Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan imzalı atama kararı, Resmi Gazete'de yayımlandı.

Buna göre, 6362 Sayılı Sermaye Piyasası Kanunu'nun 119. maddesi ile 3 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin 2, 3. ve 7. maddeleri gereğince SPK Başkanlığına İkinci Başkan Mahmut Sütcü, ikinci başkanlığına Ahmet Aksu, üyeliğine ise Yusuf Sünbül atandı.

Mahmut Sütcü kimdir?

1968 yılında Samsun'un Bafra ilçesinde doğdu. İlk öğrenimini Bafra'da, orta ve lise öğrenimini Amasya’da tamamladı. 1990 yılında Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Maliye Bölümünden mezun oldu.

Çalışma hayatına 1991 yılında hesap uzman yardımcısı olarak başladı. 1994 yılında hesap uzmanı, 2003 yılında baş hesap uzmanı olarak görev yaptı.

2002-2003 yılları arasında Maliye Bakanlığı tarafından İngiltere'de bir yıl görevlendirildi. 2004-2005 yılları arasında İstanbul Dış Ticaret Vergi Dairesi Başkanlığı yaptı. Bu görevle birlikte Marmara Kurumlar Vergi Dairesi ve Boğaziçi Vergi Dairesi Başkanlığına vekalet etti. Ayrıca Antalya Gelirler Bölge Müdürlüğüne vekalet etti. 2006-2009 yıllarında Akdeniz Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Maliye Bölümünde Vergi Hukuku dersleri verdi. 2005-2013 yılları arasında Antalya Vergi Dairesi Başkanlığı, 2013-2016 yılları arasında Ankara Vergi Dairesi Başkanlığı görevlerinde bulundu.

2016 yılında Gelir İdaresi Başkan Yardımcılığı görevine atandı. 2016-2017 yılları arasında Ankara Vergi Dairesi Başkan Vekilliği görevini de yürüttü.

Bir süredir Sermaye Piyasası Kurulu (SPK) İkinci Başkanı olarak görev yapan Sütcü, 9 Mayıs 2026 tarihinde SPK Başkanlığına atandı. Sütcü, evli ve iki çocuk babasıdır.

Çiftçi, savunma sanayisindeki gelişmelerin gurur verici olduğunu, yerlilik oranının yüzde 80'e ulaştığını ve yüzde 100'e çıkmayı umut ettiğini dile getirerek, "YILDIRIMHAN" uzun menzilli füzesinden de övgüyle bahsetti. Çiftçi, Türkiye'nin daha iyilerini üretebilecek kapasitede olduğunu ifade etti.

Trafik kuralları, ihlalleri, cezaları ve verilerine ilişkin soruları yanıtlayan Çiftçi, 2015-2024 yıllarında trafik kazalarının Türkiye'ye yaklaşık 280,6 milyar dolarlık maliyet oluşturduğunu aktararak, "Yıllık ortalama 28 milyar dolarlık trafik kazalarının getirmiş olduğu bir yük var. Bunun gayri safi milli hasıla içerisindeki oranı da yüzde 2,93'e tekabül ediyor. Önemli bir rakam. 2024 yılındaki toplam sosyal maliyete baktığımız zaman bu 28 milyar dolarlık maliyetin daha da arttığını görüyoruz: 61 milyar dolar." diye konuştu.

Çiftçi, yeni trafik cezalarının ardından denetimlerin arttığını ancak ihlallerin ve ölümlü kazaların ciddi oranda azaldığını, özellikle makas atma, drift ve hız ihlallerinde büyük düşüş yaşandığını, trafikteki asayiş olaylarında da azalma görüldüğünü kaydetti.

Türkiye'de motosiklet sayısının son yıllarda hızla arttığını, 2019'da toplam araçların yüzde 14,1'ini oluşturan motosikletlerin oranının 2025'te yüzde 21,3'e yükseldiğini vurgulayan Çiftçi, trafik kazalarında motosikletlerin payının da yüzde 50 seviyesine yaklaştığına dikkati çekti. Çiftçi, "Trafik olaylarıyla ilgili bir toplantı yaptık. Orada bunların hepsini masaya yatırdık, motosikletlilerin ve bunların karışmış oldukları kazaların sayılarının azaltılabilmesi için denetimleri artırma kararı aldık. Çünkü burada da hedefimiz hem bu kişilerin kurallara uymasını sağlamak, güvenli bir sürüş ortamı oluşturmak, trafik kurallarına uyma oranlarını yükseltmek." ifadelerini kullandı.

Çiftçi, "yeni nesil suç örgütleri"nin sosyal medya ve dijital platformları yoğun kullandığını, klasik mafya yapılanmalarından farklı olarak belirli bir merkez, hiyerarşi ya da kurala sahip olmadıklarını aktararak, "Bu sene 2026 yılını organize suç çeteleriyle, yeni nesil organize suç çeteleriyle mücadele yılı ilan ettik. Operasyonlarımız hız kesmeden 2026 yılında sürekli devam edecek. Bizim hedefimiz bu sene bu suç örgütlerini eylem yapamaz, iş yapamaz hale getirmek. Bu konuda kesin kararlıyız." şeklinde konuştu.

Uyuşturucuyla mücadelede kararlılık mesajı veren Çiftçi, sokakların ve gençlerin madde satıcılarına bırakılmayacağını, bu konudaki mücadelelerinin devam edeceğini vurguladı.

Bağımlılıkla mücadele eden vatandaşlara seslenen Çiftçi, "Yeşilaylardaki YEDAM'ları tavsiye edebilirim. Gönüllülük esasına göre herhangi bir şekilde kimliklerini ifşa etmeden orada çok güzel bir tedavi süreci yürütüyorlar. Bu durumda olanlar varsa lütfen Yeşilay'a müracaat etsinler. Yeşilay daha etkili bir mücadele yürütüyor." dedi.

Çiftçi, uyuşturucuyla mücadelede gözaltına alınanlara ilişkin ünlü-ünsüz kişi ayrımı yapılmadığına, sokak satıcılarından baronlara kadar suça karışan herkesin hedef alındığına işaret etti.

Operasyonların yalnızca tanınmış isimlere yönelik olmadığını vurgulayan Çiftçi, "Bizim operasyonlarımızda herhangi bir ayrım yok. Kim yapıyorsa biz adaletin karşısına çıkarmakla mükellefiz ve bunu da yapıyoruz." dedi.

