araya gelecek.

NATO üyesi ülkelerin yanı sıra AP4 (Avustralya, Japonya, Yeni Zelanda ve Güney Kore) ülkelerinin de katılacağı zirve, Avrupa-Atlantik ve Hint-Pasifik güvenlik gündemlerini aynı masada buluşturacak.

Savunma Sanayi Forumu

Son 3-4 yılda NATO'nun yan etkinliği şeklinde tasarlanan Savunma Sanayi Forumu, ilk kez zirvenin resmi programının parçası haline gelecek.

2004'te İstanbul'daki NATO Zirvesi'nde hayata geçirilen ve Katar, Bahreyn, Kuveyt ile Birleşik Arap Emirlikleri'nin yer aldığı İstanbul İşbirliği Girişimi kapsamında dışişleri bakanları düzeyinde özel oturum düzenlenecek ve NATO İstanbul İşbirliği Girişimi Dışişleri Bakanları Toplantısı yapılacak.

Türkiye, NATO üyesi 32 devlet ve hükümet başkanının yanı sıra davetli çok sayıda lideri, yaklaşık 100 bakanı, çok sayıda üst düzey diplomatı, uluslararası kuruluş temsilcilerini ve binlerce yabancı misafiri ağırlayacak.

Dünyanın dört bir yanından 3 bine yakın gazeteci, televizyon ekibi, foto muhabiri, dijital medya temsilcisi ve uluslararası yayın kuruluşu, zirveyi takip etmek için akreditasyon başvurusunda bulundu.

Zirve kapsamında 48 bin 841'i emniyet, 7 bin 447'si jandarma olmak toplam 56 bin 288 güvenlik personeli görevlendirilecek.

Ayrıca suç ve suçlularla mücadele amacıyla siber ortamda 7/24 esasıyla sanal devriye faaliyetleri için 639 personel görevlendirilecek.

Zirve kapsamında Ankara, Esenboğa ve Mürted olmak üzere 3 havaalanı ile katılımcılara hizmet verilecek.

Zirve marjında 28-29 Haziran'da İstanbul'da Dolmabahçe Sarayı'nda NATO Parlamenter Zirvesi, 6 Temmuz'da zirveye katılacak müttefik daimi temsilcileri ve Ankara'da mukim büyükelçileri için gayriresmi davet, 6 Temmuz'da SAM-Chatham House Çalıştayı, 7 Temmuz'da "NATO Ankara Summit Dialogues" başlıklı panel dizisi, 7-8 Temmuz'da SETA-MSC "Allies at Ankara" başlıklı etkinlik ve 7-8 Temmuz'da "Transatlantik Siyaset Planlamacılar Yuvarlak Masa Toplantısı", yan etkinlikler olarak düzenlenecek.

2004 İstanbul Zirvesi, dönüşüm sürecinin önemli dönüm noktası

NATO'nun 55 yıllık tarihindeki 17. Devlet ve Hükümet Başkanları Zirvesi olan İstanbul Zirvesi, İttifak'ın dönüşüm sürecinde önemli bir dönüm noktası kabul ediliyor.

Zirveye o dönem NATO üyesi 26 ülkenin yanı sıra İttifak ile işbirliği yapan 20 ülkenin devlet ve hükümet başkanları, dışişleri ve savunma bakanları ile sivil ve askeri yetkilileri katıldı. Toplam 46 ülkenin temsil edildiği toplantılar, uluslararası güvenlik gündeminin şekillendirilmesinde önemli rol oynadı.

İstanbul Zirvesi, özellikle NATO'nun Afganistan'daki rolünün genişletilmesi, Irak güvenlik güçlerine eğitim desteği verilmesi ve 7 yeni üyenin (Bulgaristan, Estonya, Letonya, Litvanya, Romanya, Slovakya, Slovenya) İttifak içindeki ilk zirvesi olması bakımından dikkati çekti.

Bu 7 ülke, NATO'nun Soğuk Savaş sonrası gerçekleştirdiği en büyük genişleme dalgasının parçası olarak 29 Mart 2004'te resmen üye yapıldı.

Dolayısıyla İstanbul Zirvesi, bu ülkelerin devlet ve hükümet başkanlarının NATO Zirvesi'ne ilk kez tam üye sıfatıyla katıldıkları toplantı oldu.

Zirve, Kuzey Atlantik Konseyi (NAC), NATO-Rusya Konseyi, NATO-Ukrayna Komisyonu, Avro-Atlantik Ortaklık Konseyi (EAPC) olmak üzere 4 ana toplantıdan oluşuyordu.

Önemli dünya liderlerinin katıldığı zirvede dönemin ABD Başkanı George Bush, İngiltere Başbakanı Tony Blair, Fransa Cumhurbaşkanı Jacques Chirac, Almanya Başbakanı Gerhard Schröder, ABD Savunma Bakanı Donald Rumsfeld, Afganistan Devlet Başkanı Hamid Karzai, Gürcistan Cumhurbaşkanı Mihail Saakaşvili, Irak Dışişleri Bakanı Hoşyar Zebari, İtalya Dışişleri Bakanı Franco Frattini ve birçok ülkenin üst düzey temsilcileri, İstanbul'da bir araya geldi.

Zirve kapsamında NATO-Rusya Konseyi Toplantısı düzenlendi ancak Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, İstanbul'a gelmedi ve bu durum o dönemde dikkati çekti.

Toplantı, Putin'in katılmaması ve Rus birliklerinin Gürcistan ile Moldova'dan çekilmesine ilişkin konularda ilerleme sağlanamaması nedeniyle beklenen ilgiyi görmedi.

Dönemin Çek Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Vaclav Klaus ise ülkesindeki hükümet krizi nedeniyle zirveye katılamadı, NATO üyeliği için bekleyen Arnavutluk, Hırvatistan ve Makedonya'ya üyelik tarihi verilmedi.

