Merkez Bankası’nın döviz rezervini daha fazla eritmesine gerek olmadığını düşünüyorum. Şöyle düşünün: Savaş çok uzarsa zaten bunu yapma olanağı kalmayacak çünkü havuzdaki su azalacak.

Havuza su akmıyor ama havuzdan ikide bir su kullanıyorsanız eninde sonunda havuzdaki su biter. Türkiye’de şu anda sabit kur ya da 2000’deki gibi artış hızı sabit kur rejimi uygulanıyor olsaydı, para krizinin eşiğindeydik ya da o eşiği çoktan geçip kriz yaşıyor olurduk. Zira döviz arzının çok azalıp döviz talebinin çok arttığı bir ortamda Merkez Bankası faiz yükseltmiyorsa sürekli döviz satmak zorunda kalırdı. Faizi de garip seviyelere yükseltemeyeceğine göre, sabit kur sistemi terk edilir, dalgalı kur rejimine geçilirdi.

Bu işi hızlandıran da spekülatörlerin havuzdaki suyun azalmasının ilk emarelerini görerek, yüklü miktarda lira cinsi mali varlık satıp döviz almaları olurdu. Dalgalı kur rejimi uygulamasına çok daha yüksek bir kur, faiz ve çok düşük bir döviz rezervi ile başlanırdı. En önemlisi de kurun sabit kalacağı düşüncesi ile ileriye yönelik döviz cinsinden sözleşme imzalayanların bir kısmı (döviz cinsinden yükümlülük altına girenler) büyük sıkıntıya düşer, iflaslar başlar ve ekonomi küçülürdü.

Dalgalı kur rejiminin yararları

Fakat dalgalı kur rejimi uyguluyorsanız böyle bir kriz yaşamıyorsunuz. Evet, kur yükselme baskısı altında olur, evet faiz artırmak zorunda kalabilirsiniz ama son tahlilde spekülatörlerin iştahını kabartan kuru sabit tutmak üzere verilmiş bir sözünüz yok (Not: Kur rejimini seçen elbette Merkez Bankası değil, hükümet; Merkez Bankası o rejime göre para politikası araçlarını kullanıyor.). Nihayetinde bir yandan faizi yükseltebileceğiniz düzeye kadar yükseltir, kuru da bırakırsınız gider. Sistem dalgalı kur rejimi olduğu için de ileriye yönelik döviz cinsi sözleşmeler zaten kurun sabit tutulacağı varsayımı ile yapılmaz. Kurun yükselmesinden olumsuz etkilenenler daha az, etkilenme dereceleri daha düşük olur.

ABD ve İsrail’in İran’a saldırması ile başlayan savaş döneminde Merkez Bankası’nın yapabileceklerine bu çerçevede bakmak yararlı olacak. İşi zorlaştıran elbette savaşın ne kadar süreceğine ve Hürmüz Boğazı’nın ne kadar kapalı kalacağına ilişkin belirsizlik. Kaldı ki bir anlaşma yapılsa ve taraflar buna uysa bile Bölge’de hiçbir şeyin eskisi gibi olmayacağı açık. Buralara ilişkin risk alma iştahı nasıl olur? Yerleşiklerin bu ortamda ‘güvenli liman’ arayışları ne kadar devam eder? Arzı keskin biçimde azalan ürünlerin arzının eski düzeylerine çıkması ne kadar süre alır?

Gerçi yazının buraya kadar olan kısmını ‘kaleme aldıktan’ sonra iki haftalık bir ateşkes anlaşması imzalandı ama olayların nasıl gelişeceği hâlâ belirsiz. Trump delisi ve ekürisi Netanyahu’nun ne yapacaklarını kestirmek mümkün mü? Bu ortam Merkez Bankası açısından oldukça zor bir ortam.

Bir başka zorluk: Programın eksik olması

Merkez Bankası’nın işini zorlaştıran önemli bir olgu daha var. Ekonomi programı eksik bir program. Doğrudan ekonomi ile ilgili alanların dışında önemli kırılganlıkları var Türkiye’nin. Başta şüphesiz yargı sistemi geliyor. Adil ve hızlı çalışan bir yargı sistemi kurulmasına ilişkin hızlı adımlar atılsaydı, “bu sefer farklı” kanısı güçlenir ve programa ilişkin güveni sağlamak mümkün olurdu. Ayrıca Türkiye çok daha ‘çekici’ bir ülke konumuna gelirdi. Bunun yanı sıra ihale ve imar yasalarının olumlu yönde değiştirildiğini düşünün. Dahası, siyasi baskı altında kalmaları halinde ekonomiye duyulan güvenin yerle bir olduğu kurumların bağımsızlıklarının güvence altına alındığını hayal edin. Bu koşullar altında, savaş elbette yine kura yukarıya doğru baskı yapardı. Ama ekonomimin temelleri sağlamlaştırıldığı için bu büyük bir sorun olmazdı. Döviz likiditesini sağlamak üzere önlemlerinizi açıklardınız ama döviz satmanıza gerek kalmazdı. Faiz artırımları yeterli olurdu.

Enflasyon açısından bakmalı mı?