Çiftçi, yurt dışında barındırılan FETÖ ve diğer terör örgütü üyelerinin iadesi konusunda temasların sürdüğünü, yabancı yetkililerle yapılan görüşmelerde bu isimlerin açık şekilde gündeme getirildiğini anlattı.

Okullardaki güvenlik tedbirlerine ilişkin soruyu yanıtlayan Çiftçi, tedbirlerin artırıldığını ve risk durumuna göre polis, bekçi ve bazı bölgelerde güvenlik korucularının görevlendirildiğini dile getirdi.

Çiftçi, Güvenli Okul toplantılarının artık her ay yapıldığını, tüm okullara polis görevlendirmenin mümkün olmadığını, bu nedenle aileler, okul yönetimleri ve ilgili kurumların birlikte hareket etmesi gerektiğini anlattı.

"Sahipsiz sokak hayvanlarının yeri sokaklar, parklar, meydanlar değil, barınaklar"

Çiftçi, sahipsiz sokak hayvanlarıyla ilgili çalışmalara değinerek, şöyle devam etti:

"Bütün Türkiye'de baktığımız zaman yüzde 80 oranında sahipsiz hayvanlar toplanmış durumda. Yüzde 20'lik bir kısım kaldı. Bunları da bu senenin sonuna doğru, Eylül, Ekim ayında tamamen toplayıp barınaklara veya doğal yaşam alanlarına almayı planlıyoruz. Bu konunun üzerinde hassasiyetle duruyoruz. Bu hafta, toplama oranları yüzde 60'ın altında olan, 9 valimizle birebir telefonla görüştüm ve çalışmaları hızlandırmalarını da söyledim. Bu arada sahipsiz sokak hayvanlarını savunan kesimin lincine de uğradığımı söyleyebilirim. Ellerinden kurtuluş yok zaten. Biz doğrusunu yaptığımıza inanıyoruz. Sokaklarımızı güvenli hale getirdik. Çocuklar parka, okula, yaşlılar camiye gidemiyor. Yani sahipsiz sokak hayvanları sokaklarda rahat dolaşsın, insanlara saldırsın diye bir şey yapmamazlık edemezdik. Sahipsiz sokak hayvanlarının yeri sokaklar, parklar, meydanlar değil, barınaklar. Barınaklarda bu hayvanlar toplanacak, tedavileri yapılacak, kısırlaştırılacak ve orada beslenmeleri yapılacak. Bu hayvanlar açısından da iyi, önemli. Aslında hayvan hakları savunucularının bundan memnun olması gerekir."

Sahipsiz sokak hayvanlarının neden olduğu saldırıların ciddi mağduriyetlere yol açtığını anlatan Çiftçi, belediyelere barınakların hızla tamamlanması çağrısında bulundu. Çiftçi, vatandaşların güvenliği için sürecin kararlılıkla sürdürüleceğini ifade etti.

Orta Doğu Teknik Üniversitesi (ODTÜ), 37. Uluslararası Bahar Şenliği etkinliklerinde Türk bayrağına yönelik saygısızlık oluşturan davranışlarla ilgili soruyu yanıtlayan Çiftçi, şunları kaydetti:

"Bunu bir provokasyon olarak değerlendiriyoruz. Bayrağımıza yapılan bu saygısızlığın affedilmesi, hoş görülmesi mümkün değil. Güvenlik kuvvetlerimiz, jandarmamız, polisimiz bu olayın duyulmasıyla, gündeme gelmesiyle beraber hızlıca bir reaksiyon gösterdiler, pozisyon aldılar ve bu işe karışanları, örgüt mensuplarını yakaladılar. Bundan sonra da yine çalışmalarımız devam ediyor."

Gülistan Doku soruşturmasıyla ilgili olarak müfettişlerin çalışmalarının sürdüğünün, dosyanın çok yönlü şekilde incelendiğinin ve olayın ilk aşamasından itibaren mülkiye ve polis müfettişlerinin görevlendirildiğinin altını çizen Çiftçi, "İçişleri Bakanlığı olarak biz herhangi bir iddiayı mutlaka sonuna kadar inceleyeceğiz. Karanlıkta herhangi bir noktayı da bırakmama konusunda kararlıyız. Adalet Bakanlığı ve İçişleri Bakanlığı olarak da birlikte çalışıyoruz. JASAT ekiplerimiz de zaten aktif destek veriyorlar. Bu olayı aydınlatacağız, Gülistan'ın nereye gömüldüğünü de mezarının nerede olduğunu da bulma konusunda ekiplerimiz sahada çok yönlü bir çalışma yürütüyorlar." diye konuştu.

Çiftçi, 112, 155 ve 156 gibi acil çağrı hatlarını tek bir dijital sistemde birleştirmeyi hedefleyen yeni mobil uygulama üzerinde çalıştıklarını söyleyerek, vatandaşların acil durumlarda daha hızlı şekilde devlete ulaşabilmesini amaçladıklarını ve uygulamanın test aşamasında olduğunu, kısa süre içinde hizmete sunulmasının planlandığını aktardı.

"Hafız Bakan" olarak nitelendirilmesine ilişkin soruyu cevaplayan Çiftçi, şu ifadelere yer verdi:

"Ben evet hafızlık yaptım. 3 sene Kur'an kursunda okudum, Diyanet İşleri Başkanlığının yönetiminde olan. Ondan sonra İmam Hatip Lisesi'ne gittim. Ardından Siyasal Bilgiler Fakültesi'ni kazandım ve kaymakamlık mesleğine intisap ettim. Bunun neticesinde kaymakamlık ve valilik yaptım. Ardından Sayın Cumhurbaşkanı'mızın tensipleriyle bu şerefli göreve atandım. Tabii bu göreve gelirken de benim hafızlık tarafım değil, bu meslekteki geçmişim dikkate alındı. Öyle olmasa Diyanet İşleri Başkanlığında zaten 250 bin tane hafız var. Yani onların tercih edilmesi gerekirdi diye değerlendiriyorum. Siyasal Bilgiler Fakültesi'ni 1990 yılında birincilikle kazandım. Kamu Yönetimi Bölümü'ne birincilikle girdim. Kaymakamlık yıllarında örneğin cumartesi günleri mutlaka çalışırdım. Vali olduğum zamanlarda pazar günleri de çalışmaya başladım. Hatta akşamları da çalışıyordum. Hep çalıştığımı hatırlıyorum. Şimdi tempo daha da yükselmiş oldu. Artık genelde sabah başlayan çalışmalarımız gece vaktine kadar devam ediyor. Eve sadece bir müddet dinlenmek için gidiyoruz. Tabii hafızlığıma da unutmamak için yine bir zaman ayırıyorum. Yani mutlaka sabahları gelmeden önce bir 45 dakika çalışmaya devam ediyorum ki ezberlerimi tazelemiş olayım, unutmayayım."