NATO'nun Afganistan'daki varlığının genişletilmesi ile Bosna Hersek'teki operasyonun sonlandırılmasının yanı sıra Irak güvenlik güçlerine eğitim desteği sağlanması ve İttifak'ın operasyonel kabiliyetlerinin güçlendirilmesi yönünde kararlar alındı. Bunun yanı sıra yeni ortaklık girişimlerinin başlatılması da karara bağlandı.

Eski ABD Başkanı Bush, zirveden bir gün önce Ankara'ya gelerek Türk yetkililerle görüşmeler yaptı. Zirvenin son gününde ise Galatasaray Üniversitesi'ndeki konuşmasında Türkiye'nin Avrupa ile yapay sınırlarla ayrılmasına karşı olduklarını ifade etti.

Olağanüstü güvenlik önlemleri

2004'te de zirve için olağanüstü güvenlik önlemleri alındı. Yaklaşık 3 bin delege ve 3 bin 500 basın mensubunun katıldığı organizasyonda İstanbul, güvenlik çemberiyle korundu.

NATO Zirvesi nedeniyle Kapalıçarşı belirli sürelerle ziyarete kapatılırken PTT de zirve anısına özel tarih damgalı zarf ve posta materyalleri hazırladı.

Zirvenin devam ettiği sırada uluslararası kamuoyunu etkileyen önemli bir gelişme Irak'tan geldi.

Irak'ta egemenliğin geçici hükümete planlanandan daha erken devredildiği haberi, liderlerin İstanbul'daki toplantıları esnasında dünyaya duyuruldu.

Böylece NATO liderleri, İstanbul'da geleceğin güvenlik politikalarını tartışırken dünya siyasetinin en önemli gelişmelerinden biri de aynı saatlerde gerçekleşmiş oldu.

2004 İstanbul NATO Zirvesi, alınan kararlar, uluslararası katılım düzeyi ve güvenlik politikalarına etkileri bakımından NATO tarihinin en önemli zirvelerinden biri olarak kayıtlara geçti.

Türkiye'nin NATO tarihinin en kapsamlı zirvelerinden birine ev sahipliği yapacağı vurgulanan paylaşımda, tarihi zirve için geri sayımın başladığı belirtildi.

Paylaşımda, NATO üyesi ülkelerin liderlerini bir araya getirecek zirveye ilişkin bilgilerin yer aldığı bir infografik de yer aldı.

Buna göre, zirvede 32 ülkenin devlet ve hükümet başkanları, çok sayıda davetli lider ve 100'e yakın Bakan ile birçok diplomat ve uluslararası kuruluş temsilcisi bir araya gelecek.

Zirve kapsamında katılımcılara 3 havalimanı hizmet verecek. Zirve güvenliği için 48 bin 841 emniyet, 7 bin 447 jandarma ve 639 siber güvenlik personelinin yer aldığı toplam 56 bin 288 personel görev alacak.

"Çok sayıda panel, çalıştay ve etkinlik düzenlenecek"

İletişim Başkanlığı koordinasyonunda TRT'nin 96 kamera, 18 naklen yayın aracıyla 26 noktadan tüm dünyaya aktaracağı zirveyi, 3 bine yakın basın mensubu takip edecek.

Cumhurbaşkanlığı Millet Kütüphanesi zirve süresince medya merkezi olarak kullanılacak. Medya merkezinde 1800 çalışma alanı, 40 montaj odası ve 100'den fazla canlı yayın noktası yer alacak.

Ankara genelinde ise 5 bin açık hava tanıtım noktası olacak.

Zirve kapsamında ayrıca çok sayıda panel, çalıştay ve yan etkinlik düzenlenecek.

Konuya yakın kaynaklara göre üst düzey yetkililer ve Trump’ın destekçileri, Başkan’ın kendi tercih ettiği daha fazla isme yer açmak amacıyla, Washington’daki Fed Yönetim Kurulu üyelerini görevden almanın yollarını aktif olarak araştırıyor. Kaynaklar, Yüksek Mahkeme’nin şimdilik görevde kalmasına izin vermesine rağmen Lisa Cook ve eski Fed Başkanı Jerome Powell’ın hedef alınmaya devam ettiğini de belirtiyor.

Trump Cook’u mortgage başvurusunda usulsüzlük yaptığı, Powell’ı da Fed binasının yenilenmesinde harcamalarda aşırıya kaçtığı iddiasıyla hedef almıştı. Kaynaklar, Trump’ın, başkanlık görevi sona ermesine rağmen Powell’ın Fed Yönetim Kurulu’ndaki görevini sürdürmesiden ötürü hala öfkeli olduğunu aktarıyor. Yüksek Mahkeme’nin kararı Fed’in yürütme organından bağımsızlığını güçlendirmiş olsa da, bazı uzmanlar kararın oldukça dar kapsamlı olduğuna dikkat çekerek bunun merkez bankasını gelecekteki siyasi müdahalelerden tamamen korumadığını ifade ediyor. Konuya yakın kişilere göre Trump’ın müttefikleri, mahkeme kararının Cook’u görevden uzaklaştırabilmek için izlenmesi gereken usul yolunu gösterdiğine inanıyor ve bu yöndeki çalışmalarını daha da yoğunlaştırıyor.

Trump, perşembe günü CNBC’ye yaptığı açıklamada mahkeme kararının esas hakkında değil, usule ilişkin olduğunu söyledi ve yönetimin Cook’u merkez bankasından uzaklaştırmak için yeni bir süreç başlatacağını açıkladı. Yönetim ayrıca Atlanta Fed Başkanlığı’ndaki boşluğu da merkez bankası üzerinde etki kurmak için yeni bir fırsat olarak görüyor. Kaynaklara göre ABD Hazine Bakanı Scott Bessent bu görev için kendi çevresinden aday bakıyor. Trump’ın ekonomi ekibi, ekonomik büyüme ve diğer ekonomik göstergeler konusunda piyasaların yakından takip ettiği analizleri hazırlaması nedeniyle Atlanta Fed Başkanlığı’nı önemli bir görev olarak görüyor.

