New York borsası, büyük teknoloji şirketlerinin bilançoları öncesinde artan jeopolitik riskler ve yükselen petrol fiyatlarının etkisiyle güne karışık seyirle başladı.

Açılışta Dow Jones endeksi, yüzde 0,12 artışla 52.287,14 puana çıktı. S&P 500 endeksi yüzde 0,16 azalışla 7.497,47 puana ve Nasdaq endeksi yüzde 0,56 kayıpla 25.693,71 puana geriledi.

Yarı iletken şirketlerinin hisselerindeki dalgalanma sürerken pay piyasalarında açılışta karışık bir seyir izlendi.

Analistler, yapay zeka odaklı rallinin devam edip etmeyeceğine ilişkin ipuçları verebilecek büyük teknoloji şirketlerinin bilançoları öncesinde yatırımcıların temkinli bir tutum sergilediğini söyledi.

ABD'nin önde gelen teknoloji şirketlerinden Alphabet ve Tesla'nın bugün piyasa kapanışının ardından açıklayacağı finansal sonuçlar beklenirken, özellikle şirketlerin yapay zeka yatırımları ve ileriye dönük beklentileri yatırımcıların odağında bulunuyor.

Bilanço sezonunda telekomünikasyon şirketi AT&T'nin ikinci çeyrekte beklentilerin üzerinde abone kazanmasının ardından hisseleri yüzde 5'in üzerinde yükseldi.

Super Micro Computer'ın hisseleri de şirketin beklenenden daha yüksek brüt kar marjı öngördüğünü ve 60 milyar doların üzerinde yeni sipariş aldığını açıklamasının ardından yaklaşık yüzde 13'ten fazla değer kazandı.

Jeopolitik gelişmeler de yatırımcıların odağındaki yerini koruyor. Orta Doğu'da süren çatışmalar ve Yemen'deki İran destekli Husilerin deniz taşımacılığına yönelik tehditleri küresel enerji arzına ilişkin endişeleri artırdı.

Bu gelişmelerin etkisiyle Brent petrolün vadeli varil fiyatı TSİ 16.30 itibarıyla yüzde 2,6 artışla 93,4 dolar oldu. Aynı dakikalarda Batı Teksas türü ham petrolün varili 86,4 dolardan alıcı buldu.

ABD ile İran arasındaki gerilim sürerken ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, ABD'nin diplomatik çözüme açık olduğunu ancak İran'ın müzakerelerde verdiği taahhütleri yerine getirmediğini savundu.

İran'ın ABD ile doğrudan ve dolaylı temas kurarak görüşme talebinde bulunduğunu belirten Rubio, "Eğer ciddilerse biz de ciddiyiz. Değillerse çıkarlarımızı ve müttefiklerimizin çıkarlarını korumak için gerekli adımları atacağız." dedi.

ABD Başkanı Donald Trump ise sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, İran'ın Hürmüz Boğazı'nda bir gemiye füze, roket, insansız hava aracı veya başka bir silahla ateş açması halinde ABD'nin Tahran'da veya yakınındaki bir köprü ya da elektrik santralini bombalayacağını ifade etti.

Sivas Cumhuriyet Üniversitesi (SCÜ) Rektörü Prof. Dr. Ahmet Şengönül, SCÜ Sağlık Hizmetleri Uygulama ve Araştırma Hastanesi Başhekimi Prof. Dr. Ömer Tamer Doğan, 24 Temmuz Basın Bayramı dolayısıyla üniversitedeki bir kafede basın mensuplarıyla bir araya geldi.

Üniversitede yürüttükleri çalışmalar ve projeler hakkında bilgiler veren Şengönül, KKKA ile ilgili de değerlendirmede bulundu.

KKKA hastalığının tedavisinde önemli tecrübeye sahip olduklarını belirten Şengönül, "Kene Sivas'a yüklenmemeli, Cumhuriyet Üniversitesi bu anlamda şifa dağıtan bir hastanedir. KKKA hastalarını iyileştirme konusunda başarılı bir oranımız var." dedi.

Prof. Dr. Doğan ise bu yıl kene tutunması nedeniyle hastaneye 129 kişinin başvurduğunu ifade ederek, "Bu vakalardan maalesef 10'u hayatını kaybetti. 13 vakanın tedavisi hastanemizde devam ediyor. Durumu kritik olan 2 kişinin ise yoğun bakımdaki tedavileri sürüyor." diye konuştu.

Vakaların geçen yılın aynı dönemine göre benzer seviyelerde olduğuna değinen Doğan, erken dönemde hastaneye başvurulduğunda çok daha etkili destek tedavisi gerçekleştirdiklerini vurguladı

Açıklamada, "Husilerin Suudi Arabistan’a yönelik deniz ablukası uygulama tehditlerini kınıyor; Suudi Arabistan’la dayanışma içinde olduğumuzu bir kez daha teyit ediyoruz." ifadesi kullanıldı.

Kızıldeniz ve Babülmendep Boğazı’nda deniz güvenliğini ve seyrüsefer serbestisini tehlikeye atan, deniz taşımacılığını ve küresel ticareti hedef alan eylem ve tehditlerin bir an önce sona erdirilmesi gerektiği vurgulanan açıklamada, "Bölgedeki mevcut gerginliği daha da tırmandırabilecek her türlü eylemden kaçınılması yönündeki çağrımızı yineliyoruz." ifadesine yer verildi.