Çiftçi, emniyet teşkilatının çalışma şartlarına ilişkin düzenlemeler üzerinde çalıştıklarını belirterek, 12/36 çalışma sistemi, personel takviyesi, terfi düzenlemeleri ve teşkilat kanununun güncellenmesi gibi başlıklarda adım atıldığını söyledi.

Fazla mesai ve ek ödeme konusunda da 2027'ye kadar yasal düzenleme hedeflendiğini dile getiren Çiftçi, İstanbul'da lojman imkanlarının artırılması için bu yıl araç alımının azaltılarak konut alımına ağırlık verileceğini sözlerine ekledi.

Anadolu Ajansının (AA) Global İletişim Ortağı olduğu fuarda HAVELSAN, insansız kara aracı BARKAN 2'yi daha da geliştirerek ürettiği yeni ürünü BARKAN 3'ü ilk kez vitrine çıkardı. 250 kilogram faydalı yükle görev yapabilen "BARKAN 3", 1 ton ağırlığa, 2,7 metre uzunluğa ve 1,5 metre genişliğe sahip bulunuyor. Araç, artırılmış otonom yetenekleri, 360 derece algılama kapasitesi ve entegre insansız hava aracı (İHA) yönetimiyle dikkati çekiyor.

HAVELSAN Genel Müdürü Mehmet Akif Nacar, AA muhabirine, yeni platformun stratejik yeteneklerine ilişkin bilgi verdi.

BARKAN 1 ve 2'nin hacim itibarıyla orta sınıf birinci seviye araçlar olduğunu hatırlatan Nacar, BARKAN 3'ün ise ikinci seviye bir platform olarak tasarlandığını söyledi.

Nacar, aracın taşıyabileceği faydalı yük, sensör ağırlığı ve motor gücü kapasitesinin artırıldığını vurgulayarak, "Araç, daha uzak mesafelere, daha engebeli arazilerde, daha dik arazilerde hareket edebilecek şekilde tasarlandı. Çünkü yerden yüksekliği de daha fazla. 35 santimetre yüksekliğindeki engeller üzerinden rahatlıkla geçebilecek şekilde tasarlandı." dedi.

Yapay zekayla "eve dönüş" ve İHA yönetimi

Aracın çevresel gözetleme sisteminin 4 katına çıkarıldığını bildiren Nacar, BARKAN 3'ün dış dünyayı 360 derece kendi başına algılayabildiğini ve rotasını tespit edebildiğini kaydetti.

Nacar, sistemin yapay zeka entegrasyonuna da değinerek, "Gittiği yolu ezberleyip daha sonra 'eve dönüş' gerektiği zaman kendi algoritmasıyla yapay zekasıyla bunu tek başına becerebiliyor. Radar sistemleriyle koordineli çalışıyor. Üzerinde yük olarak İHA taşıyabiliyor. Gerektiğinde o İHA'ları yönetebilir. Yer kontrol istasyonuna bağlı olarak o İHA'lar da yönetilebilir şekilde tasarlandı." ifadelerini kullandı.

Aracın üzerinde taşıdığı elektro-optik kameralara ek olarak radar da kullanıldığını belirten Nacar, sistemin tehdidi tespit ve teşhis sonrası silahı angaje edebildiğini ancak otonom sisteme henüz ateşleme yetkisi vermediklerini, son kararın ve silah kontrolünün yer kontrol istasyonundaki insan kullanıcıda olduğunu vurguladı.

İhracatta hedef yüzde 50'nin üzerine çıkmak

Türk savunma sanayisi ürünlerine olan ilgiyi değerlendiren Nacar, HAVELSAN'ın ihracat hedeflerine ilişkin şunları kaydetti:

"Şu anda ihracatımız yüzde 25-30 arasında. Aldığımız işler yüzde 30, satışlarımız yüzde 25 civarında. Her yıl bu hedefi artırıyoruz. Yüzde 50'lere ve daha yukarılara doğru gitme hedeflerimiz var. Bunun için de yeni ülkelere yeni ürünlerle gidiyoruz. Sürekli yeni projeler geliştirmeye çalışıyor ekip arkadaşlarımız. 30'dan fazla ülkeye ihracatımız var. Şu anda temasta olduğumuz çok farklı bölgeler var. Endonezya'dan Şili'ye kadar dört kıtada çalışan ürünlerimiz, devam eden projelerimiz var. Dolayısıyla biz kısıtlı bir alanda yazılım teknolojileri, komuta kontrol yazılım sistemleri, otonom sistemler ve simülatörler alanında daha çok ihracat yapıyoruz ve bu dar alanda işlerimizi önemli ölçüde gerçekleştirebilecek seviyeye geldik."

BARKAN 2 seri üretimde, sırada BARKAN 3 var

Araçların envantere giriş süreciyle ilgili gelişmeleri de paylaşan Nacar, "Envantere girecek olan BARKAN 2'nin seri üretimiyle ilgili sözleşme imzaladık. İnşallah bunun da (BARKAN 3) yakın zamanda seri üretim sözleşmesini imzalarız. Çünkü zaten birçok saha tecrübesini yaklaşık 5 yıldır elde etti. Birçok konsepti sahada denedi. Tatbikatlarda, saha ortamında, gerçek ortamında denemiş oldu. Aslında işin, yolun çoğunu geçtik zaten. Şimdi bu yeni aracımızda birtakım konfigürasyon değişiklikleri vesaireyle yeni ihtiyaçları tanımlayıp inşallah sahaya teslim ederiz." değerlendirmesinde bulundu.