Atlanta Fed Başkanı ayrıca 2027 yılında alınacak faiz kararlarında oy hakkına sahip olacak. Bu arada Trump CNBC’ye yaptığı açıklamada, yeni Fed Başkanı Kevin Warsh’ın “biraz düşmanca” bir yönetim kurulu ile karşı karşıya olduğunu ve istediğini yaptırmakta zorlanabileceğini söyledi.

Duran, NSosyal hesabından yaptığı açıklamada, 36. NATO Devlet ve Hükümet Başkanları Zirvesi'nin Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın ev sahipliğinde 7-8 Temmuz'da Cumhurbaşkanlığı Külliyesi'nde düzenleneceğini belirtti.

Burhanettin Duran, şunları kaydetti:

"Zirvede, savunma yatırımlarının artırılması kararı bağlamında atılan adımlar ve İttifakın caydırıcılık ve savunma alanındaki gayretleri 360 derecelik bakış açısıyla değerlendirilecektir. Öte yandan, liderler tarafından Avrupa-Atlantik coğrafyasına yönelik tehditler, riskler ve sınamalar hakkında stratejik düzeyde görüş alışverişinde bulunulacak, Ukrayna'daki durum ve İttifakın güneyinde son dönemde meydana gelen gelişmeler ele alınacaktır.

Zirve kapsamında, Sayın Cumhurbaşkanımız ve Refikaları Sayın Emine Erdoğan Hanımefendi, konuk Devlet ve Hükümet Başkanları ile eşlerini 7 Temmuz'da Cumhurbaşkanlığı Külliyesi'nde tertiplenecek resepsiyon ve akşam yemeğinde ağırlayacaklardır. Kuzey Atlantik Konseyi, 8 Temmuz'da Sayın Cumhurbaşkanımızın ev sahipliğinde müttefik devlet ve hükümet başkanları düzeyinde toplanacaktır. Sayın Cumhurbaşkanımızın Zirve marjında katılımcı devlet ve hükümet başkanlarıyla ikili görüşmeler gerçekleştirmeleri de öngörülmektedir."

Haftanın ilk işlem gününde BIST 100 endeksi yüzde 0,64, salı günü ise yüzde 0,43 değer kaybetti. Küresel piyasalarda Orta Doğu'daki jeopolitik gelişmeler ve Avrupa borsalarındaki zayıf görünüm satış baskısında etkili oldu. Aynı dönemde yatırımcılar, yurt içinde açıklanan makroekonomik veriler ile küresel ekonomik gelişmeleri yakından takip etti.

Çarşamba günü ise piyasalarda yön değişti. BIST 100 endeksi yüzde 1,62 yükselirken, teknoloji hisseleri öncülüğünde güçlü alımlar görüldü. ABD ile İran arasında yürütüldüğü belirtilen dolaylı temaslara ilişkin haber akışı ile ABD'de açıklanacak tarım dışı istihdam verisi öncesinde küresel piyasalarda oluşan temkinli iyimserlik, yurt içi piyasaları da destekledi.

Perşembe günü yükseliş eğilimi devam etti. ABD'de açıklanan tarım dışı istihdam verisinin beklentilerin altında kalması ve bunun ABD Merkez Bankası'nın para politikasına ilişkin beklentileri desteklemesiyle küresel risk iştahı arttı. Bu gelişmelerin etkisiyle BIST 100 endeksi günü yüzde 0,73 yükselişle tamamladı.

Haftanın son işlem gününde ise bankacılık hisselerinde görülen sert satışların etkisiyle endeks yüzde 0,26 geriledi. ABD piyasalarının tatil nedeniyle kapalı olması işlem hacimlerini sınırlarken, küresel piyasalardaki olumlu görünüm Borsa İstanbul'daki satış baskısını tamamen dengelemeye yetmedi.

Hafta boyunca sektör endekslerinde farklılaşmalar dikkat çekti. Finansal kiralama ve faktoring ile teknoloji hisseleri belirli günlerde güçlü performans sergilerken, bankacılık, madencilik ve aracı kurumlar sektörlerinde dönemsel satışlar öne çıktı. Özellikle haftanın son işlem gününde bankacılık endeksindeki yüzde 4,72'lik düşüş endeks üzerinde belirleyici oldu.

Borsa İstanbul Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası'nda (VİOP) BIST 30 endeksine dayalı yakın vadeli kontratlar da benzer bir seyir izledi. Haftanın ilk bölümünde gerileyen kontratlar, çarşamba ve perşembe günleri yükseliş kaydederken, cuma günü yeniden değer kaybetti. Açık pozisyon sayısındaki değişimler ise yatırımcıların hafta boyunca küresel gelişmeler ve ekonomik veri akışı doğrultusunda temkinli pozisyonlanmayı sürdürdüğüne işaret etti.

Önümüzdeki hafta yurt içinde reel efektif döviz kuru, Hazine nakit dengesi ve sanayi üretimi verileri takip edilecek. Küresel piyasalarda ise ABD Merkez Bankası'nın Federal Açık Piyasa Komitesi (FOMC) toplantı tutanakları, Avro Bölgesi Üretici Fiyat Endeksi ile Almanya ve Çin'de açıklanacak enflasyon verileri yatırımcıların odağında bulunacak.

Eğitimden sağlığa, ekonomiden sosyal hayata kadar her alanda yaşlı ve engelli vatandaşların yanında olduklarını vurgulayan Göktaş, hizmetleri insan odaklı ve hak temelli politikalar çerçevesinde yürüttüklerini aktardı.

Göktaş, engelli ve yaşlı vatandaşlara yönelik kapsayıcı ve düzenli sosyal yardım programları geliştirmeyi sürdürdüklerini belirterek Göktaş, şunları ifade etti:

"Bu doğrultuda temmuz ayı için yaklaşık 4,7 milyar yaşlı aylığı ve yaklaşık 3,4 milyar engelli aylığı olmak üzere toplam 8,1 milyar lira tutarındaki yaşlı aylığı ve engelli aylıklarını hesaplara yatırmaya başladık. Ayrıca memur maaş katsayısındaki yeni düzenleme sonrasında yaşlı ve engelli aylıklarını bir sonraki ay hak sahiplerimizin hesaplarına artışlı bir şekilde yatıracağız. Ödemelerin tüm vatandaşlarımıza hayırlı olmasını diliyorum."