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) verilerine göre, mayısta önceki aya kıyasla finansal kesim dışındaki firmaların döviz varlıkları 3 milyar 175 milyon dolar, yükümlülükleri 1 milyar 319 milyon dolar arttı.

Bu gelişmeler sonucunda söz konusu firmaların net döviz pozisyonu açığı 1 milyar 857 milyon dolar azalarak 204 milyar 415 milyon dolara indi.

Varlık dağılımı incelendiğinde bir önceki aya göre türev varlıklar, yurt içi bankalardaki mevduat ve yurt dışına doğrudan sermaye yatırımları sırasıyla 1 milyar 568 milyon dolar, 1 milyar 19 milyon dolar ve 736 milyon dolar arttı.

Menkul kıymetler ve ihracat alacakları sırasıyla 128 milyon dolar ve 19 milyon dolar azaldı. Bunlara bağlı olarak varlıklar 3 milyar 175 milyon dolar artış gösterdi.

Yükümlülük dağılımında ise bir önceki aya göre yurt dışından sağlanan nakdi krediler, yurt içinden sağlanan nakdi krediler ve türev yükümlülükler sırasıyla 1 milyar 124 milyon dolar, 698 milyon dolar ve 145 milyon dolar artarken ithalat borçları 649 milyon dolar azaldı. Bunlara bağlı olarak yükümlülüklerde 1 milyar 319 milyon dolar artış görüldü.

Yükümlülüklerin vade yapısına bakıldığında Mayıs 2026 döneminde yurt içinden sağlanan kısa ve uzun vadeli krediler, Nisan 2026 dönemine göre sırasıyla 123 milyon dolar ve 576 milyon dolar arttı.

Yurt dışından sağlanan kredilerde ise kısa vadeli krediler 440 milyon dolar azalırken uzun vadeli krediler 916 milyon dolar artış kaydetti.

Kısa vadeli varlıklar 150 milyar 983 milyon dolar iken kısa vadeli yükümlülükler 141 milyar 72 milyon dolar olarak gerçekleşti.

Kısa Vadeli Net Döviz Pozisyonu Fazlası ise 9 milyar 911 milyon dolar olarak gerçekleşerek bir önceki aya göre 2 milyar 693 milyon dolar arttı. Kısa vadeli yükümlülüklerin toplam yükümlülükler içindeki payı yüzde 36 düzeyinde gerçekleşti.

Görüşmede, İYİ Parti grup başkanvekilleri Uğur Poyraz ile Turhan Çömez de yer aldı.

Görüşmenin ardından basın mensuplarına açıklamalarda bulunan Dervişoğlu, "uygun olmayan zeminlerde" önemli kararlar alındığını savundu.

Dervişoğlu, "Ziyaret edilen bazı siyasi partilerin konunun içeriğiyle ilgili yeterli bilgiye sahip olduğuna inanıyorum ama bazı gerçeklerin de bizim konumumuzdaki siyasi partilerden saklandığı düşüncesine sahibim. Dolayısıyla milletin beklentisinin hilafına kapalı kapılar ardında yapılan hazırlıkların tarafımızdan doğrudan kabulü mümkün değildir." ifadelerini kullandı.

"Terörsüz Türkiye" hedefi doğrultusunda Milli Dayanışma, Kardeşlik ve Demokrasi Komisyonunun kurulması aşamasından itibaren karşı oldukları şartların devam ettiğini belirten Dervişoğlu, görüşmede "Bu yasa taslağının Türkiye Cumhuriyeti Devleti'ni bir terör örgütünün karşısında diz çökmüş duruma getirilebileceği ya da öyle algılanabileceği düşüncesini ifade ettik." dedi.

Görüşmede, "Terörsüz Türkiye" süreciyle ilgili yasal düzenlemelerin Meclis'e gelmesiyle ilgili bir tarih verilip verilmediğinin sorulması üzerine Dervişoğlu, "Bir aciliyet olduğunu, bir acele davranış olduğunu gözlemledim ama herhangi bir takvim verilmedi. Arzulanan, Meclis tatile girmeden bunun gerçekleşmesidir diye düşünüyorum." yanıtını verdi.

CHP'deki gelişmelere ilişkin değerlendirmesi sorulan Dervişoğlu, bir siyasi partinin iç meselesine müdahil olmak istemediğini kaydetti.

İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından yürütülen soruşturma çok yönlü devam ediyor.

Soruşturma kapsamında savcılığın, kamuoyunun yakından tanıdığı bazı isimlerin bilgisine başvurma kararı aldığı bildirildi.

Bu çerçevede, Fatih Portakal ve Ece Üner, Feyza Altun ile Gökhan Özoğuz ve Öykü Serter’in ifadelerinin alınması için adliyeye davet edilecekleri belirtildi.

Söz konusu isimlerin, yürütülen soruşturma dosyası kapsamında ifadelerine başvurulacağı kaydedildi.

Cephedeki dinamiklerin iyi bilindiğine işaret eden Peskov, "Silahlı kuvvetlerimiz özel askeri operasyonun parçası olarak tüm cephe boyunca taarruz operasyonlarına devam ediyor. Tüm bu çalkantılara gelince, Kiev rejiminin içeriden sarsıldığı açık, bu çıplak gözle görülebiliyor." ifadelerini kullandı.