Yazı, Merkez Bankası’nın yapabilecekleri hakkında olduğu için enflasyonu dikkate almadan analiz yapmak mümkün değil. Yasası gereği Merkez Bankası’nın temel amacı fiyat istikrarını sağlamak çünkü. Bu savaş olmasaydı 2026 sonunda enflasyonun yüzde 25 civarında gerçekleşmesi beklenirdi. Savaşın birden fazla kanalla enflasyonu yükseltmekte olduğu açık. Bir yandan kura yukarıya doğru baskı, diğer yandan enerji fiyatlarındaki sıçrama, bitmedi, gübre ve plastik ürünleri fiyatları, taşıma maliyetleri... Savaş şimdi kesilmiş olsa bile üretim tesislerine ve üretilen ürünlerin dağıtım kanallarına önemli hasar verildiği ortada. Enflasyonun yüzde 30 civarında bir yerde takılıp kalması şaşırtıcı olmaz. Ateşkes bozulur ve savaş uzarsa bu düzeyin de üzerine çıkabilir. Ne kadar çıkacağı savaşın ne kadar süreceğinin yanı sıra ne kadar şiddetleneceğine de bağlı.

Ateşkes yapıldı: Merkez Bankası ne yapmalı?

Bu koşulları dikkate alarak şu soruyu sormanın tam vakti: Merkez Bankası bundan sonra ne yapmalı? Savaşın başlangıç günlerinde ‘savaş kısa sürer’ ihtimali ile artan döviz talebinin kuru sıçratmasını önlemek üzere döviz satmasını anlıyorum. Ama yukarıdaki tartışma çerçevesinde bunun sürdürülebilir olmadığı açık.

Ateşkes bir barış anlaşmasına dönüşürse, dövize olan talebin azalması beklenir. Buna rağmen enflasyonist baskı bir süre daha devam edecektir. Brent ham petrol fiyatı anlaşma sonrasında yüzde 14 oranında azaldı ama hâlâ 94 dolar düzeyinde; yüksek. Yukarıda vurgulandığı gibi tüm arz kısıntılarının hemen bitmesini beklememek gerekir. Bu durumda Merkez Bankası’nın en azından savaş öncesindeki politika faizi olan haftalık repo politika faizini, şu andaki fiili politika faizi olan koridorun üst sınırına (yüzde 40) yükseltmesi iyi olur. Bu çerçevede koridorun üst sınırı da yukarıya çıkar (yüzde 43?). Ateşkese bağlı belirsizliğe bağlı olarak üst sınır yeniden politika faizi olarak kullanılabilir. Ancak artan enflasyonist baskı da dikkate alınarak yüzde 40 olan politika faizi düzeyi ölçülü biçimde yükseltilebilir. Bu durumda, faiz koridorunun üst sınırı daha da yukarıya çekilir.

Savaş devam ederse: Merkez Bankası ne yapmalı?

Peki, ateşkes istenilen sonucu vermez ve savaş devam ederse? Merkez Bankası’nın döviz rezervini daha fazla eritmesine gerek olmadığını düşünüyorum. Şöyle düşünün: Savaş çok uzarsa zaten bunu yapma olanağı kalmayacak çünkü havuzdaki su azalacak. O zaman ileride –savaş uzarsa ve şiddetlenirse çok da ileride bir tarihte değil- yapamayacağı şeyi şimdiden kendi rızası ile yapmaktan vazgeçmek daha akılcı bir davranış olmaz mı?

Bu çerçevede doğru politikanın, döviz satmamak, döviz talebinin şiddetine bağlı olarak faiz artırmak ve enflasyonun yüzde 30’a, savaş şiddetlenir ve daha da uzun sürerse yüzde 35’e yükselmesine rıza göstermek olduğunu düşünüyorum. Elbette bu rızayı gösterirken şeffaf biçimde yeni hedefini, tahminini ve neden bu yolu seçtiğini anlatmak gerekiyor.

Peki, bu politika zaten zorluk çekmekte olan sanayi üretimi ile ihracatı vurmaz mı? Mevcut reel faiz düzeyinin ne kadar yükseleceğine bağlı. Reel faizin çok fazla yükselmeyeceği koşullar oluşursa, soruya verilecek yanıt ‘hayır’ şeklinde olur. Kaldı ki döviz kuruna döviz satarak müdahale de olmayacağına göre (politika bileşiminde o da var) liranın reel olarak değer yitirmesi söz konusu olacak. İhracatçının kurdan yana şikayetlerinin azalması beklenir.

Bu elbette ihracatın artacağı anlamına gelmiyor. Aksine, gelişmiş modeller kullanarak TEPAV araştırmacılarının elde ettikleri ilk sonuçlar savaş nedeniyle ihracatı en fazla etkilenecek ülkelerden birinin de Türkiye olduğunu gösteriyor. Farklı bir deyişle, savaşın sürmesi ve şiddetlenmesi durumunda, reel faizi eksi düzeye çekseniz bile kur artacak diye ihracatı yükseltmeniz mümkün olmayacak. İhracatçı ve elbette sanayici giderek artan girdi temin etme sıkıntısı ile yüzleşecekler. Buna fazla yapılabilecek bir şey yok; talep olsa da yeteri kadar üretemeyecek bazı sektörler.

Bu durumda, Merkez Bankası’nın faiz politikasını, önce döviz talebinin dizginlenmesi ve sonra da enflasyonun yükseltilen yeni hedeften (30, 35?) daha yukarıya çıkmaması için oluşturması gerekiyor. Bunlardan daha öncelikli olan da şu: Lira cinsinden faizleri sıçratan bir likidite sıkışıklığına izin vermemek gerekiyor.