Bu başarı hikayesinin başrolünde, askeri ve ticari kullanıma yönelik insanlı/insansız mini denizaltılar tasarlamak amacıyla 2013’te kurulan DATUM var. 2018’de İstanbul Teknik Üniversitesi'nin de ortaklığıyla kuvvetlenen DATUM, tamamen yerli/milli imkanlarla tasarlanan, üretilen ve sertifikası alınan ilk mini denizaltıyı geçtiğimiz günlerde suya indirdi.

İTÜ Gemi İnşaat ve Deniz Bilimleri Fakültesi Öğretim Üyesi Münir Cansın Özden, hem bu testin önemini hem de son derece stratejik görevler üstlenecek mini denizaltılarla neler yapılabileceğini anlattı.

Dünyada başarabilen 10 ülke var

Dr. Özden, 14 Nisan’daki teste dair bazı detaylarla başlıyor... 12 metre boyunda, 36 ton deplasmanlı mini insanlı bir denizaltı kullandıklarını belirtiyor. Ancak ilk testte denizaltı insansız olarak suya indirilmiş. Kendisine verilen komutların hepsini yerine getirmiş ve böylece sistem başarıyla test edilmiş.

Bunun son derece zor bir iş olduğuna değiniyor Özden ve dünyada ancak 10 ülkenin bunu başarabildiğini vurguluyor.

DATUM imzalı mini denizaltıların ‘çok kolay ve farklı yollarda istenilen görev yerine transfer edilebildiği’ bilgisini paylaşıyor Özden. “İster bir kamyon ister bir kargo uçağıyla dünyanın dört bir yanına bu denizaltıları taşımak mümkün. Basit bir vinç yardımıyla hemen suya indirilebiliyor. Bu Ankara için çok büyük bir güç aktarımı.” diyor.

Mini denizaltılar 12 farklı görev üstlenebilecek

Münir Cansın Özden, Savunma Sanayii Başkanlığı’nın çok değerli desteği ile 12 farklı görevi üstlenebilen mini denizaltılar için de çalıştıklarından bahsediyor.

Bu mini denizaltılar suya mayın dökebiliyor, mayın imha ediyor, torpido atıyor. Türk savunma sanayiinin gözbebeği projelerinden AKYA torpidosu ya da ATMACA ateşleyebileceklerini de söylüyor. Ve sözlerini şöyle tamamlıyor:

“MALAMAN mayınını denize bırakabileceğiz. Su altında sorun yaşayan bir denizaltında mahsur kalan personeli, mini denizaltılarla kurtarabileceğiz. SAT komandolarımızı görev yerine taşıyabileceğiz. Düşman ülkenin derin denizlerdeki iletişim kablolarına ya da enerji nakil hatlarına taarruz edebileceğiz. Günü sonunda hepsi birbirinden kritik görevleri başarıyla üstlenecek denizaltılar üreteceğiz.”

SAHA İstanbul Yönetim Kurulu Başkanı Haluk Bayraktar, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada bu gurur tablosuna dikkat çekerek, "SAHA 2026'da ülke olarak tarihi bir rekora imza attık. Firmalarımız yaklaşık 8 milyar dolarlık ihracat sözleşmesi imzaladı." dedi.

Fuar süresince gerçekleştirilen 164 imza töreninin büyük bir kısmını, Orta Doğu ve Avrupa ülkeleriyle yapılan stratejik iş birlikleri oluşturdu. Savunma analistleri, özellikle Avrupa’nın artan güvenlik ihtiyacı ve Orta Doğu’nun teknoloji modernizasyonu talebinin, Türk sistemlerine olan ilgiyi zirveye taşıdığını vurguluyor.

MIZRAK, K2 ve KIZILELMA sahada

Dünyanın en büyük İHA ihracatçısı olan Baykar, fuarda feda edilebilir sınıf ve akıllı dolanan mühimmat teknolojisinde çığır açan K2, MIZRAK ve Sivrisinek platformlarını ilk kez sergiledi. Özellikle otonom kabiliyetleriyle dikkat çeken MIZRAK ve stratejik operasyonların yeni aktörü K2, lansmanla birlikte uluslararası heyetlerden ilk taleplerini alarak sözleşme aşamasına geçti.

Ayrıca Baykar ile Endonezya merkezli Republikorp arasında imzalanan Bayraktar KIZILELMA Çerçeve Anlaşması, insansız savaş uçağı teknolojisinde Türkiye’nin küresel liderliğini perçinledi.

Bölgesel caydırıcılığın zirvesi: YILDIRIMHAN

Fuarın en stratejik duyurularından biri, Milli Savunma Bakanı Yaşar Güler tarafından açıklanan kıtalararası balistik füze YILDIRIMHAN oldu. Hipersonik özellik taşıyan ve Mach 9 ile 25 arasındaki hızlara ulaşabilen YILDIRIMHAN, mevcut tüm hava savunma sistemlerini aşma kabiliyetiyle bölge ülkeleri üzerinde muazzam bir caydırıcılık etkisi yarattı. 3 bin kilogramlık patlayıcı yükü ve 4 roket motoruyla bu sistem, Türkiye’nin savunma derinliğini kıtalararası boyuta taşıdı.

"Mavi Vatan" ve hava savunmada gövde gösterisi

Denizlerdeki hakimiyeti artıracak otonom sistemler de fuarda ilk kez görücüye çıktı. Kayacı Savunma’nın geliştirdiği kamikaze insansız deniz aracı CELLAT ile STM’nin yeni nesil YAKTU KİDA’sı "Mavi Vatan"ın yeni muhafızları olarak tanıtıldı. ASELSAN ise "Çelik Kubbe" projesi kapsamında GÖKALP, GÖKBERK ve EJDERHA 210 gibi yüksek teknolojili sistemlerini sergileyerek, dron tehditlerine karşı "sıfır hata" vizyonunu ortaya koydu.