Rusya’nın Donetsk’in idari sınırlarını ele geçirinceye kadar müzakerelere başlama niyeti olmadığı şeklinde Batı basınında çıkan iddialara da açıklık getiren Peskov, 2 yıl önce Putin’in Rusya Dışişleri Bakanlığında çatışmaları sona erdirmenin temel koşullarını açıkladığını hatırlattı.

Peskov, "Bu koşulların hepsi hala geçerli. Bu parametreler Kiev de dahil dünyadaki herkes tarafından iyi biliniyor. Defalarca söylediğimiz gibi, Kiev'in sadece sorumlu bir karar vermesi gerekiyor ve böylece çatışmalar çok hızlı şekilde sona erebilir, ciddi ve zor müzakereler başlayabilir." ifadelerini kullandı.

Avrupa Birliği’nin (AB) Rusya karşıtı 21. yaptırım paketine ilişkin anlaşmaya varmakta sorunlar yaşadığı iddialarını yorumlayan Peskov, yaptırımların sınırı olmadığını kaydetti. Peskov, "(Rusya karşıtı yaptırımlarda) bir sınır yok, tıpkı deliliğin sınırı olmadığı gibi. Rusya'ya karşı uygulanan sözde yaptırımlar hala yürürlükte. Bunları uluslararası hukuka göre tamamen yasa dışı kabul ediyoruz." dedi.

Yaptırımların şimdiye kadar dolaylı olarak Avrupa'yı, Avrupalı vergi mükelleflerini ve Avrupalı ​​işletmeleri etkileyerek milyarlarca dolarlık zarara neden olduğunu söyleyen Peskov, geriye bir dizi AB üye devletinin çıkarlarını doğrudan etkileyecek yaptırımların kaldığına dikkat çekti.

ABD'nin Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'i Miami'deki G20 zirvesine davet edip etmemesiyle ilgili Peskov, zirve için kişisel davet gerekmediğini, toplantıya üst düzeyde katılım sağlanacağını dile getirdi.

Ayrıca Peskov, Azerbaycan’da Rus ve Alman temsilciler arasında görüşme yapıldığına dair bilgisi olmadığını sözlerine ekledi.

Görevinden uzaklaştırılan Çankaya Belediye Başkanı Hüseyin Can Güner'in de arasında olduğu 25 şüpheli tutuklandı.

Aynı soruşturma kapsamda Eyüpsultan Belediye Başkan Yardımcısı Karabulut'un da arasında olduğu 3 zanlı, Ankara Emniyet Müdürlüğü ekiplerince gözaltına alındı.

Şüphelilerin ev ve iş yerlerinde arama ve el koyma işlemleri devam ediyor.

Soruşturmanın geçmişi

Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı, görevinden uzaklaştırılan Çankaya Belediye Başkanı Hüseyin Can Güner'in de arasında olduğu 36 zanlı hakkında 11 Temmuz'da gözaltı kararı verilmişti.

Özdemir, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasının (TCMB) yarın açıklayacağı faiz kararında politika faizini değiştirmesini beklemediğini söyledi.

Faizin sabit kalacağını düşünüyorum

Merkez Bankasının gecelik repo ihalelerini bir hafta vadeye çekerek fonlama maliyetini aşağı çekebileceğini belirten Özdemir, şu ifadeleri kullandı:

“Merkez Bankasının politika faizini değiştirmeyeceğini düşünüyorum. Ancak gecelik repo ihalelerini bir haftalık vadeye çekerek fonlama maliyetini yüzde 40 seviyesinden yüzde 37’ye indirebilecek bir alan bulunduğunu değerlendiriyorum. Orta Doğu’da yeniden yükselen gerilim nedeniyle faiz indirimi beklentileri zayıfladı. Ayrıca ağustos ayında Para Politikası Kurulu toplantısı bulunmuyor.”

Son 6 ayda birçok sektörde daralma yaşandı

Ekonomide son dönemde yaşanan gelişmeleri değerlendiren Özdemir, bilgi ve iletişim sektörü dışında birçok alanda küçülme görüldüğünü belirtti.

Sorunların yalnızca finansman koşullarıyla açıklanamayacağını vurgulayan Özdemir, yaklaşık altı aydır atıl kapasite üzerinde çalıştıklarını aktardı.

Özdemir, ülkenin ihtiyaçlarının üzerinde kapasite oluşturacak yeni tesis yatırımlarının sınırlandırılması gerektiğini belirterek, mevcut atıl kapasitenin devlet desteğiyle farklı sektörlerin tedarik zincirlerine dahil edilmesi gerektiğini söyledi.

Birçok sektörde kapasite kullanım oranının yüzde 50’nin altında bulunduğunu ifade eden Özdemir, üretim altyapısının daha verimli kullanılması gerektiğine dikkati çekti.

Sorun yalnızca faiz indirimiyle çözülemez

İnşaat sektöründe büyüme hızının son üç çeyrekte yavaşladığını belirten Özdemir, ekonomik sorunların yalnızca faiz indirimiyle çözülemeyeceğini söyledi.

Üretim ve ihracata yönelik desteklerin önemli olduğunu ancak mevcut teşviklerin bazı sektörlerdeki sanayicilerin ihtiyaçlarını karşılamakta yetersiz kalabileceğini belirten Özdemir, şu değerlendirmede bulundu:

“Devletin uyguladığı destek paketleri önemli ancak atıl kapasitenin yüksek olduğu sektörlerde faaliyet gösteren tüm sanayicilerin ihtiyaçlarını karşılamayabilir. Asıl öncelik, üretim teknolojilerinde dönüşüm sağlayacak yatırımları destekleyecek mekanizmaların güçlendirilmesi olmalıdır.”