Savaş sürerse, büyüme düşecek enflasyon yükselecek

Çok fazla belirsizlik var ama şu oldukça açık: Şiddetlenmese bile savaşın sürmesi halinde Türkiye’de büyüme belirgin biçimde düşecek, enflasyon da yükselecek. Maliye politikasını ya da para politikasını gevşeterek bu sondan kaçış mümkün görünmüyor. Sonuçta önemli bir arz şokundan söz ediyoruz. Bu dönemde, nafile çabalarla zaman kaybetmek yerine, iç barışı tesis etmeye, ekonomik (ve ekonomiyi etkileyen) kurumsal yapıyı güçlendirmek için kullanmaya odaklanmak gerekiyor. Bu da ‘olmayacak duaya amin demek’ gibi oldu ama buraya not düşmekte yarar var; ben de not düştüm.

• Bu makalede yer alan fikirler yazara aittir ve borsagundem.com.tr’nin editoryal politikasını yansıtmayabilir.

Yalnızca enerji de değildi tabii ki. İhracat sekteye uğrayacak, diğer yandan ithalat artacak ve ticaret açığı büyüyecekti. Zaten mart ayında bunun işaretleri alınmıştı. Turizm sektörünün “akan rezervasyon” diye tanımladığı rezervasyonların hızı savaşla birlikte çok büyük ölçüde düşmüş, hatta yaz sezonu için yapılmış rezervasyonlarda da iptaller gözlenmeye başlamış ancak bu düşüş giderek yavaşlamıştı. Dolayısıyla turizmden beklenen gelir elde edilemeyecek, bütün bunların sonucu olarak cari açık öngörülenin çok üstüne çıkacaktı ve bu da daha fazla döviz ihtiyacı doğuracaktı. Daha fazla döviz ihtiyacı da daha yüksek maliyetle borçlanmak demekti.

Tüm dünya ekonomileri gibi Türkiye ekonomisinde de büyüme yavaşlayacak, bu da işsizliğin artmasına yol açacaktı.

Enerji fiyatlarındaki artışın piyasalarda yaratacağı kaçınılmaz etki enflasyonun tırmanması olacaktı. Hemen herkesin kuşkuyla baktığı TÜİK’in verilerine göre bile ilk çeyrekteki enflasyon yüzde 10’u geçmişti ve bu oranda savaşın etkisi neredeyse hiç yoktu. Özellikle mart ayında savaşa ve savaşın etkisiyle akaryakıta gelen yüklü zamlara rağmen yüzde 1,94’lük bir oran açıklanmış olması TÜİK’in oranlarına olan güvensizliğin iyice artmasına neden olmuştu.

Bütün bunlar konunun ekonomik boyutuydu. Bir de önceki gün neredeyse tüm dünya adeta dile getirmekten korkarcasına bir nükleer kâbusu yaşadı. Ne zaman ne yapacağı, ne zaman ne söyleyeceği kestirilemeyen, diplomatik bir üsluba hiçbir zaman sahip olamayan Trump gibi bir başkanın elinde öylesine bir güç vardı ki, “Bir medeniyetin yok edileceği” söylemi “Acaba kastedilen nükleer bomba” mı sorusunu gündeme getirdi.

Bütün bu sıraladıklarım önceki gece yarısına kadar olan bitendi, düşünülenlerdi. İran ve ABD arasında ateşkes sağlanmasıyla tüm dünya bir nefes aldı, soluklandı. Ama sorun geride kalmadı tabii ki. Zaten sağlanan bir ateşkes ve elbette bir süresi var. Ateşkes bozulabilir, ateşkes bozulmasa bile süre bittikten sonra bu kez soluklanmış olan taraflar yeniden savaşa tutuşabilir. Bütün bunlar olmasa ve savaş tümüyle bitse bile kaybedilenleri anında yerine koymak mümkün olmayacak. Ne enerji fiyatları kısa zamanda savaş öncesindeki düzeye döner, ne istense bile döndürmek mümkün olabilir. Körfez’deki yanmış yıkılmış enerji tesislerini yeniden kurmak çok zaman ister.

Kaldı ki fiyatlar bu enerji maliyetleri yüzünden arttı bir kere ve geri dönüş çok zor. Mevsimsel ürünlerin fiyatları arza bağlı olarak günden güne bile değişebilir ve aşağı gelebilir ama bu durumu tüm mal ve hizmetler için geçerli saymak yanlış olur. Bazı kalemlere bu maliyetler yapıştı bir kere…

Ekonomide ne beklemeli?

Ateşkesin getirdiği ekonomik rahatlamaya daha detaylı bakalım…

Tabii ki ateşkes, savaş tümüyle sona ermiş gibi bir etki doğurmayabilir. Ama yine de ateşkesle birlikte çok şey anında değişti bile.

Sağlanan ateşkesle birlikte Türkiye de ekonomide bir dizi kaybını belli ölçüde de olsa telafi edebilme olanağına kavuştu.

■ Örnek mi, ilk etapta motorine dünden geçerli olmak üzere yapılan yüzde 10 düzeyindeki astronomik zam bugün-yarın fazlasıyla geri alınacaktır. Çünkü ham petrol fiyatlarında bu satırların yazıldığı saat itibarıyla yüzde 14-15 dolayında bir ucuzlama vardı. Motorinde de bu orana yakın bir indirim gelmesi bekleniyor.

■ Yazımın girişinde saydığım olumsuzluklar yavaş yavaş tümüyle değilse bile belli ölçüde yok olacaktır. Dış ticaret normal seyrine dönecek, turizm ile ilgili kaygılar giderilecek, hatta Körfez bölgesindeki ülkelere daha mesafeli yaklaşması muhtemel turistlerin Türkiye’ye yönelmesi mümkün olabilecektir.