Stratejik ortaklıklar ve teknoloji ihracatı

Fuar kapsamında dikkat çeken diğer önemli imzalar ise şunlar oldu;

ASELSAN; Endonezya ordusuyla İnsansız Deniz Araçları faydalı yükleri ve haberleşme sistemleri için iki dev sözleşme imzaladı. STM; 1000 kilometreyi aşan menziliyle kamikaze İHA KUZGUN’u tanıttı. ROKETSAN; NEŞTER ve CİRİT Anti-İHA dahil 4 yeni sistemini vitrine çıkardı. MKE; 50’den fazla ürünün yanı sıra yeni füzesi ENFAL-17’yi ilk kez sergiledi ve ABD’li Century Arms ile tüfek ihracat anlaşması imzaladı. ARCA Savunma; Estonya'da kurulacak üretim tesisi için imzaları atarak Avrupa’da kalıcı bir üretim üssü hamlesi yaptı. TUSAŞ; Milli Muharip Uçak KAAN için tedarik sözleşmesi imzalarken, TEI ile ANKA ve AKSUNGUR için 100 motorluk dev bir anlaşmaya imza attı.

Ekonomiye doğrudan katkı

İmzalanan 8 milyar dolarlık paket, sadece askeri bir başarı değil, aynı zamanda Türk ekonomisi için stratejik bir kazanım olarak değerlendiriliyor. Yüksek katma değerli savunma sanayii ürünlerinin ihracat kilogram değerinin genel ihracat ortalamasının çok üzerinde olması, cari açığın finansmanında kritik bir denge unsuru oluşturacak. Bugün sona erecek fuarın ardından, yeni teslimat takvimlerinin ve ek siparişlerin sektörü 2026 yılı sonuna kadar yoğun bir üretim hattında tutması bekleniyor.

Söz konusu ifadelerin; kamu düzeni ve barışını bozmaya elverişli, halkı yanıltıcı ve gerçeği yansıtmayan nitelikte olduğu değerlendirmesine yer verilen açıklamada, şunlar kaydedildi;

08.05.2026 tarihinde bir televizyon kanalında, CHP Genel Başkanı Özgür Özel tarafından Adalet Bakanı Akın Gürlek’e yönelik sarf edilen aleni sözlerin; kamu düzeni ve barışını bozmaya elverişli, halkı yanıltıcı ve gerçeği yansıtmayan ifadeler içerdiğinin değerlendirilmesi üzerine, Bakırköy Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından TCK’nın 217/A maddesi kapsamında resen soruşturma başlatılmıştır.

A1 Capital Yatırım Menkul Değerler A.Ş. tarafından Kamuyu Aydınlatma Platformu’nda (KAP) yayımlanan tasarruf sahiplerine satış duyurusuna göre, yatırımcılar 13-14-15 Mayıs 2026 tarihlerinde olmak üzere 3 iş günü boyunca talepte bulunabilecek.

Halka arzda dağıtım yöntemi bireysel yatırımcılar için “eşit dağıtım” olarak uygulanacak. Yüksek başvurulu yatırımcı grubu için ise 10.001 lot ve üzeri taleplerde “oransal dağıtım” yöntemi kullanılacak.

EKDMR işlem koduyla gerçekleştirilecek halka arzda pay başına satış fiyatı 45,00 TL olarak belirlendi. Halka arz sonrası şirketin piyasa değerinin 14,400 milyar TL olması beklenirken, F/K oranı 32,27, PD/DD oranı 0,90 ve FD/FAVÖK oranı ise 10,33 olarak açıklandı.

Demir-çelik üretimi alanında faaliyet gösteren şirketin halka arz büyüklüğü 2.340.000.000 TL olacak. Halka arzdan elde edilmesi beklenen net gelirin ise 1.734.703.907 TL seviyesinde olması öngörülüyor.

Toplam 52.000.000 lotun satışa sunulacağı halka arzda, 40.000.000 lot sermaye artırımı, 12.000.000 lot ise ortak satışı kapsamında gerçekleştirilecek. Şirketin fiili dolaşım oranı %16,25 olurken, katılım endeksine uygun olmadığı belirtildi.

Halka arz gelirinin kullanım alanları ise şu şekilde açıklandı:

• Yenilenebilir Enerji Yatırımları: %25
• Hammadde Tedariği ve İşletme Sermayesi: %40
• Üretim Tesislerinde Modernizasyon ve Kapasite Artışı Yatırımları: %25
• Kütük Kaynatma Sistemi Yatırımı: %10

Dağıtım grubunda ise payların %40’ı yurt içi bireysel yatırımcılara, %10’u yüksek başvurulu yatırımcılara, %30’u yurt içi kurumsal yatırımcılara ve %20’si yurt dışı kurumsal yatırımcılara ayrıldı.

Öte yandan şirket, 1 yıl boyunca sermaye artırımı gerçekleştirmeyeceğini duyururken, şirket ortaklarının da 1 yıl süreyle pay satışı yapmayacağı taahhüdünde bulundu.

Borsa İstanbul'da aynı dönemde sanayi endeksi yüzde 5,78 artışla 19.259,05 puana, teknoloji endeksi yüzde 4,27 kazançla 51.691,80 puana, hizmetler endeksi yüzde 4,13 yükselişle 13.367,46 puana ve mali endeks yüzde 3,22 değer kazancıyla 20.424,11 puana çıktı.

Kiler Holding en çok prim yapan hisse

Borsa İstanbul'da bu hafta en çok yükselen hisseler arasında yüzde 31,57 ile Kiler Holding ilk sırada yer aldı. Kiler Holding'i yüzde 29,45 ile Hektaş ve yüzde 24,12 ile Mia Teknoloji izledi.

En çok değer kaybeden hisseler ise yüzde 21,74 ile Pasifik Eurasia Lojistik Dış Ticaret AŞ, yüzde 8,50 ile Destek Finans Faktoring AŞ ve yüzde 7,13 ile Gen İlaç ve Sağlık Ürünleri Sanayi ve Ticaret oldu.

Borsa İstanbul'da hisseleri işlem gören en değerli şirketler, 1 trilyon 953 milyar 960 milyon lirayla ASELSAN, 667 milyar 800 milyon lirayla Enka İnşaat ve Sanayi AŞ, 576 milyar 660 milyon lirayla Garanti BBVA oldu.

Altın ve döviz yükseldi

24 ayar külçe altının gram fiyatı geçen hafta sonuna göre yüzde 3,19 artışla 6 bin 918 liraya, cumhuriyet altınının satış fiyatı da yüzde 3,17 yükselişle 46 bin 601 liraya çıktı.