ABD-İran geriliminin ekonomik etkisi daha sınırlı kaldı

ABD ile İran arasındaki gerilimin Türkiye ekonomisine etkilerini de değerlendiren Özdemir, mevcut tablonun Rusya-Ukrayna Savaşı dönemine kıyasla daha yönetilebilir olduğunu ifade etti.

Belirsizliğin önemli bir risk unsuru olduğunu belirten Özdemir, enerji ithalatından kaynaklanan açığın önceki döneme göre daha düşük seviyede bulunduğunu söyledi.

Özdemir, “Rusya-Ukrayna Savaşı döneminde enerji ithalatı yaklaşık 19 milyar dolar seviyesindeyken, bu süreçte 14 milyar dolar civarında gerçekleşti. Enerji ithalatı kaynaklı açık yaklaşık 5 milyar dolar daha düşük. Bu nedenle cari açık daha yönetilebilir durumda. Finansal etkiler de önceki savaşa kıyasla daha sınırlı kaldı.” değerlendirmesinde bulundu.

ForInvest Haber tarafından analistlerle düzenlenen ankette, BIST100 endeksi kapanış fark değerine ilişkin medyan tahmin 53,05 puan, ortalama tahmini ise 42,64 puan oldu.

Ankette, en yüksek beklenti 175,0 puan, en düşük beklenti -121,21 puan olarak gerçekleşti.

Bugün düzenlenen ForInvest Haber BIST 100 endeksi kapanış anketine 14 aracı kurum analisti katıldı; 11 analist pozitif, 3 analist ise negatif kapanış tahmininde bulundu.

Dün 13.974,14 puandan kapanan BIST 100 endeksi, güne 36,25 puan ve yüzde 0,26 artışla 14.010,38 puandan başladı. Endeks, saat 13.00 itibarıyla önceki kapanışa göre 32,45 puan ve yüzde 0,23 yükselişle 14.006,59 puana çıktı.

Endeks, günün ilk yarısında en düşük 13.929,87, en yüksek 14.039,20 puanı gördü. Toplam işlem hacmi ise 75,4 milyar lira olarak gerçekleşti.

Bankacılık endeksi yüzde 0,33 değer kaybederken, holding endeksi yüzde 0,57 yükseldi. Sektör endeksleri arasında en fazla kazandıran yüzde 1,64 ile madencilik, en çok kaybettiren ise yüzde 3,93 ile finansal kiralama ve faktoring oldu.

Günün ilk yarısında mali endeks yüzde 0,14 gerilerken, hizmetler endeksi yüzde 0,31, sanayi endeksi yüzde 0,17 ve teknoloji endeksi yüzde 1,77 değer kazandı.

BIST 100 endeksine dahil hisselerden 61’i yükseldi, 36’sı geriledi, 3’ü yatay seyretti. En fazla işlem gören hisseler ASELSAN, Sasa Polyester, Türk Hava Yolları, Astor Enerji ve Tüpraş oldu.

Küresel piyasalar, Orta Doğu’daki jeopolitik belirsizliklere rağmen hızlanan bilanço sezonunda teknoloji şirketlerine yönelik iyimserliğin etkisiyle karışık seyrederken, BIST 100 endeksi Avrupa borsalarındaki pozitif görünüme paralel yükseliş eğilimi gösterdi.

Döviz ve emtia piyasaları

Uluslararası piyasalarda saat 13.00 itibarıyla avro/dolar paritesi 1,1406, sterlin/dolar paritesi 1,3370 ve dolar/yen paritesi 163,03 seviyesinde işlem gördü.

İstanbul serbest piyasada dolar 47,2200 liradan, avro ise 53,8960 liradan satıldı.

Altının ons fiyatı yüzde 1 artışla 4 bin 116 dolardan, Londra Brent tipi ham petrolün varili ise yüzde 2,4 yükselişle 91,4 dolardan işlem gördü.

Analistler, günün geri kalanında ABD’de açıklanacak haftalık mortgage başvurularının takip edileceğini belirterek, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 14.100 ve 14.200 puanın direnç, 13.900 ve 13.800 puanın destek konumunda olduğunu kaydetti.

- Brent türü ve WTI ham petrolün vadeli varil fiyatları 11 Haziran'dan sonraki en yüksek seviyeyi gördü

Brent petrolün varil fiyatı, ABD ile İran arasında tırmanan çatışmaların küresel petrol arzını aksatabileceğine yönelik endişeler ve petrol sevkiyatına ilişkin risklerin artmasıyla 95 doların üzerine çıktı.

Brent petrolün dün günü 91,01 dolardan tamamlayan vadeli varil fiyatı, bugün saat 12.52 itibarıyla kapanışa göre yaklaşık yüzde 4,86 artarak 95,43 dolar oldu. Aynı dakikalarda Batı Teksas türü (WTI) ham petrolün varili de 88,57 dolardan alıcı buldu.

Böylece petrol fiyatları 11 Haziran'dan sonraki en yüksek seviyeyi gördü.

ABD, İran'ın Hürmüz Boğazı'nda "ticari gemileri tehdit etme kabiliyetini zayıflatmayı amaçlayan" saldırı dalgalarını sürdürürken, İran da Körfez'deki ABD üslerine yönelik misillemelerine devam ediyor.

ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), ABD merkezli X şirketinin sosyal medya platformundaki hesabından yaptığı açıklamada, İran'ın Hürmüz Boğazı'nda "ticari gemileri tehdit etme kabiliyetini zayıflatmayı amaçlayan" 11'inci saldırı dalgasını tamamladığını duyurdu.

İran ordusu da ABD'nin İran topraklarına yönelik saldırılarına misilleme olarak Kuveyt'in batısındaki Ed-Doha Askeri Üssü'nde bulunan ABD Kara Kuvvetleri Komutanlığına ait mühimmat depoları ile lojistik ekipmanlarının ve Ürdün'deki Muvaffak Salti Hava Üssü'nde bulunan ABD unsurlarına ait bazı binalar ile mühimmat depolarının insansız hava araçlarıyla hedef alındığını bildirdi.

Fars Haber Ajansının yayımladığı Buşehr Valiliği açıklamasında ise ABD ordusuna ait füzelerin gece saatlerinde İran'ın Buşehr Nükleer Santrali yakınındaki bir elektrik trafo merkezini vurduğu belirtildi.

- Babülmendep Boğazı'ndaki güvenlik riski fiyatları yukarı yönlü etkiliyor

ABD ile İran arasında artan çatışmaların Hürmüz Boğazı üzerinden petrol sevkiyatını aksatabileceğine yönelik endişeler sürerken, Yemen'deki İran destekli Husilerin Suudi Arabistan'a yönelik deniz ablukasının ardından Babülmendep Boğazı'ndaki güvenlik riskinin artması da fiyatları yukarı yönlü etkiliyor.

Husilere bağlı SABA haber ajansının dün yayımladığı haberde, Suudi Arabistan'a yönelik deniz ablukası kapsamında yapılan uyarılar sonrasında son 24 saatte 6 geminin rotasını değiştirerek geri döndüğü bildirildi.

Husilerin askeri sözcüsü Yahya Seri, 20 Temmuz'da yaptığı açıklamada, Suudi Arabistan'ı yaklaşık 12 yıldır Yemen'e abluka uygulamakla suçlayarak buna "karşı abluka" ile yanıt vereceklerini duyurmuştu.

Güncel piyasa verilerine göre, BİST Tüm endeksinin toplam piyasa değeri 20.369.639.735.122,54 TL seviyesine ulaşırken, Fiili Dolaşımdaki Pay Oranı (FDPO) ağırlıklı piyasa değeri ise 6.075.914.607.882,48 TL olarak kaydedilmiştir. Yatırımcıların BİST 100 dışındaki arayışlarını takip eden BİST TÜM-100 endeksinin toplam piyasa değeri 6.802.669.417.533,61 TL, FDPO ağırlıklı piyasa değeri ise 1.732.784.010.440,57 TL olarak gerçekleşmiştir.

Yatırımcı Sayılarında Dönemsel Değişim

Endekslerde yer alan toplam yatırımcı sayılarında mayıs ayı sonundan haziran ayı sonuna kadar olan süreçte bir geri çekilme yaşandığı görülmektedir:

BİST Tüm Endeksi: 31.05.2026 tarihinde 6.576.941 olan yatırımcı sayısı, 30.06.2026 tarihi itibarıyla 6.291.765 seviyesine gerilemiştir.

BİST TÜM-100 Endeksi: 31.05.2026 tarihinde 4.979.491 olan yatırımcı sayısı, 30.06.2026 tarihi itibarıyla 4.611.543 olarak kayıtlara geçmiştir.

Sektörel Dağılımda Öne Çıkanlar

BİST TÜM-100 endeksinin sektörel kırılımında, ağırlığı en yüksek ilk 3 sektör:

Holdingler ve Yatırım Şirketleri: %17,0

Gayrimenkul Yatırım Ortaklıkları: %14,7

Gıda, İçecek ve Tütün: %7,4

Borsa İstanbul'da 21 Temmuz kapanış verileri doğrultusunda, BİST 100 endeksi dışında kalan BİST TÜM endeksinin en büyük 10 şirketin piyasa değerleri, halka açıklık oranları ve kurumsal yatırımcı (yabancı takas ile yerli yatırım fonları) dağılımları piyasa dinamiklerine dair önemli sinyaller barındırmaktadır. Endeksin bu elit liginde yer alan şirketlerin verileri incelendiğinde, kurumsal fonların konumlanması ve likidite yapıları açısından dikkat çekici ayrışmalar göze çarpmaktadır.

Piyasa Değerinde Devasa Makas ve Halka Açıklık Tezatı

İlk 10 bileşen arasında piyasa değeri açısından çok ciddi bir hacim farkı bulunmaktadır. HEDEF, 685.500,00 Mn TL'lik devasa piyasa değeriyle grubun açık ara lideri konumunda yer alırken, en yakın takipçisi OZATD 205.844,75 Mn TL seviyesindedir. Grubun piyasa değeri bazında en mütevazı üyesi ise 52.738,56 Mn TL ile YGGYO olarak kayıtlara geçmiştir.

Bu noktada en dikkat çekici tezatlık halka açıklık oranlarında yaşanmaktadır. Piyasa değerinin zirvesindeki HEDEF, sadece %11,00'lik bir halka açıklık oranıyla oldukça dar bir serbest dolaşıma sahipken; piyasa değeri en düşük olan YGGYO, %82,28'lik halka açıklık oranıyla hisse tabanı en yaygın, derinliği en yüksek şirket olarak öne çıkmaktadır.