■ Merkez Bankası döviz rezervini yeniden toparlama olanağına kavuşacaktır.

■ Para Politikası Kurulu’nun 22 Nisan’da yapacağı toplantıda faiz artırımına gitmek zorunda kalacağı görüşü giderek daha çok taraftar buluyordu. Halen yüzde 37 olan haftalık repo ihale faizi belki yüzde 40’a çıkarılacak ve fonlamada yeniden haftalık repoya dönülecek ve ama fiili faiz oranı değiştirilmemiş olacaktı. Çünkü piyasa zaten 1 Mart’tan beri haftalık repo ihaleleri yoluyla değil yüzde 40 faizle gecelik borç verme kanalından fonlanıyor. 22 Nisan’da politika faizi yüzde 40’a çıkarılırsa gecelik borç verme faizi de muhtemelen yüzde 43 olacaktı. İşte ateşkes sayesinde Merkez Bankası belki de 22 Nisan’da oranlarda bir değişikliğe gitme gereği duymayacak; hatta fonlamayı yeniden haftalığa çekerek faizi fiilen indirebilecektir.

Haritayı değiştiremediler

Sağlanan ateşkesle dünya en azından şimdilik rahat bir nefes aldı. Savaşan taraflara bakıyorsunuz; ikisi de kendini kazançlı sayıyor.

Ama herkesin gördüğü gerçek, bu savaştan İran’ın kazançlı çıktığı. Elbette İran daha fazla yıkıma uğradı, elbette daha fazla can kaybı verdi. Ama ABD üç beş günde kıracağını sandığı İran’ın direncini bir türlü aşamadığı gibi neredeyse tüm üst düzey yetkilileri devre dışı bırakmasına rağmen rejimi yıkma anlamında da hiç mesafe alamadı. Gerçi Trump’a bakarsanız rejim değişti de o nasıl oldu pek anlaşılamadı. Trump mantığı deyip geçmek gerek!

Artık moral üstünlüğü tartışmasız İran’da. ABD ve İsrail, İran’ın tahminlerinin çok ötesinde sert bir kaya olduğunu gördü. Şurası kesin, artık Ortadoğu’ya dönük planlar tümüyle yeniden gözden geçirilecektir.

Bu hiç kuşku yok ki Türkiye’nin toprak bütünlüğü açısından da çok önemli bir gelişmedir. Birilerinin Türkiye’nin topraklarında gözü vardı; yurt içinden ve dışından bunu pervasızca dile getirenler çıkıyordu ve bu hayaller yapılan tuhaf haritalara da yansıyordu. Ama bu savaşla birlikte Türkiye’nin güneydoğusunu da kapsayacak ve İran ve Irak’tan da toprak alacak şekilde kurulması planlanan Kürt devleti hayali en azından şimdilik suya düştü. Aynı şekilde İsrail’in genişleme hayalleri de…

Girişte belirttiğim görüşü bir kez daha tekrar etmek gerekirse ateşkes tabii ki sürelidir ve bu iki hafta bittikten sonra savaş yeniden alevlenir mi, bilinmez. Ya da ateşkes ihlal edilir ve bu iki hafta bile sözde kalır mı, o da bilinmez. Ama umulan ateşkesle birlikte bu savaşın tümüyle bitmesi. İşte bu varsayımla bakınca görülen, Ortadoğu haritasının değişmeyeceğidir.

• Bu makalede yer alan fikirler yazara aittir ve borsagundem.com.tr’nin editoryal politikasını yansıtmayabilir.

S&P 500 endeksi yüzde 2,51 artışla 6.782,81 puana ve Nasdaq endeksi yüzde 2,8 yükselişle 22.635,00 puana çıktı.

ABD ve İran arasında 2 haftalık ateşkes sağlanması sonrasında pay piyasalarında pozitif seyir izlendi.

ABD Başkanı Donald Trump, İran'a tanıdığı sürenin dolmasına saatler kala Pakistan'ın arabuluculuğunda yapılan görüşmelere ilişkin yaptığı duyuruda, Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif ve Genelkurmay Başkanı Asım Münir'in öncülüğünde, İran ile yürütülen müzakerelerin olumlu sonuç verdiğini bildirmişti.

Trump, Pakistan'ın bu gece olası saldırıların durdurulmasını ve Hürmüz Boğazı'nın açılmasını kapsayan önerisini kabul ettiğini belirterek, "İran'a yönelik bombardıman ve saldırıları 2 haftalık süre için askıya almayı kabul ediyorum. Bu, iki taraflı bir ateşkes olacaktır." ifadesini kullanmıştı.

İran yönetiminden yapılan açıklamada da ABD ve İsrail ile savaşı sonlandırmak için Pakistan'da yürütülecek müzakerelerin, 15 günlük ateşkes süreci içerisinde neticelendirilmesinin hedeflendiği duyuruldu.

İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi, bu sürede Hürmüz Boğazı'ndan güvenli geçişlerin, İran ordusu ile koordineli şekilde mümkün olacağını aktardı.

Bu gelişmelerle Brent petrolün varil fiyatı TSİ 23.10 itibarıyla yüzde 12 azalarak 96,14 dolar oldu. Aynı dakikalarda Batı Teksas türü (WTI) ham petrolün varili yüzde 15 azalışla 96 dolara geriledi.

Analistler, İsrail'in Lübnan'a yönelik saldırılarının ardından İran'ın Hürmüz Boğazı'nı yeniden kapattığına ilişkin haberlere değinerek, bölgedeki gerilime dair belirsizliklerin sürdüğünü söyledi.