Çeyrek altının satış fiyatı da yüzde 3,19 değer kazanarak 11 bin 588 lira oldu.

Doların satış fiyatı yüzde 0,40 artarak 45,3650 liraya yükselirken, avronun satış fiyatı yüzde 1,15 artışla 53,4640 liraya çıktı.

Geçen hafta 61,1110 lira olan İngiliz sterlininin satış fiyatı, bu hafta yüzde 1,20 artışla 61,8440 liraya yükseldi.

İsviçre frangı da yüzde 1,29 yükselişle 58,4050 liradan alıcı buldu.

Halka arz olan Empa Elektronik haftalık bazda %33,32’e yükseldi.

%18,63’lük artış yaşayan Netcad Yazılım ise hisse fiyatını 155,40 TL'ye çıkardı.

Son Halka Arzların Haftalık Performansı

Cumhurbaşkanı Erdoğan, mesajında, Avrupa bütünleşmesinin temellerini atan Schuman Deklarasyonu'nun açıklandığı 9 Mayıs Avrupa Günü'nün, Avrupa Birliği'nin sembollerinden biri olduğu kadar kıtada barış, işbirliği ve karşılıklı saygıya dayalı ortak bir gelecek inşa etme hedefinin de somut göstergesi olduğunu belirtti.

Bundan 76 yıl önce temelleri atılan Avrupa Birliği'nin dayandığı kuralların, çok boyutlu krizlerle aynı anda sınandığını vurgulayan Erdoğan, şunları kaydetti:

"Küresel ölçekte etkileri hissedilen savaşlar, siyasi krizler ve ekonomik zorluklar, Avrupa Birliği'nin daha kapsayıcı ve birleştirici politikalar izlemesini zaruri hale getirmiştir. Avrupa Birliği'ne aday ülke olan Türkiye, bu sürecin asli ve vazgeçilmez unsuru olmaya devam etmektedir. Bugün gelinen noktada, Türkiye'nin hak ettiği yeri almadığı bir Avrupa mimarisinin eksik kalacağı, krizleri yönetme kapasitesinde zafiyet yaşayacağı açıktır. Daha önce de ifade ettiğimiz üzere, Avrupa Birliği'nin Türkiye'ye ihtiyacı, Türkiye'nin Birliğe olan ihtiyacından daha fazladır, gelecekte bu ihtiyaç daha da artacaktır."

Cumhurbaşkanı Erdoğan, Türkiye olarak, ahde vefa ilkesi temelinde tam üyelik perspektifiyle Avrupa Birliği ile ilişkileri kazan-kazan anlayışıyla ilerletme iradesine sahip olduklarının altını çizerek, mesajında "Bu samimi iradenin Avrupa Birliği tarafından da sergilenmesini bekliyoruz. Bu düşüncelerle 9 Mayıs Avrupa Günü'nün, ortak coğrafyamızda barış, huzur ve dayanışmaya vesile olmasını temenni ediyor, vatandaşlarımız başta olmak üzere Avrupa halklarının Avrupa Günü'nü tebrik ediyorum." ifadelerine yer verdi.

Kamuyu Aydınlatma Platformu'na (KAP) da açıklanan verilere göre, yılın ilk çeyreğinde 1 milyar 339 milyon lira kar elde eden bankanın reel sektöre sağladığı nakdi ve gayrinakdi finansman desteği 328,5 milyar liraya yükseldi.

Aktif büyüklüğü 504,8 milyar liraya ulaşan Albaraka Türk'ün takipteki alacaklar oranı yüzde 1,84 olarak gerçekleşirken, bu oran sektör ortalamasının altında seyrederek bankanın yüksek aktif kalitesini teyit etti.

Bankanın sermaye yeterlilik oranı yüzde 17,3 olarak gerçekleşerek, yasal sınır yüzde 12'nin üzerinde bir sermaye tamponu sağlandı. Özel cari hesaplar ve katılma hesaplarıyla toplanan fonların büyüklüğü de 300 milyar lirayı aştı.

Sektör genelinde yüksek fonlama maliyetlerinin önemli gündem maddelerinden biri haline geldiği bir dönemde Albaraka Türk, stratejik kaynak yönetimi ve güçlü fon tabanı yapısıyla büyümesini sürdürdü. Bankanın özel cari hesaplar vasıtasıyla topladığı fonların, toplam fonlar içerisindeki payı yüzde 52,4 seviyesine yükselerek bilanço yapısının dayanıklılığını ve likidite gücünü teyit etti.

Banka, sağlam finansal yapısı ve yenilikçi ürünleriyle katılım bankacılığı alanındaki konumunu korumayı hedefliyor.

"Türkiye ekonomisine katkı sağlamaya kararlılıkla devam edeceğiz"

Açıklamada görüşlerine yer verilen Albaraka Türk Genel Müdürü ve Yönetim Kurulu Üyesi Malek Temsah, zorlu piyasa koşullarına rağmen reel ekonomiye desteklerini sürdürdüklerini belirtti.

Temsah, yılın ilk çeyreğinde nakdi kredi portföylerindeki büyümenin, bankacılık ve katılım bankacılığı sektörleri ortalamasının üzerinde gerçekleştiğini aktararak, şunları kaydetti:

"2026 yılının ilk çeyreğinde 2025 yıl sonuna göre, nakdi kredi büyümemiz yüzde 8,6 artarak 257,2 milyar liraya yükseldi. Sürdürülebilir gelir artışı ve güçlenen finansal yapımızın pozitif etkilerini görmekteyiz. 2026 yılı ilk çeyreğinde konsolide net karımız, 2025 yılının aynı dönemine göre, geçen yıl iptal edilen 7 milyar liralık serbest karşılık hariç tutulduğunda, yüzde 19,8 artarak 1 milyar 339 milyon lira olarak gerçekleşti. Ortalama öz kaynak karlılığımız ise yüzde 33,1 seviyesine ulaştı."