Saygı duruşu ve İstiklal Marşı'nın okunmasının ardından başlayan programda, Sakarya Ticaret Borsasının kuruluş sürecini ve yeni hizmet binasının yapım aşamalarını anlatan kısa film gösterimi yapıldı. Programda konuşma gerçekleştiren TOBB Başkanı Hisarcıklıoğlu, "Sakarya 126 bin hektar tarım arazisine bağlı bir şehrimiz. Sulanan alana baktığımız zaman yüzde 43’ü sulanıyor. Yıllık 95 bin ton fındık üretimiyle Türkiye 3’üncüsü, dış mekan süs bitkiciliğine baktığımız zaman Türkiye’de birinci, mısırda yılda 380 bin ton üretim var, Ayva üretiminde Geyve yüzde 60 ile Türkiye birincisi, yılda 14 bin ton bal kabağı üreterek Türkiye lideri kısaca tarımda ülkede lider şehirlerden bir tanesi Sakarya’dır. Buradaki ticaret borsamızda Sakarya tarımını hizmetindedir. Yeni hizmet binası vizyon işidir, eski binayı yıktık yeni hizmet binasını Sakarya tüccarı, esnafı kazanmış oldu. Makam gelip geçici ama bu hizmet binası kalıcı olacak. Borsamız bir asrı geçkin Sakaryalı tüccarın ve esnafın hizmetindedir" dedi.

"Sakarya Ticaret Borsası tam 5 yıldızlı hizmet veriyor"

Sakarya Ticaret Borsasının hizmetlerini değerlendiren Hisarcıklıoğlu, "Eskiden standart hizmet yapardık ve dedik ki, ‘Dünyada borsacılık nasıl oluyor, odalar nasıl hizmet ediyor’ baktık ki odalarda oteller gibi yıldızlama sistemi kullanıyor. Bu çerçevede İngiltere’de bir akreditasyon kurumunu seçtik ve teste tabi tuttuk. Vermiş olduğumuz hizmet Avrupalı rakiplerimize göre nasıl olduğunu görmek için. Uluslararası akredite kuruluşu gelir denetler daha sonrasında denetlenen yerin yıldızını verir bize söyler bizlerde kuruluşa söyleriz. Sakarya Ticaret Borsası tam 5 yıldızlı hizmet veriyor" diye konuştu.

"Dünyayı doyuranlar lider olacak"

Türkiye’nin coğrafi konumu itibariyle tarım ve hayvancılığa yatkın bir yer olduğunu ve dünyada bu sektörün azaldığına dikkat çeken Hisarcıklıoğlu, "Tarım ve hayvancılığın işi meşakkatli ama dünyada kim lider olacak derseniz, dünyayı doyuranlar lider olacak. Çünkü dünya nüfusu her yıl bir Türkiye kadar artıyor, her yıl iki Türkiye kadar da zenginleşiyor, az gelirliden orta gelirli gruba geçiyor. Orta gelirli olanlar tüketici, doğanlar tüketici yani tarım ve hayvancılığın en kritik noktası. Allah bize çok müthiş bir coğrafya vermiş bunun kıymetini bilmemiz lazım, ısrarla devam etmemiz lazım ve sadece coğrafyamızı doyurmak değil bütün dünyayı doyurmakta elimizde" şeklinde konuştu.

"Artık model almıyoruz, modelimizi satıyoruz"

Ticaret borsalarıyla ilgili dış ülkelere örnek olduklarını belirten Hisarcıklıoğlu, "İslam ülkesi ticaret sanayi odaları bizde misafirdi Ankara’da dediler ki, ‘Biz ticaret borsalarını örnek almak istiyoruz İslam ülkelerinde. Siz muhteşem yapıyoruz, siz yapıyorsunuz, bize yol gösterin’ dediler. Bu çerçevede elimizden geleni yapıyoruz. Artık model almıyoruz, modelimizi satıyoruz" ifadelerini kullandı.

Böylece borsalarda, emtia piyasasında işlem gören ürünlere kadar birçok riskli varlıkta satış baskısı öne çıkarken kripto para piyasası da bu satış baskısına en çok maruz kalan varlık grupları arasında yer aldı.

ABD Merkez Bankasının (Fed) faiz artırımına gideceğine yönelik öngörülerin gücünü koruması ve bu yıl en az bir faiz artırımına gideceğine yönelik fiyatlamalar, kripto para piyasasındaki düşüşlerin önde gelen nedenleri arasında bulunuyor.

Kripto paralar gibi getiri sağlamayan, spekülatif varlıklar yüksek faiz oranlarında genellikle düşük performans gösteriyor. Yükselen tahvil getirileri ve faiz oranları, kriptoya yatırım yapmanın fırsat maliyetini artırıyor.

Diğer taraftan, kripto para piyasasının yönünde bireysel yatırımcılardan ziyade kurumsal sermaye akışları daha çok belirleyici olabiliyor.

Kurumsal şirketlerin bitcoin alımlarını azaltması da bu satış baskısında etkili oldu.

Bitcoin yüzde 33 düştü

Kripto piyasasındaki tüm kripto paraların toplam değerini ifade eden Total Market, bu yılın ilk yarısında yaklaşık 919 milyar 860 milyon dolar azalarak 2 trilyon 956 milyar 470 milyon dolardan 2 trilyon 36 milyar 610 milyon dolara geriledi.

31 Aralık 2025'te 87 bin 524,9 dolar olan bitcoin haziran ayında 58 bin 635,1 dolara düştü. Bitcoin böylece yılın ilk yarısında yüzde 33 değer kaybetti.

Ethereum da yılın ilk yarısında yüzde 47 düşüşle 2 bin 976 dolardan 1575 dolara indi. Ethereum haziran ayında 1505,7 dolarla Nisan 2025'ten bu yana en düşük seviyeyi gördü.