Kurumsal tarafta, çatışmaların başlangıcından bu yana önemli yükselişler kaydeden enerji şirketlerinin hisselerindeki düşüş dikkati çekti. ExxonMobil'in hisseleri yüzde 4,7 ve Chevron'un hisseleri yüzde 4,3 değer kaybetti.

Petrol fiyatlarındaki düşüş, hava yolu şirketlerinin hisselerini ise yukarı çekti. United Airlines'ın hisseleri yaklaşık yüzde 8, American Airlines'ın hisseleri yüzde 5,5 ve Delta Air Lines'ın hisseleri yüzde 4'e yakın yükseldi.

Öte yandan ABD Merkez Bankası (Fed) Federal Açık Piyasa Komitesinin (FOMC) 17-18 Mart'ta düzenlenen toplantısına ilişkin tutanakları yayımladı.

Tutanaklar, Fed yetkililerinin çoğunun enflasyona yönelik yukarı ve istihdama yönelik aşağı yönlü risklerin Orta Doğu'daki çatışmalarla birlikte arttığını değerlendirdiğini gösterdi.

Ayrıca tutanaklar, Orta Doğu'daki çatışmanın ardından hem faiz indirimi hem de faiz artırımı senaryolarının masada olduğunu ortaya koydu.

Fed, Federal Açık Piyasa Komitesi'nin (FOMC) 17-18 Mart'ta düzenlenen toplantısına ilişkin tutanakları yayımladı.

Politika faizinin beklentiler doğrultusunda yüzde 3,5-3,75 aralığında sabit tutulduğu son toplantının tutanakları, Orta Doğu'daki çatışmanın ardından hem faiz indirimi hem de faiz artırımı senaryolarının masada olduğunu ortaya koydu.

Tutanaklarda, yetkililerin artan petrol fiyatlarının kısa vadede enflasyonu yükseltmesini ve Komite'nin yüzde 2'lik hedefine doğru beklenen düşüşü geciktirmesini öngördüğü aktarıldı.

Orta Doğu'da uzun süreli bir çatışmanın enerji fiyatlarında daha kalıcı artışlara yol açabileceğinin ve yüksek girdi maliyetlerinin çekirdek enflasyona yansıma olasılığının daha yüksek olacağının düşünüldüğü belirtilen tutanaklarda, bazı yetkililerin hedefin üzerindeki enflasyonun birkaç yıl sürmesinin ardından uzun vadeli enflasyon beklentilerinin enerji fiyatlarındaki artışlara karşı daha duyarlı hale gelebileceği ihtimalini vurguladığı kaydedildi.

Tutanaklarda, "Kısmen bu faktörlerin bir sonucu olarak, yetkililerin büyük çoğunluğu Komite'nin yüzde 2'lik hedefine doğru ilerlemenin beklenenden daha yavaş olabileceğini belirtti ve enflasyonun Komite'nin hedefinin üzerinde kalıcı bir şekilde seyretmesi riskinin arttığı değerlendirmesinde bulundu." ifadeleri yer aldı.

Çoğu yetkilinin Orta Doğu'daki uzun süreli bir çatışmanın iş dünyası güvenini olumsuz etkileyebileceği ve işe alımları daha da azaltabileceği riskine de dikkati çektiği aktarılan tutanaklarda, Orta Doğu'daki son gelişmelerin ekonomik faaliyete ilişkin görünüme dair belirsizliği artırdığı ve buna bağlı aşağı yönlü riskleri yükselttiği uyarısında bulunduğu belirtildi.

Tutanaklarda, birçok yetkilinin enflasyonun beklentileriyle uyumlu olarak gerilemesi durumunda, zaman içinde politika faizini düşürmenin muhtemelen uygun hale geleceği değerlendirmesinde bulunduğu, bunlardan birkaçının ise uygun faiz patikasına ilişkin projeksiyonlarında enflasyona dair son veriler ışığında faiz indirimi için en muhtemel zamanlama değerlendirmelerini daha ileri bir tarihe öteledikleri aktarıldı.

Fed'in tutanaklarında, "Bazı yetkililer, enflasyonun hedefin üzerinde kalmaya devam etmesi durumunda, federal fon oranı hedef aralığında yukarı yönlü ayarlamaların uygun olabileceği ihtimalini yansıtacak şekilde toplantı sonrası açıklamada Komite'nin gelecekteki faiz kararlarına ilişkin iki yönlü bir tanımlama yapılması için güçlü bir gerekçe bulunduğunu değerlendirdi." ifadesi kullanıldı.

Yetkililerin büyük çoğunluğunun enflasyona yönelik yukarı yönlü risklerin ve istihdama yönelik aşağı yönlü risklerin yüksek olduğu değerlendirdiğine işaret edilen tutanaklarda, yetkililerin çoğunluğunun bu risklerin Orta Doğu'daki gelişmelerle birlikte arttığını not ettiği kaydedildi.

Tutanaklarda, çoğu yetkilinin Orta Doğu'daki uzayan bir çatışmanın, petrol fiyatlarının önemli ölçüde artmasının hanehalkının alım gücünü azaltabileceği, finansal koşulları sıkılaştırabileceği ve yurt dışındaki büyümeyi düşürebileceği için işgücü piyasasında daha fazla zayıflamaya yol açabileceği ve bunun da ek faiz indirimlerini gerektirebileceği endişesini dile getirdiği aktarıldı.