Katılım finans ilkeleri ve müşteri merkezli yaklaşım ile dijitalleşme ve sürdürülebilirlik odaklı projelerine hız kesmeden devam ettiklerini aktaran Temsah, "Gelecek dönemde dijitalleşme ve müşteri deneyimi odağımızla hizmetlerimizi daha ileriye taşımayı, veri odaklı çözümler ve stratejik işbirlikleriyle bu deneyimi zenginleştirmeyi hedefliyoruz. 2026 yılında da katılım bankacılığının öncüsü olarak müşterilerimize değer katmaya ve Türkiye ekonomisine katkı sağlamaya kararlılıkla devam edeceğiz." değerlendirmesinde bulundu.

ABD'nin finansal istikrarına yönelik risklere ilişkin yapılan anket sonuçlarının paylaşıldığı raporda, jeopolitik riskler ve petrol şokunun en çok dile getirilen riskler olduğu belirtildi.

Raporda ayrıca yapay zeka, özel krediler, kalıcı enflasyon ve parasal sıkılaşma, riskli varlıklarda düzeltme, borç sürdürülebilirliği, politika belirsizliği, siber saldırılar, daha yüksek uzun vadeli faiz oranları, piyasa likiditesindeki sıkışıklık ve oynaklık ile iş gücü piyasasındaki zayıflığın finansal istikrara yönelik diğer riskler arasında görüldüğü kaydedildi.

Anket katılımcılarının, İran çatışmasının enerji piyasalarında uzun süreli arz kesintilerine yol açabileceğini ve bunun da uzun süreli yüksek enflasyona neden olabileceğini belirttiğine işaret edilen raporda, birçok katılımcının enerji şokundan kaynaklanan enflasyonist baskının ekonomik büyüme zayıflasa bile merkez bankalarını para politikasını sıkılaştırmaya zorlayabileceğini, bunun da riskten kaçınma eğilimini tetikleyerek diğer alanlardaki kırılganlıkları artırabileceğini ifade ettiği aktarıldı.

Raporda, Orta Doğu'da uzayan bir çatışmanın ABD finansal istikrarını birden fazla kanal üzerinden etkileyebileceği ve jeopolitik gerilimlerin kötüleşmesinin geniş çaplı olumsuz etkilere yol açabileceği belirtildi.

Fed'in raporunda, uzun süreli bir çatışmanın özellikle kalıcı emtia kıtlıkları ve tedarik zincirindeki aksamalarla birleşmesi halinde, küresel enflasyon üzerinde yukarı yönlü baskı oluşturabileceği ve ABD ile diğer ülkelerde ekonomik yavaşlamaya yol açabileceği ifade edildi.

Anket katılımcılarının yapay zekaya ilişkin çeşitli risklere de dikkati çektiği belirtilen raporda, hisse senedi değerlemeleri, sermaye harcamalarının giderek artan şekilde borçla finanse edilmesi ve bunun sistemde kaldıraç etkisi yaratması ile yapay zekanın yaygınlaşmasının iş gücü piyasasında zayıflamaya katkıda bulunmasının bu riskler arasında yer aldığı aktarıldı.

Raporda, ayrıca özel kredi piyasasının da yatırımcı geri çekilmelerinin artması, piyasa duyarlılığının bozulması ve bazı borçluların kredi kalitesini etkileyen yapay zeka kaynaklı değişimlerle baskı altında görüldüğü, bu durumun kredi koşullarını sıkılaştırabileceği ve daha geniş kredi piyasalarına yayılabilecek etkiler doğurabileceğinin değerlendirildiği kaydedildi.

Nisanda 84,8 milyar dolar olan dış ticaret fazlası, marttaki 51,1 milyar dolarlık fazlaya kıyasla belirgin artış kaydetti.

Orta Doğu'daki savaş ve Hürmüz Boğazı'ndaki kesinti nedeniyle dünyada enerji, hammadde ve ulaştırma maliyetlerinin arttığı bir dönemde Çin'in ihracatı aylık rekor seviyeye ulaşarak küresel ekonomideki dalgalanmalara karşı direnç işareti verdi.

İhracattaki artış mart ayındaki yıllık yüzde 2,5 artışın üzerine çıkarken, ithalat artışı marttaki yüzde 27,8'lik artışın altında kalsa da yükseliş ivmesini sürdürdü.

İthalattaki artışta, enerji ve ham madde fiyatlarındaki yükselişin etkisi görüldü. Çin, bu dönemde 38,4 milyon ton petrol ithal etti. Petrol ithalatının hacmi yüzde 20 azalsa da parasal değeri yüzde 13,2 arttı.

Hürmüz Boğazı'ndaki gemi trafiği, savaş nedeniyle kesilmişti

Orta Doğu'daki savaş, küresel mal ve enerji ticareti açısından kritik geçiş hattı olan Hürmüz Boğazı'nda gemi trafiğinin büyük ölçüde kesilmesine yol açmıştı.

Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri (BAE), Kuveyt, Katar, Irak ve İran'ın hidrokarbon kaynaklarını dünya pazarlarına ulaştıran Hürmüz Boğazı, dünya petrol ticaretinin yaklaşık yüzde 25'inin, sıvılaştırılmış doğal gaz ticaretinin yaklaşık yüzde 20'sinin ve gübre ticaretinin yaklaşık yüzde 30'unun ana güzergahı konumunda bulunuyor.

Çin'in ithal ettiği petrolün yaklaşık yüzde 45'i, sıvılaştırılmış doğal gazın yüzde 30'u Basra Körfezi ve Hürmüz Boğazı'ndan geçerek ülkeye ulaşıyor.

Boğazdaki tanker trafiğindeki kesintiler, küresel petrol tedarikinde aksamalara ve petrol fiyatlarında artışa yol açmış durumda.

Bankacılık endeksi yüzde 0,16, holding endeksi yüzde 1,07 değer kazandı.

Haftanın kazandıran hisseleri arasında ise ÖZATA DENİZCİLİK zirvede yer aldı. Hissenin güncel fiyatı 600,50 TL.

YEO TEKNOLOJİ, %44,44’lük artışla 80,60 TL’ye yükseldi. PRİZMA PRES ise %41,80'lik artışla 41,66 TL’ye yükseldi.

Diğer yandan; PASİFİK EURASİA %21,74, DESTEK FİNANS %8,50 ve GEN İLAÇ ise %7,13'lük düşüşler yaşadı.