BİST TÜM-100 Endeksinde En Büyük İlk 10 Hisse

Yabancı Yatırımcının Seçici Radarı

Yabancı yatırımcıların BİST 100 dışındaki bu büyük ölçekli şirketlere ilgisi homojen bir dağılım göstermemektedir. AGHOL, %25,34'lük takas yabancı payı oranıyla yabancı kurumsal fonların en güçlü pozisyon aldığı hisse olarak gruptan pozitif ayrışmaktadır. Yabancıların çift haneli ortaklık payına ulaştığı diğer şirketler ise %10,70 ile OZATD ve %10,12 ile PEKGY olmuştur. Buna karşın, piyasa değeri lideri olan HEDEF, %0,67'lik yabancı takas payıyla yabancı yatırımcıların en az ilgisini çeken hisse konumundadır.

Yerli Yatırım Fonlarının Dominasyonu ve Stratejik Tercihleri

Yatırım fonlarının gruptaki bazı hisselerde kurduğu ağırlık, bu şirketlerin fiyat dinamikleri üzerinde belirleyici bir rol oynamaktadır. Yatırım fonlarının en yoğun pozisyonlandığı şirket %76,43'lük oranla OZATD olmuştur. Şirketin halka açıklık oranının %13,86 gibi sınırlı bir seviyede olduğu düşünüldüğünde, serbest dolaşımdaki payların ezici bir çoğunluğunun fonların portföyünde toplandığı net bir şekilde görülmektedir.

Benzer şekilde LIDER (%63,32) ve HEDEF (%50,99) hisselerinde de yatırım fonlarının payı yarıdan fazladır. Yerli kurumsal aklın bu yoğun ilgisine tezat oluşturan tek şirket ise %0,07'lik pay ile yatırım fonlarının portföylerinde neredeyse hiç yer vermediği YGGYO olmuştur.

BİST TÜM-100 Endeksinde Yabancı Takas Oranı En Yüksek Şirketlerin Analizi

Borsa İstanbul'da yabancı yatırımcıların BİST 100 dışı hisselerdeki ağırlığı incelendiğinde, belirli şirketlerde çok yüksek oranlarda yoğunlaşma olduğu görülmektedir. Yabancı takas payı en yüksek 10 BİST TÜM-100 hissesinin verileri; halka açıklık oranları, kurumsal yerli fonların pozisyonları ve piyasa değerleri açılarından stratejik göstergeler sunmaktadır.

Yabancı Payı ve Halka Açıklık Oranlarındaki Stratejik Yoğunlaşma

Listenin zirvesinde yer alan RAYSG (%85,87) ve MNDTR (%83,00), yabancı yatırımcıların serbest dolaşımdaki paylarda ezici bir hakimiyet kurduğunu göstermektedir. Özellikle RAYSG, %5,50 gibi oldukça dar bir halka açıklık oranına sahip olmasına rağmen yabancı takas payında ilk sırada yer almaktadır. Benzer şekilde, %15,12 halka açıklık oranı bulunan BINBN hissesinde de yabancı payı %58,31 seviyesindedir. Bu durum, yabancı kurumsal yatırımcıların dolaşımdaki payı az olan hisselerde blok pozisyonlar tercih ettiğine işaret etmektedir.

Piyasa Değeri ve Likidite Derinliği Ayrışması

Şirketlerin büyüklükleri incelendiğinde, 119.774,61 Mn TL piyasa değeri ile DOCO grubun en büyük şirketi olarak öne çıkmaktadır. DOCO, aynı zamanda %85,99'luk halka açıklık oranıyla serbest dolaşım derinliği en yüksek hisse konumundadır. Buna karşılık, yabancıların %49,21 oranında pay sahibi olduğu GOODY, 4.058,40 Mn TL piyasa değeri ile listenin en minimal ölçekli şirketi olarak kaydedilmiştir.

Yerli Yatırım Fonları ile Yabancı Tercihlerinin Zıtlığı

Yabancı takas payının zirvesinde yer alan bu hisselerde, yerli yatırım fonlarının genel olarak mesafeli bir duruş sergilediği görülmektedir. Yabancı payı %80'in üzerinde olan RAYSG (%0,03) ve MNDTR (%0,22) hisselerinde yerli fonların varlığı yok denecek kadar azdır.

Yabancıların ağırlıkta olduğu bu ligde yerli kurumsal fonların da anlamlı bir büyüklüğe ulaştığı yegane istisnalar ise %13,64 yatırım fonu oranıyla AGESA ve %11,03 oranıyla TABGD olmuştur.

BİST TÜM-100 Yabancı Payı En Yüksek İlk 10 Hisse

Türkeş ve İzmir Bakırçay Üniversitesi İnsan ve Toplum Bilimleri Fakültesi Coğrafya Bölümü Fiziki Coğrafya Anabilim Dalı Araştırma Görevlisi Nami Yurtseven, Türkiye'de gözlenen iklim tiplerindeki değişimleri inceledikleri araştırmalarında gelecek öngörülerinde bulundu.

Araştırma kapsamında 1961-1990 ve 1991-2020 dönemleri karşılaştırılırken, geleceğe ilişkin projeksiyonlar Hükümetlerarası İklim Değişikliği Paneli'nin (IPCC) düşük, orta ve yüksek emisyon senaryoları baz alınarak 2041-2070 ile 2071-2099 dönemleri için hazırlandı.