Bankanın tutanaklarında, yetkililerin birçoğunun ise petrol fiyatlarındaki kalıcı artışın etkisiyle enflasyonun beklenenden daha uzun süre yüksek kalma riskine dikkati çektiği, bunun enflasyonu yüzde 2 hedefine çekmeye yardımcı olmak ve uzun vadeli enflasyon beklentilerini güçlü bir şekilde sabit tutmak için faiz artışlarını gerektirebileceğini belirttiği kaydedildi.

Galatasaray adına maçın golleri 5' Barış Alper, 19' Godoi (KK), 75' Lemina'dan geldi.

Göztepe'nin tek golü 50. dakikada Juan ile geldi.

Bu sonuçla Galatasaray, 67 puanla 1. sırada yer almaya devam etti ve 2. sıradaki 63 puanda bulunan Fenerbahçe ile arasındaki puanı 4'e çıkardı.

Galatasaray, gelecek hafta Kocaelispor'u ağırlayacak.

SPK bültenine göre şirketin mevcut 118 milyon TL olan sermayesi, iç kaynaklardan karşılanmak üzere 482 milyon TL artırılarak 600 milyon TL’ye çıkarılacak.

Kurul, çok sayıda fonun ihraç belgesini onaylarken, aracı kurum ve portföy yönetim şirketlerinin sermaye artırımı taleplerine de izin verdi.

​Şirket İşlemleri ve Unvan Değişiklikleri

Tar-Paz Tariş Üzüm Pazarlama Gıda Sanayi ve Ticaret AŞ'nin, 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu kapsamından çıkma talebi olumlu karşılandı. Ayrıca, kuruluş halindeki Mastertürk Gayrimenkul ve Girişim Sermayesi Portföy Yönetimi AŞ'nin unvan değişikliği talebine onay verildi.

​Fon İhraçları ve Devir İşlemleri

Kurul, Ak Portföy ve Azimut Portföy bünyesindeki çeşitli yatırım fonlarının katılma paylarının ihracına ilişkin izahname ve ihraç belgelerini onayladı. Bununla birlikte, Bulls Portföy Yönetimi AŞ Birinci Girişim Sermayesi Yatırım Fonu’nun, Albaraka Portföy Yönetimi AŞ’ye devredilmesi ve fon unvanının bu doğrultuda değiştirilmesi talebi kabul edildi.

​Fon Dönüşümleri ve Tasfiyeler

Emeklilik ve yatırım fonlarında yapısal değişikliklere gidildi:

​Allianz Hayat ve Emeklilik AŞ Değişken Emeklilik Yatırım Fonu, "İkinci Karma Emeklilik Yatırım Fonu"na dönüştürüldü.

​Yapı Kredi Portföy Kilyos Kar Payı Ödeyen Hisse Senedi Serbest (TL) Fonu, unvan ve tür değişikliği kapsamında yeniden düzenlendi.

​Azimut Portföy, Kuveyt Türk Portföy, Oyak Portföy ve RE-PIE Portföy bünyesindeki toplam 5 adet fonun tasfiye edilmesine izin verildi.

​Sermaye Artırımları

Yatırım kuruluşları ve portföy yönetim şirketlerinin özkaynaklarını güçlendirme talepleri doğrultusunda şu sermaye artırımlarına onay verildi:

​Vakıf Katılım Portföy Yönetimi AŞ: 100.000.000 TL’den 200.000.000 TL’ye,

​Aktif Yatırım Menkul Değerler AŞ: 300.000.000 TL’den 450.000.000 TL’ye,

​NCM Investment Menkul Değerler AŞ: 300.000.000 TL’den 380.000.000 TL’ye,

​HSBC Yatırım Menkul Değerler AŞ: 75.000.000 TL’den 150.000.000 TL’ye yükseltildi.

Haberde, İsrail'in Lübnan'a saldırması nedeniyle Hürmüz Boğazı'ndan petrol tankerlerinin geçişinin durdurulduğu aktarıldı.

Ayrıca geçici ateşkesin sağlanmasının ardında bugün sabah 2 petrol tankerinin "İran’ın izniyle" Hürmüz Boğazı’ndan güvenli bir şekilde geçtiği kaydedildi.

Borsa İstanbul’da işlem gören şirketler temettü dağıtım kararlarını açıklamaya devam ediyor. LDR Turizm dört taksitli ödeme planıyla öne çıkarken, Doğuş Otomotiv yüksek temettü tutarıyla dikkat çekiyor.

LDR Turizm A.Ş. (LIDER)

Genel Kurul kararıyla temettü ödemesi 4 taksit halinde yapılacak.

• Hisse başı brüt/net: 0,0356506 TL (ilk 4 taksit)
• Hisse başı brüt/net: 0,030303 TL (sonraki 4 taksit)
• Ödeme tarihleri: 6 Mayıs, 8 Temmuz, 8 Eylül, 6 Kasım

Turcas Holding A.Ş. (TRCAS)

Yönetim Kurulu kararıyla tek seferde temettü dağıtılacak.

• Hisse başı brüt: 2,3474178 TL
• Hisse başı net: 1,9953051 TL
• Ödeme tarihi: 13 Mayıs

Doğuş Otomotiv (DOAS)

Yüksek temettü verimiyle öne çıkan şirket, ödemeyi iki taksit halinde yapacak.

• Hisse başı brüt: 15,00 TL
• Hisse başı net: 12,75 TL
• Ödeme tarihleri: 13 Nisan, 13 Ağustos

Coca-Cola İçecek A.Ş. (CCOLA)

Genel Kurul kararıyla tek taksit temettü dağıtımı yapılacak.