"Kripto para piyasası sadece kendi iç dinamikleriyle fiyatlanmıyor"

Blokzincir ve Kripto Varlık Stratejisti Mete Ali Başkaya, AA muhabirine yaptığı açıklamada, kripto para piyasasında yılın ilk yarısındaki sert satış baskısını tek bir nedene bağlamanın doğru olmayacağını söyledi.

Başkaya, Fed'in faizleri yüksek seviyelerde tutması, küresel likidite koşullarının sıkı kalması, spot ETF tarafındaki çıkışlar, kurumsal yatırımcı talebindeki zayıflama ve jeopolitik risklerin aynı anda fiyatlanmasının özellikle ABD-İran gerilimi ve Hürmüz Boğazı üzerinden enerji arzına ilişkin endişelerin küresel risk iştahını baskıladığını vurguladı.

Kripto piyasasının kendi içindeki kaldıraçlı pozisyonlarının çözülmesinin de düşüşü hızlandırdığına işaret eden Başkaya, şunları kaydetti:

"Bitcoin görece daha dirençli kalırken ethereum ve altcoin tarafında likidite kaybı daha sert hissedildi. Bu süreç bize kripto para piyasasının artık yalnızca kendi iç dinamikleriyle değil, Fed politikası, ETF akımları, dolar likiditesi, jeopolitik riskler ve kurumsal sermaye hareketleriyle birlikte fiyatlandığını gösteriyor. Ben bu dönemi kripto para piyasasının bittiği bir dönem olarak değil, piyasanın kalite ayrımı yaptığı, daha olgun bir düzeltme süreci olarak görüyorum. Kalıcı toparlanma için yeniden güçlü ETF girişleri, daha yumuşak Fed beklentisi, jeopolitik tansiyonun azalması ve piyasaya yeni bir güven hikayesinin gelmesi gerekiyor."

Avrupa genelini kapsayan Stoxx Europe 600 endeksi, 30 Haziran'da 641,73 puana yükselerek yılın ilk yarısında yüzde 8,4 değer kazandı. Endeks, ilk yarıyı yıl içi zirvesinin yüzde 0,3 altında tamamlarken dip seviyesinden 30 Haziran kapanışına kadar yüzde 14,8 yükseldi.

İtalya'da FTSE MIB endeksi, aynı dönemde 51.682,43 puana çıkarak yüzde 15 yükseldi ve Avrupa'nın önde gelen endeksleri arasında en yüksek getiriyi sağladı.

FTSE MIB, yıl içindeki en düşük seviyesini 23 Mart'ta 41.616,11 puanla, en yüksek seviyesini ise 19 Haziran'da 53.188,37 puanla kaydetti. Endeks, ilk yarıyı zirvesinin yüzde 2,8 altında tamamlarken dip seviyesinden yüzde 24,2 yükseldi.

İspanya'da IBEX 35 endeksi, 2025 yılını 17.307,80 puandan tamamlamasının ardından 30 Haziran'da 19.471,90 puana yükselerek yılın ilk yarısında yüzde 12,5 değer kazandı.

İngiltere'de FTSE 100 endeksi 10.497,12 puana çıkarak yılın ilk yarısında yüzde 5,7 yükseldi.

Fransa'da CAC 40 endeksi de 2025 yılını 8.112,02 puandan tamamlamasının ardından 30 Haziran'da 8.403,99 puana yükseldi. Endeks, yılın ilk yarısında yüzde 3,6 değer kazandı.

Aynı dönemde Almanya'da DAX endeksi ise 24.995,81 puana ulaşarak yüzde 2,1 arttı.

Enerji şoku Avrupa piyasalarını baskıladı

Orta Doğu'da şubat sonunda başlayan ABD/İsrail-İran Savaşı ve Hürmüz Boğazı'ndaki deniz trafiğinin durması, enerjiye bağımlı Avrupa piyasaları için yılın ilk yarısındaki en güçlü şoku oluşturdu.

Küresel petrol ticaretinin yaklaşık 5'te birinin geçtiği Boğaz'da sevkiyatların aksaması, bölgede petrol ve doğal gaz fiyatlarının yükselmesine yol açtı.

Enerji ithalatına bağımlı Avrupa ekonomileri bu gelişmeden olumsuz etkilenirken hava yolu, otomotiv, kimya, ulaştırma ve tüketim şirketlerinin maliyet beklentileri bozuldu.

Petrol ve doğal gaz üreticileri ise yükselen enerji fiyatlarının etkisiyle bölge endekslerinden pozitif ayrıştı.

Deniz taşımacılığında sigorta maliyetlerinin artması, gemilerin daha uzun rotalara yönelmesi ve tedarik sürelerinin uzaması da Avrupa'daki üretici şirketler üzerinde ilave maliyet baskısı oluşturdu.

ABD ile İran arasında haziranda sağlanan geçici mutabakatın ardından petrol fiyatlarının savaş öncesindeki seviyelere yaklaşması, enflasyon endişelerinin azalmasına ve Avrupa borsalarında risk iştahının yeniden artmasına yardımcı oldu.

Bununla birlikte ateşkesin kırılgan yapısı, Boğaz'daki mayın riski ve deniz trafiğinin tam kapasiteye ulaşmaması, jeopolitik risk priminin ilk yarı sonunda tamamen ortadan kalkmasını engelledi.

Avrupa Merkez Bankası faiz artırdı

Enerji maliyetlerindeki artışın enflasyon görünümünü bozması, Avrupa Merkez Bankasının haziran toplantısında üç temel politika faizini 25 baz puan artırmasına neden oldu.

Kararın ardından mevduat faizi yüzde 2,25'e, ana refinansman faizi yüzde 2,40'a ve marjinal fonlama faizi yüzde 2,65'e yükseldi.

Banka, 2026 yılı enflasyon tahminini yüzde 3 olarak açıklarken ekonomik büyüme görünümüne ilişkin aşağı yönlü risklere dikkati çekti.