Çalışmaya göre son 60 yılda Türkiye'de yarı kurak bozkır ve Akdeniz iklimlerinin kapladığı alanlarda belirgin artış yaşandı.

1961-1990 döneminde ülke topraklarının yüzde 28,9'unu kaplayan, yazları kurak ve çok sıcak Akdeniz iklimi, 1991-2020 döneminde yüzde 31,8'e ve yarı kurak bozkır iklimi yüzde 21,9'dan yüzde 24,2'ye çıkarken, yazları kurak ve sıcak geçen soğuk iklim tipinin kapladığı alan yüzde 24'ten yüzde 19,3'e geriledi.

Türkiye'de çöl ikliminin genişlemesi bekleniyor

Prof. Dr. Türkeş, iklim değişikliği nedeniyle Türkiye'de ilkbaharın daha erken başlayabileceğini ve yaz mevsiminin uzayabileceğini, yüksek emisyon senaryolarında bu eğilimin daha da güçleneceğini söyledi.

Türkiye'deki kurak ve büyük bir bölümü Akdeniz iklimi olmak üzere ılıman iklim tiplerinin coğrafi alanlarının hem 2041-2070 hem de 2071-2099 dönemlerinde genişleyeceği öngörüsünü paylaşan Türkeş, şöyle devam etti:

"İncelediğimiz tüm gelecek senaryolarında Türkiye’deki en geniş alan, yaklaşık yüzde 40-45 oranla, yazları kurak, sıcak ve çok sıcak subtropikal Akdeniz iklimleri tarafından kaplanacak. İkinci en geniş alana ise yaklaşık yüzde 30-35 orta enlem ve subtropikal yarı kurak step iklimleri hakim olacak. Türkiye topraklarının yaklaşık yüzde 10'unu oluşturan bir coğrafi alan ise yazları kurak ve sıcak geçen soğuk iklim tiplerinin etkisi altında kalacak. Günümüze kıyasla çöl ikliminin genişlemesinin gelecekteki tüm dönemlerde özellikle de orta ve çok yüksek emisyon senaryoları altında gerçekleşmesi bekleniyor."

Yüksek yangın riskinin artacağı bölgeler

İklim tiplerinin yalnızca alanlarının değil görüldükleri yükseltinin de değişeceğini, yaptıkları araştırmayla bu durumu da ortaya koyduklarını aktaran Türkeş, yüksek emisyon senaryosuna göre 2041–2070 döneminde Akdeniz ikliminin ortalama 120 metre, nemli ılıman iklimin 220 metre, soğuk iklimlerin ise yaklaşık 290 metre yükseğe taşınmasının beklendiğini ifade etti.

Türkeş, bunun dağ ekosistemleri ve orman kuşaklarında önemli değişikliklere yol açacağını, Karadeniz'de orman üst sınırının gelecekte bugüne göre 120 ila 220 metre daha yükseğe çıkabileceğini anlattı.

Yarı kurak bozkır ve Akdeniz iklimlerinin Türkiye'de yaygınlaşmasının ve kuraklığın kalıcı hale gelmesinin yalnızca iklim sınıflandırmasındaki bir değişiklik olmadığını belirten Türkeş, "Bu aynı zamanda doğal sistemlerden ekonomiye kadar uzanan yapısal bir dönüşüme işaret ediyor. Akdeniz ikliminin kuzeye ve daha yüksek rakımlara yayılacağı görülüyor. Akdeniz iklimi yalnızca ılık kışlar anlamına gelmiyor, aynı zamanda sıcak ve uzun yazlar, belirgin yaz kuraklığı, daha düzensiz fakat zaman zaman çok şiddetli yağışlarla karakterize ediliyor. Dolayısıyla Akdeniz ikliminin yayıldığı alanlarda değişen iklim koşullarıyla orman yangını riskinin de arttığını söylemek mümkün." dedi.

Daha sıcak ve uzun yaz mevsimleri ile düşük nem koşullarının yangın sezonunu uzatabileceğini kaydeden Türkeş, Ege ve Akdeniz'de görülen yüksek yangın riskinin gelecekte Marmara, Batı Karadeniz ve İç Batı Anadolu'da da belirgin hale gelebileceği uyarısında bulundu.

Türkeş, Akdeniz iklimlerinin Türkiye'de yaygınlaşmasının aynı zamanda yaz kuraklığını uzatıp şiddetlendireceğini, kar yağışlarındaki azalmanın yeraltı suyu beslenmesi ile barajlara gelen su miktarını düşüreceğini, insan baskısının da etkisiyle çölleşme riskinin artacağını söyledi.

Bu durumun Türkiye'nin iç kesimlerinde, özellikle İç Anadolu'nun güneyi ve İç Batı Anadolu'da tarımsal üretim açısından önemli sorunlara yol açabileceğine işaret eden Türkeş, bu nedenle iklim değişikliğine uyum çalışmalarının önemli olduğunun altını çizdi.

Tarım ve su kaynakları üzerinde baskı artacak

Türkeş, Akdeniz ikliminin kuzeye doğru genişlemesiyle zeytin, badem, incir, üzüm ve Antep fıstığı gibi ürünlerin yetişme alanlarının genişleyebileceğine, buna karşın sulama ihtiyacının artması nedeniyle buğday, arpa, şeker pancarı ve mısır gibi ürünlerde verim kayıpları yaşanabileceğine dikkati çekti.