• Hisse başı brüt: 1,43 TL
• Hisse başı net: 1,2155 TL
• Ödeme tarihi: 12 Mayıs

Temettü yatırımcıları açısından özellikle DOAS’ın yüksek tutarlı dağıtımı ve LIDER’in yıl içine yayılan taksitli planı dikkat çekiyor. Önümüzdeki süreçte temettü verimi ve ödeme takvimi, hisse performansları üzerinde belirleyici olmaya devam edebilir.

İtalya'da FTSE MIB 30 endeksi yüzde 3,7 artışla 47.091,55 puana, Fransa'da CAC 40 endeksi yüzde 4,49 yükselerek 8.263,87 puana, Almanya'da DAX 40 endeksi yüzde 5,06 değer kazanarak 24.080,63 puana ve İngiltere'de FTSE 100 endeksi yüzde 2,51 artışla 10.608,88 puana çıktı.

Avro/dolar paritesi, TSİ 20.17 itibarıyla yüzde 0,75 yükselişle 1,168 seviyesinden işlem gördü.

ABD ve İsrail'in İran'a 28 Şubat'ta başlattığı saldırıların ardından İran'ın misillemeleri ile bazı bölge ülkelerine düzenlediği saldırılarla savaşa dönüşen süreçte, ABD Başkanı Donald Trump, 8 Nisan'da saat 01.30 sularında ateşkesi kabul ettiğini duyurdu.

Trump, Hürmüz Boğazı'nın açılması şartıyla 2 haftalık ateşkesi kabul ettiklerini, İran'dan 10 maddelik teklif aldıklarını ve bunun müzakere için uygulanabilir bir temel olduğunu ifade etti.

"İran'ın savaştaki hedeflerine ulaştığı" açıklamasında bulunan İran Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi de nihai müzakerelerin İslamabad'da en fazla 15 gün içinde sonuçlandırılmasının hedeflendiğini bildirdi.

Avrupa borsaları ateşkes kararı sonrası günü güçlü şekilde yükselerek tamamladı.

Ateşkes kararının ardından Brent petrolün varil fiyatında sert düşüş görülürken, Avrupa mayıs vadeli kontratlarda da gaz fiyatları dünkü kapanışa göre yüzde 15,3 azalarak megavatsaat başı 45,1 avrodan bugünü tamamladı.

Öte yandan, Hürmüz Boğazı'ndan ticari gemi geçişlerine yönelik belirsizlikler sürüyor.

Akşam saatlerinde İran basını, İsrail'in Lübnan'a saldırısının ardından petrol tankerlerinin Hürmüz Boğazı'ndan geçişinin askıya alındığını belirtti.

Devrim Muhafızları Ordusuna yakınlığıyla bilinen yarı resmi Fars Haber Ajansının haberinde, ABD ile İran arasında varılan geçici ateşkesin ardından gemilerin geçişine açılacağı açıklanan Hürmüz Boğazı’nın kapatıldığı ifade edildi.

Yayımlanan son raporda, Ekonomik Danışmanlar Konseyi sabit coin’lere faiz verilmesinin bankalardaki mevduatları ciddi ölçüde azaltmayacağını ortaya koydu. Rapora göre olası çıkışlar “sınırlı ve sistem üzerinde etkisiz” seviyede kalacak.

Raporda, bankacılık sektörünün en büyük endişelerinden biri olan mevduat kaybı riskinin abartıldığı vurgulanırken, sabit coin getirilerinin yasaklanmasının da kredi piyasasına kayda değer bir katkı sağlamayacağı ifade edildi. Analize göre böyle bir yasak, banka kredilerinde yalnızca %0,02’lik bir artış yaratabilirken, kullanıcı getirilerinde belirgin düşüşe yol açabilir.

Mevcut durumda yaklaşık 300 milyar dolar seviyesinde olan sabit coin piyasasının 5 trilyon dolara ulaşması senaryosunda dahi, faiz yasağı sonrası banka kredilerindeki artışın en fazla %6,7 ile sınırlı kalacağı öngörülüyor.

“Fonlar sistem içinde kalıyor”

Raporda ayrıca sabit coin ekosisteminin finansal sistemden kaynak çekmediği, aksine ihraççıların rezerv olarak ABD tahvilleri tuttuğu hatırlatıldı. Bu durum “fonların sistem dışına çıkmadığı” şeklinde yorumlandı ve sektör lehine bir unsur olarak değerlendirildi.

Yasal süreçte kritik eşik: Clarity Act

Sabit coin düzenlemeleri kapsamında uzun süredir gündemde olan Clarity Act’in gecikmesinde, bankacılık sektörünün itirazlarının etkili olduğu belirtiliyor. Buna karşın uzmanlar, tasarının Nisan ayı içerisinde Senato Bankacılık Komitesi’nden geçebileceğini öngörüyor.

Genius Act ve faiz tartışması

Geçtiğimiz yıl Temmuz ayında yürürlüğe giren Genius Act, sabit coin ihraççılarının faiz sunmasını yasaklamıştı. Bu kapsamda Circle gibi ihraççılar doğrudan getiri sağlayamazken, Coinbase gibi platformların kullanıcılarına faiz sunabilmesinin önü açık kalmış durumda. Nitekim Coinbase, sabit coin getirilerinin korunması gerektiğini savunan şirketlerin başında geliyor.

Genel tablo, Beyaz Saray’ın sabit coin’lere karşı temkinli ama destekleyici bir yaklaşım benimsediğine işaret ederken, düzenleyici çerçevenin nasıl şekilleneceği piyasalar açısından belirleyici olacak.