ABD Merkez Bankasının 17 Haziran'da politika faizini yüzde 3,50-3,75 aralığında sabit bırakması ve bazı banka yetkililerinin yılın kalan döneminde faiz artırımına ihtiyaç duyulabileceğine işaret etmesi de küresel tahvil getirileri üzerinden Avrupa hisselerindeki oynaklığı artırdı.

Savunma harcamaları Avrupa hisselerini destekledi

Avrupa borsaları 2026'ya güçlü bir başlangıç yaparken Almanya ve diğer Avrupa ülkelerinin savunma kapasitelerini genişletme planları, bölgedeki savunma ve havacılık şirketlerinin hisselerini destekledi.

Almanya'nın altyapı ve savunma harcamalarını artıracağına yönelik beklentiler, mühendislik, inşaat ve sanayi şirketlerine de olumlu yansıdı. Kamu harcamalarındaki artışın ekonomik büyümeyi hızlandıracağı beklentisi, özellikle yılın ilk aylarında DAX endeksinin rekor seviyelere ulaşmasına katkıda bulundu.

Savunma şirketlerinin artan sipariş hacimleri ve Avrupa ülkelerinin uzun vadeli askeri modernizasyon programları sektörün gelir beklentilerini güçlendirirken yılın ilerleyen dönemlerinde yüksek değerlemelere ulaşan bazı şirketlerde kar satışları görüldü.

ABD tarifeleri ihracatçı şirketleri etkiledi

ABD'nin ticaret politikaları, Avrupa piyasalarının ilk yarının başındaki ana gündem maddelerinden biri oldu.

ABD Yüksek Mahkemesi, 20 Şubat'ta Trump yönetiminin Uluslararası Acil Ekonomik Güçler Yasası kapsamında uyguladığı tarifelerin büyük bölümünü iptal etti. Kararın ardından ABD yönetimi, çoğu ülkeden yapılan ithalata 150 gün süreyle yüzde 10 ek gümrük vergisi getirdi.

ABD yönetiminin Avrupa Birliği ile daha önce varılan ticaret anlaşmasındaki tarife üst sınırına bağlı kalacağını ve bölgeden yapılan ithalatın büyük bölümünde vergi oranının yüzde 15'i aşmayacağını açıklaması, ticaret kaynaklı baskıyı kısmen azalttı.

Bununla birlikte Çin'de büyüyen elektrikli araç pazarı ve artan rekabet, Avrupalı otomotiv şirketleri üzerinde baskı unsuru olmayı sürdürdü.

Uçuşların 15.15-15.30 saatleri arasında gerçekleştirileceği ifade edilen açıklamada, uçak sesi ve oluşabilecek hava trafiği nedeniyle vatandaşların herhangi bir tedirginlik yaşamaması amacıyla kamuoyunun bilgilendirildiği kaydedildi.

İsrail merkezli İnsan Hakları İçin Doktorlar Örgütünden (PHRI) yapılan açıklamada, avukat Nasır Ebu Avde'nin 2 Temmuz'da Nitzan Hapishanesi'nin Rakefet yer altı sorgu merkezinde Ebu Safiyye'yi ziyaret ettiği belirtildi.

Ebu Safiyye'nin avukatıyla görüştüğü odaya elleri ve ayakları kelepçeli şekilde, yüzleri maskeli gardiyanlar eşliğinde getirildiği ifade edilen açıklamada, Ebu Safiyye'nin başı, göz çevresi, kulakları ve boynunda ciddi yaralar olduğu aktarıldı.

Açıklamada, bitkin düşmesi nedeniyle dik durmakta ve nefes almakta zorlanan Ebu Safiyye'nin, konuşurken birkaç kez bilincini kaybetme noktasına geldiği kaydedildi.

"Beni buraya öldürmek için getirdiler"

Ebu Safiyye'nin, görüşme sırasında avukatına Ganot Hapishanesi'nde tutulduğu süre zarfında çekiç ve coplarla darbedildiğini söylediği bildirilen açıklamada, Ebu Safiyye'nin, Nitzan Hapishanesi'ndeki Rakefet merkezine nakledildiği 24 Haziran'dan bu yana her gün sistematik işkenceye maruz kaldığını belirttiği aktarıldı.

Açıklamada, Ebu Safiyye'nin, "Bu beni son görüşünüz olacak. Beni buraya öldürmek için getirdiler. Hayatta kalabileceğimi sanmıyorum. Bu son." diyerek, hayatından ciddi endişe ettiğini söylediği kaydedildi.

Ebu Safiyye'nin acil tıbbi tedavi alması için talep

Açıklamada, gelişmeler üzerine avukat Ebu Avde'nin, İsrail Cezaevi Servisine başvurarak müvekkiline yönelik şiddetin durdurulmasını, başka bir tesise nakledilmesini ve acil tıbbi tedavi sağlanmasını talep ettiği bildirildi.

Örgüt olarak İsrail Başsavcılığı, Cezaevi Servisi Komiserliği ile İsrail Meclisinin ilgili komisyonlarına acil başvuruda bulunulduğu ifade edilen açıklamada, bağımsız heyetlerce acil tıbbi muayene yapılması ve işkence iddialarına ilişkin derhal soruşturma açılması çağrısı yinelendi.

Ebu Safiyye 3 Haziran'dan beri tek kişilik hücrede tutuluyor

Doktor Ebu Safiyye'nin avukatı Ebu Avde, AA'ya yaptığı açıklamada, müvekkilinin hapishanede zorlu koşullarda yaşadığını, yemek ve su verilmeden elleri bağlı tutulduğunu söylemişti.

Ebu Safiyye'nin tıbbi ihmale maruz kaldığını aktaran Ebu Avde, Filistinli doktorun çeşitli kronik hastalıklardan muzdarip olduğunu ve son zamanlarda düzenli ilaç ve tedavi hizmetlerinden mahrum bırakıldığını anlatmıştı.