Buzul kaybına da değinen Türkeş, 2071–2099 aralığında Türkiye’de yüksek dağlık alanlarda, Doğu Karadeniz ve Büyük Ağrı’nın en yüksek kesimleri dışında, neredeyse hiç buzul kalmayacağını belirtti.

Türkeş, yarı kurak bozkır ve Akdeniz ikliminin yaygınlaşmasıyla kişi başına düşen su miktarının azalabileceğini, sulama talebinin artabileceğini, hidroelektrik üretiminin etkilenebileceğini ve kentlerde su ile yağmur suyu yönetimine yönelik uyum çalışmalarının daha gerekli hale gelebileceğini sözlerine ekledi.

Buna bağlı olarak petrol fiyatlarında yükselişler devam ederken küresel enerji arzı ve deniz yolu taşımacılığında aksamalar meydana geliyor. Brent petrol 90 dolar seviyelerine yakın seyrederken, küresel deniz taşımacılığında yaşanan aksamalar navlun ve savaş riski primlerinde sert yükselişlere neden oldu.

Bölgede ABD ile İran arasındaki gerilim tırmanarak sürerken Yemen'deki Husilerin Suudi Arabistan'a yönelik abluka kararı Hürmüz'den sonra Babülmendep Boğazı'nda tansiyonu artırdı.

Husiler, Suudi Arabistan'ın İran'daki bir cenaze töreninden dönen Husi liderlerini taşıyan uçağı hedef almak amacıyla Sana Uluslararası Havalimanı'na hava saldırısı düzenlediğini öne sürdü. Bunun üzerine misillemede bulunan Husiler, Suudi Arabistan'daki Abha Uluslararası Havalimanı'nı füze ve insansız hava araçları (İHA) ile hedef aldı.

Suudi Arabistan öncülüğündeki koalisyonun Yemen hava sahası ve limanları üzerindeki abluka kısıtlamalarına tepki gösteren Husiler, "Ablukaya ablukayla karşılık vereceğiz" mesajını paylaştı.

Bu gelişmelere paralel olarak Yemen'deki İran destekli Husiler, Suudi Arabistan'a karşı "deniz ablukası uygulamaya başladıklarını" duyurdu. Husilerin açıklamasının ardından enerji maliyetlerinin yükseleceğine yönelik endişeler artarken, küresel deniz taşımacılığında Hürmüz kaynaklı aksamalar ve maliyet artışlarının Babülmendep'e sıçraması endişeleri körükledi.

Babülmendep Boğazı'ndan geçen ham petrol tankeri sayısı azaldı

Husilerin abluka açıklaması sonrası Babülmendep Boğazı'ndan geçen ham petrol tankeri sayısı yüzde 69 azaldı. 20 Temmuz'da boğazdan geçen gemi sayısı 16 iken, 21 Temmuz'da 5'e geriledi. Bugün ise şu ana kadar 9 gemi geçiş yaptı.

Hürmüz'de ise dün 1 ham petrol tankerinin boğazdan geçtiği görülürken, önceki 5 gün gemi geçişi olmadı.

"Babülmendep Boğazı geçişleri için riskleri anında yükseldi"

ING Group Kıdemli Ulaşım ve Lojistik Sektör Ekonomisti Rico Luman, AA muhabirine yaptığı değerlendirmede, Husilerin bu açıklamasının henüz yeni bir saldırı gerçekleşmemiş olsa dahi Babülmendep Boğazı geçişleri için riskleri anında yükselttiğini söyledi.

Luman, navlun ve sigorta primlerinin halihazırda fırladığını ve bu durumun doğrudan daha yüksek maliyetlere yol açtığını belirterek şunları kaydetti:

"Yanbu Limanı'nın Suudi Arabistan için alternatif bir ihracat merkezi olarak çok daha yoğun bir şekilde kullanılması, petrol piyasaları üzerindeki baskıyı daha da artırmakta. Bu tehdidi bertaraf etmek amacıyla kuzeye doğru Afrika'yı dolaşarak Akdeniz'e ulaşmak ise çok daha fazla zaman alacaktır. Konteyner taşımacılığı açısından bu durum geçiş planlarını yeniden başlatma kararlarının ertelenmesine neden olabilir, Maersk ve Hapag Lloyd Kızıldeniz üzerinden bazı seferleri henüz yeni başlatmıştı. Bu da neticede Afrika çevresindeki rotanın uzatılmasına ve yolun uzamasına yol açacak."

Mezuniyet sevincini paylaşan annelerin hedef alınmasının "çağdaşlık" maskesi altında yapılan bir ayrımcılık olduğunu vurgulayan Göktaş, şunları kaydetti;

Evlatlarının mezuniyet sevincini paylaşan anneleri, aileleri hedef almak çağdaşlık değil, apaçık bir ayrımcılıktır. Kılık kıyafet üzerinden insanları aşağılayan, milletimizin değerlerine tepeden bakan ve toplumun bir kesimini küçümseyen bu eski vesayetçi zihniyetin Türkiye’de artık hiçbir karşılığı yoktur.

Kimsenin inancı, kimliği, kıyafeti ya da yaşam tarzı nedeniyle küçümsenmesine, hedef gösterilmesine ve ötekileştirilmesine sessiz kalmayacağız. Milletimizi ayrıştırmaya, kutuplaştırmaya ve birbirine düşürmeye çalışanlara karşı mücadelemizden asla vazgeçmeyeceğiz.