Tahran yönetimi, Hürmüz Boğazı üzerinden yapılacak petrol taşımacılığında yeni bir ücretlendirme modeli üzerinde çalışıyor.

İran Petrol, Gaz ve Petrokimya Ürünleri İhracatçılar Birliği yetkilisi Hamid Hosseini’nin açıklamasına göre, boğazdan geçen tankerler için varil başına 1 dolarlık bir geçiş bedeli planlanıyor. Bu sistemde en dikkat çeken unsur ise ödemelerin yalnızca geleneksel para birimleriyle değil, Bitcoin ve diğer kripto varlıklarla da yapılabilecek olması.

Yetkililer, alternatif ödeme yöntemleri arasında Çin yuanının da değerlendirildiğini ifade ederken, kripto para kullanımının özellikle yaptırımlardan kaçınma amacı taşıdığı yorumları yapılıyor.

Öte yandan Hosseini, yapılacak ödemelerin izlenememesi gerektiğini vurgulayarak, işlemlerin yaptırım mekanizmalarına takılmaması şartını öne çıkardı. Buna göre gemi operatörlerine ödeme süresi tanınacak, ancak transfer edilen kripto varlıkların takibi ya da olası el koyma girişimlerinin engellenmesi beklenecek.

ABD Başkanı Donald Trump’ın “İran yeniden inşa sürecine girebilir” şeklindeki açıklamaları ise Washington yönetiminin bu tür ekonomik adımlara sessiz kalabileceği yönünde değerlendirmelere neden oldu.

Gelişmeler, enerji ticaretinde kripto para kullanımının artabileceğine işaret ederken, uluslararası yaptırım sistemleri açısından da yeni bir tartışma başlatmış durumda.

Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığından yapılan açıklamaya göre, görüşmede liderler, dün gece itibarıyla İran bağlamında ilan edilen ateşkes başta olmak üzere, bölgedeki güncel gelişmeleri ele aldı.

Ateşkesten duyduğu memnuniyeti dile getiren Cumhurbaşkanı Erdoğan, tüm dünya için oldukça zorlu ve sıkıntılı geçen 40 günün ardından aralanan iki haftalık fırsat penceresinin kalıcı bir barış anlaşması için çok iyi değerlendirilmesi ve sürecin kundaklanmasına fırsat verilmemesi gerektiğini ifade etti.

Cumhurbaşkanı Erdoğan, Pakistan başta olmak üzere dost ve kardeş ülkelerle birlikte yürütülen çözüm çabalarına, Türkiye'nin desteğinin artarak süreceğini vurguladı.

Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi, 615,28 puan artarak 13.536,84 puandan kapandı.

BIST 100 endeksi, güne 431,87 puan ve yüzde 3,34 artışla 13.353,43 puandan başladı.

Gün içinde en düşük 13.333,68 puanı, en yüksek 13.679,94 puanı gören BIST 100 endeksi, günü önceki kapanışa göre yüzde 4,76 değer kazanarak 13.536,84 puandan tamamladı.

BIST 30 endeksi ise önceki kapanışa göre 761,11 puan ve yüzde 5,16 artışla 15.520,70 puandan kapandı.

Önceki kapanışa göre mali endeks yüzde 5,33, teknoloji endeksi yüzde 5,02, hizmetler endeksi yüzde 4,74 ve sanayi endeksi yüzde 2,21 değer kazandı.

BIST 100 endeksine dahil hisselerin 93'ü prim yaptı, 6'sı geriledi 1 tanesi yatay seyretti. Türk Hava Yolları, TÜPRAŞ, ASELSAN, Türkiye İş Bankası (C) ile Akbank en çok işlem gören hisse senetleri oldu.

- Altının ons fiyatı 4 bin 760 dolar

Altının onsu, uluslararası piyasalarda saat 18.30 itibarıyla 4 bin 760 dolardan işlem görüyor. Borsa İstanbul Altın Piyasası'nda standart altının kilogram fiyatı, önceki kapanışa göre yüzde 2,4 artışla 6 milyon 902 bin lira oldu.

Borsa İstanbul Tahvil ve Bono Piyasası Kesin Alım Satım Pazarı'nda işlem gören 15 Mart 2028 vadeli tahvilin bugün valörlü işlemlerinin basit getirisi yüzde 36,42, bileşik getirisi yüzde 39,73 seviyesinde gerçekleşti.

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), doların bugünkü efektif kurunu alışta 44,4216, satışta 44,5996 lira olarak açıkladı. TCMB, önceki efektif kurunu alışta 44,4943, satışta 44,6726 lira olarak belirlemişti.

Uluslararası piyasalarda saat 18.30 itibarıyla avro/dolar paritesi 1,1696, sterlin/dolar paritesi 1,3446 ve dolar/yen paritesi 158,298 düzeyinde seyrediyor.

Londra Brent tipi ham petrolün varili, yüzde 9,8 azalışla 93 dolardan işlem görüyor.

Sermaye Piyasası Kurulu’nun Volatilite Bazlı Tedbir Sistemi (VBTS) kapsamında aldığı karara göre, SVGYO.E paylarında 9 Nisan 2026 seans başından 8 Mayıs 2026 seans sonuna kadar brüt takas uygulanacak. Hissede halihazırda yürürlükte olan açığa satış ve kredili işlem yasağı da bu süre boyunca devam edecek.

Öte yandan, ANELE.E, BLCYT.E ve ICUGS.E payları için de aynı tarihler arasında açığa satış ve kredili işlem yasağı getirildi.