Müvekkilini en son 26 Mayıs'ta ziyaret ettiğini belirten Ebu Avde, İsrail makamlarının Ebu Safiyye'yi 3 Haziran 2026'dan itibaren güneydeki Nefha Hapishanesi'nde tek kişilik hücrede tecrit ettiğini bildirmişti.

Aralık 2024'te Gazze Şeridi'nin kuzeyinde yer alan Kemal Advan Hastanesinin Hamas tarafından komuta merkezi olarak kullanıldığını iddia ederek buraya baskın düzenleyen ve Ebu Safiyye'yi alıkoyan İsrail ordusu, onun Hamas üyesi olduğundan şüphelenildiğini iddia etmişti.

İsrail Berşeva Bölge Mahkemesi, 28 Nisan'da Ebu Safiyye'nin "Yasa Dışı Muharipler Yasası" kapsamında, kendisine herhangi bir suçlama yöneltilmeksizin tutukluluk süresinin uzatılmasına karar vermişti.

"TAYFUN füzemiz, ülkemizin caydırıcılığını güçlendiren stratejik kabiliyetlerimizden biri olarak güvenlik mimarimize önemli katkılar sunacak. Güçlü liderliği ve sarsılmaz desteği ile savunma sanayiimizin bugünlere erişmesinde tarihi rol üstlenen Cumhurbaşkanımız Sayın Recep Tayyip Erdoğan'a ekosistemimizin tüm paydaşları adına şükranlarımı sunuyorum. Başta ROKETSAN ailesi olmak üzere bu başarıda emeği bulunan tüm alt yüklenicilerimizi, mühendislerimizi, teknisyenlerimizi ve Savunma Sanayii Başkanlığındaki çalışma arkadaşlarımı tebrik ediyorum. Türkiye Yüzyılı’nı inşa etme yolunda üstlendiğimiz emaneti daha da ileri taşımak için durmaksızın, tüm gücümüzle çalışmayı sürdüreceğiz."

ROKETSAN'dan yapılan paylaşımda da hipersonik hızlara ulaşarak, yüksek vuruş gücü ve hassasiyet sunan TAYFUN Blok-3 füzesinin, uzun menzilde ilk kez su üstü hareketli hedefi cerrahi hassasiyetle imha ettiği belirtildi. Paylaşımda, "Ürünlerimizin yeteneklerini her geçen gün artırıyor, stratejik caydırıcılığımızı güçlendirmeye devam ediyoruz! Ülkemize ve aziz milletimize hayırlı olsun." ifadesine yer verildi.

ROKETSAN Genel Müdürü Murat İkinci de teste ilişkin şunları kaydetti:

"Karadeniz’de TAYFUN yine çok sert esti. Uzun menzilde hareketli hedefi tam isabetle vuran TAYFUN Blok-3 füzemiz, arayıcı başlık entegrasyonuyla mühendislik kabiliyetlerimizin ulaştığı seviyeyi bir kez daha gösterdi. Dünyada sayılı örnekleri olan ve ülkemizde ise ilk kez gerçekleşen bu kritik başarıda emeği geçen tüm çalışma arkadaşlarıma teşekkür ediyorum."

Türkiye'de ilk, dünyada sayılı örneği bulunan yetenek

Test kapsamında, düşman unsuru olarak belirlenen serbest gezen insansız deniz aracına/gemiye hipersonik hızlara ulaşan bir füze ile angajman uygulandı. Canlı harp başlığının kullanıldığı test kapsamında hedef arayıcı başlıkla kilitlendi ve başarıyla imha edildi. Atış testi ile ilk defa bir balistik füze tarafından denizdeki serbest gezen insansız deniz aracı/gemi hedef alındı ve tam bir başarı sağlandı.

Atış ile Türkiye'de ilk kez, dünyada ise sayılı örneği bulunan bir balistik füzeye arayıcı başlık entegrasyonu gerçekleştirildi ve seyir halindeki su üstü hedef başarıyla vuruldu. Yaklaşık 7 metre boyundaki, küçük bir balıkçı teknesi temsili olan insansız deniz aracı, TAYFUN BLOK-3 tarafından çok yüksek hızda vurularak cerrahi hassasiyetle imha edildi.

TAYFUN füzesi, roket, füze ve mühimmat teknolojileri firması ROKETSAN tarafından üretilen, derinlikteki hedeflerde etki yaratacak, güvenilirlik seviyesi yüksek bir füze sistemi olarak geliştirildi.

Hipersonik seviyelere ulaşan seyir hızı sayesinde hava savunma sistemi tehditlerinden etkilenmeyen TAYFUN, yüksek vuruş hassasiyetiyle istenmeyen hasar durumlarının da önüne geçiyor.

Spehar, Bahreyn'in talebi üzerine Orta Doğu'daki gelişmeleri ele almak amacıyla acil toplanan BM Güvenlik Konseyi'nde konuştu.

İran'ın 28 Haziran'da Bahreyn ve Kuveyt'e yönelik saldırılarında siviller ile sivil tesislerin hedef alınmasını kınadıklarını belirten Spehar, hem mevcut gerilimin yönetilmesi hem de uzun vadeli güven artırıcı adımların atılabilmesi için sürekli koordinasyon ve yapıcı diyaloğun şart olduğunu söyledi.

Bölgede gerçekleşecek her yeni saldırının yanlış hesaplama riskini artıracağını vurgulayan Spehar, "Aylarca süren tehlikeli tırmanışın ardından, tam ölçekli düşmanlıklara geri dönülmesi bölge halkları, uluslararası barış ve güvenlik ile küresel ekonomi için felaket sonuçlar doğuracaktır" dedi.

Spehar, tüm taraflara ateşkesi zedeleyebilecek veya diplomasi kapısını kapatabilecek adımlardan kaçınmaları için azami itidal çağrısında bulundu. Sivillerin ve sivil altyapının korunmasının yanı sıra seyrüsefer özgürlüğü dahil uluslararası hukuktan doğan yükümlülüklerin eksiksiz yerine getirilmesi gerektiğini ifade etti.

Mevcut sorunların aşılması ve kalıcı bir anlaşmaya ulaşılması için siyasi iradenin korunmasının kritik önem taşıdığını belirten Spehar, BM'nin çatışmaların yeniden başlamasını önlemeye, istikrarın yeniden tesis edilmesine ve kalıcı bir çözümün sağlanmasına yönelik tüm girişimleri desteklemeyi sürdüreceğini kaydetti.

İran Devrim Muhafızları Ordusu, ABD'nin İran'a yönelik saldırılarına karşılık 28 Haziran'da Kuveyt ve Bahreyn'deki ABD askeri üslerini füze ve insansız hava araçlarıyla hedef aldığını açıklamıştı.

İslam ülkelerinin birlik ve beraberliğinin önemine değinen Pezeşkiyan, "Siyonist rejim (İsrail) bölgedeki tüm ülkelere saldırdı ve onlar bölgesel istikrarsızlığın sebebidir. İslam ülkeleri bu tür saldırıların başlatıcısı olmamıştır." diye konuştu.

Pezeşkiyan, İslam ülkelerinin birliğinin "düşman" saldırıları ve müdahaleleri karşısındaki en önemli strateji olduğunu belirterek, "Düşman bundan sonra Gazze, Filistin ve Lübnan başta olmak üzere diğer bölgelerdeki Müslüman halkı hedef haline getiremeyecek." ifadesini kullandı.

ABD-İsrail saldırılarında hayatını kaybeden İran'ın eski lideri Ali Hamaney hakkında da konuşan Pezeşkiyan, "Ben rehbere veda etmedim, etmeyeceğim. O benim için her zaman yaşıyor." dedi.

Lübnan resmi ajansı NNA'nın haberine göre, İsrail'e ait bir İHA, Mansuri beldesinde bir evi hedef aldı.

İsrail ordusu, Lübnan'ın güneyinde 1 kişiyi öldürdüğünü duyurdu

İsrail ordusu, ateşkese rağmen Lübnan'ın güneyindeki Mecdel Zun beldesinde bir kişiyi hedef aldığını açıkladı.

Ordudan yapılan açıklamada, Lübnan'ın güneyinde 551. Tugaydaki askerlerin Mecdel Zun beldesinde Hizbullah mensubu olduğu ileri sürülen bir kişiyi öldürdüğü belirtildi.

⁠İsrail'in Lübnan'daki saldırıları ve ateşkes süreci

İsrail ordusu, Lübnan'a 2 Mart'ta yoğun hava saldırıları başlatarak, ülkenin güneyinde birçok beldeyi işgal etmişti.

Lübnan hükümeti bu sürede, ülkede yerinden edilenlerin sayısının 1 milyonu aştığını açıklamıştı.

ABD Başkanı Donald Trump, 24 Nisan'da yaptığı açıklamada, Lübnan ile İsrail arasında 17 Nisan'da yürürlüğe giren 10 günlük geçici ateşkesin 3 hafta daha uzatıldığını duyurmuştu.

ABD arabuluculuğunda Lübnan ile İsrail arasında 14-15 Mayıs'ta gerçekleştirilen 3. tur görüşmeler sonucunda, 17 Mayıs itibarıyla ateşkesin 45 gün uzatılması kararlaştırılmıştı.

Lübnan Sağlık Bakanlığı, son açıklamasında, İsrail'in 2 Mart'tan bu yana ülkeye düzenlediği saldırılarda 4 bin 303 kişinin hayatını kaybettiğini bildirmişti.

İran ve ABD, Pakistan aracılığında yapılan müzakere süreci kapsamında 14 Haziran'da savaşın durdurulması ve taraflar arasındaki sorunların görüşmelerle çözülmesini öngören 14 maddelik bir mutabakata vardıklarını duyurmuştu. Mutabakat, Lübnan dahil savaşın sona erdirilmesini içeriyor.

Öte yandan, Washington'da İsrail ile Lübnan arasında yürütülen doğrudan müzakerelerin 5. tur görüşmelerinin ardından ise 26 Haziran'da Lübnan ve İsrail arasında çerçeve anlaşması imzalanmıştı.

Dışişleri Bakanlığı kaynaklarından edinilen bilgiye göre, Fidan'ın, Katar Başbakanı Al Sani ile yaptığı telefon görüşmesinde, ikili ilişkiler ve bölgedeki son gelişmeler ele alındı.

ABD merkezli Axios’a telefonla konuşan Trump, Netanyahu ile ilişkilerine değinerek, “Çok iyi anlaşıyoruz. Patronun kim olduğunu biliyor.” ifadelerini kullandı.

Trump, söz konusu görüşmenin, 7-8 Temmuz’da düzenlenecek NATO Zirvesi’nden dönüşünün ardından, önümüzdeki hafta içerisinde gerçekleşebileceğini belirtti.

İran’a ilişkin değerlendirmelerde de bulunan Trump, İran yönetiminin yeniden müzakere masasına oturmak istediğini öne sürdü. İranlıların “anlaşma yapmak için yalvardığını” iddia eden Trump, ülkenin eski lideri Ali Hamaney için düzenlenen cenaze töreni nedeniyle tarafların görüşmelere bir hafta ara verdiğini söyledi.

Trump ayrıca, “Hepsi orada. Tek bir atışla hepsini etkisiz hale getirebiliriz ama bunu yapmayacağız çünkü o zaman müzakere edecek kimse kalmaz.” ifadelerini kullandı.

Hayatını kaybeden Ukraynalı askerlerin cenazelerinin teslim edilmesi amacıyla Ukrayna tarafına Konstantinovka’da ateşkes teklif edildiği bilgisine yer verilen açıklamada, ateşkesin 6 Temmuz’da geçerli olacağı ve Ukrayna tarafının kararını 5 Temmuz’da Rusya’ya bildirmesi gerektiği kaydedildi.

Kremlin, dün akşam Donetsk bölgesindeki Konstantinovka şehrinin Ukrayna ordusundan alındığını duyurmuştu.