İşte; haftanın kazananları ve kaybedenleri:

Borsa İstanbul’da BIST 100 endeksine dahil şirketlerin ise performansı şöyleydi;

Özellikle KİLER HOLDİNG, HEKTAŞ TİCARET ve MİA TEKNOLOJİ gibi hisseler yatırımcısına yüksek kazanç sağlarken; PASİFİK EURASİA, DESTEK FİNANS, GEN İLAÇ ve EUROPEN ENDÜSTRİ gibi hisseler gerileme yaşadı.

İşte en çok yükselen ve düşen hisseler:

Kapanışta Dow Jones endeksi, yatay seyirle 49.609,16 puan oldu.

S&P 500 endeksi yüzde 0,84 artarak 7,398.93 puana ve Nasdaq endeksi yüzde 1,71 artışla 26.247,08 puana ulaştı. İki endeks de kapanış rekorlarını tazeledi.

ABD'de istihdam beklentilerin üzerinde gerçekleşirken, pay piyasalarında haftanın son işlem gününde pozitif seyir izlendi.

Ülkede tarım dışı istihdam nisanda 115 bin kişi arttı, işsizlik oranı ise değişmeyerek yüzde 4,3 oldu. Tarım dışı istihdamın bu dönemde 65 bin kişi artması öngörülüyordu.

Analistler, verilerin iş gücü piyasasının sağlamlığına işaret ettiğini ve aynı zamanda ABD Merkez Bankasının (Fed) faiz oranlarını bir süre daha sabit tutacağı yönündeki beklentileri güçlendirdiğini kaydetti.

ABD'de Michigan Üniversitesi tarafından ölçülen tüketici güven endeksi ise mayısta 48,2 ile tüm zamanların en düşük seviyesine geriledi ve piyasa beklentilerinin altında gerçekleşti.

Orta Doğu'daki gerilime dair gelişmeler de yakından takip edilirken, dün ABD ve İran'ın Hürmüz Boğazı üzerinde karşılıklı ateş açmalarıyla bölgedeki çatışmaların yeniden alevlenebileceğine dair endişeler arttı.

Buna karşın ABD Başkanı Donald Trump, ateşkesin devam ettiğini belirterek, saldırıları "sadece bir sevgi dokunuşu" olarak nitelendirdi.

Ayrıca Trump, dün iki ülke arasındaki tansiyonun yükselmesine rağmen İranlılarla görüşmelerin sürdüğünü ifade ederek, "Bu her an olabilir. Belki de olmaz ama her an olabilir. Onların bu anlaşmayı benden daha çok istediğine inanıyorum." dedi.

ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio da İran ile süren görüşmelere ilişkin Tahran'dan bir yanıt beklediklerini söyledi.

Bu gelişmelerle sınırlı bir yükseliş kaydeden Brent petrolün vadeli varil fiyatı TSİ 23.10 itibarıyla yüzde 0,6 artarak 100,65 dolar oldu. Aynı dakikalarda Batı Teksas türü (WTI) ham petrolün varili 94,82 dolardan alıcı buldu.

Fed yetkililerinin açıklamaları da takip edilirken, Chicago Fed Başkanı Austan Goolsbee, faiz oranlarının yönüne ilişkin tüm seçeneklerin masada olduğuna işaret etti.

Goolsbee, "Mevcut duruma bakıp da masada akla gelebilecek tek seçeneğin faiz indirimleri olduğunun nasıl düşünüldüğünü anlamıyorum." diye konuştu.

Buna göre şirket, 1 milyar 130 milyon TL olan çıkarılmış sermayesini, tamamı nakden karşılanmak üzere 1 milyar 130 milyon TL artırarak 2 milyar 260 milyon TL’ye yükseltmek amacıyla Sermaye Piyasası Kurulu’na (SPK) başvuruda bulunacak. Şirketin kayıtlı sermaye tavanı ise 10 milyar TL seviyesinde bulunuyor.

KAP’a yapılan açıklamada, artırıma konu 1 milyar 130 milyon TL’lik sermayeyi temsil edecek payların 11 milyon 300 bin TL nominal değerli kısmının A grubu nama yazılı, 1 milyar 118 milyon 700 bin TL nominal değerli kısmının ise B grubu nama yazılı olarak ihraç edileceği belirtildi.

Mevcut ortakların yeni pay alma haklarının 1 TL nominal değer üzerinden 15 gün süreyle kullandırılacağı ifade edilirken, kullanılmayan payların ise Borsa İstanbul Birincil Piyasa’da oluşacak fiyat üzerinden 2 iş günü süreyle satışa sunulacağı kaydedildi.

Açıklamada ayrıca, satış süresi sonunda satılamayan payların bulunması halinde, söz konusu payların halka arz fiyatı ortalamasından düşük olmamak kaydıyla Sibel Gökalp tarafından satın alınacağına ilişkin taahhüt alındığı bildirildi.

Şirket, yılın ilk 3 ayında 336,1 milyon TL net zarar duyurdu. Geçen yılın aynı döneminde zarar 401 milyon TL seviyesindeydi.

Şirketin satış gelirleri yıllık bazda yüzde 17 düşüşle 1,38 milyar TL’ye geriledi. Esas faaliyet zararı 114,6 milyon TL olurken, FAVÖK ise 283,7 milyon TL’den 89,4 milyon TL’ye düştü.

Öte yandan şirketin özkaynakları çeyreklik bazda yaklaşık yüzde 2 azalarak 14,58 milyar TL’ye geriledi. Toplam varlıklar 19,53 milyar TL olurken, toplam borçlar 4,95 milyar TL seviyesinde gerçekleşti.

Polisan Holding’in PD/DD oranı 1,09 olarak hesaplanırken, şirketin piyasa değeri 15,9 milyar TL seviyesinde bulunuyor.

ABD Başkanı, "Rusya ile Ukrayna arasındaki savaşta 3 günlük ateşkes (9, 10 ve 11 Mayıs) ilan edildiğini duyurmaktan memnuniyet duyarım. Bu ateşkes, tüm askeri faaliyetlerin askıya alınmasını ve her iki ülkeden 1000 esirin takasını içermektedir." ifadelerini kullandı.

Donald Trump, talebin doğrudan kendisinden geldiğini vurgulayarak, "Devlet Başkanı Vladimir Putin ile Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy'nin bunu kabul etmelerinden dolayı çok memnunum. Umarım bu durum, bu uzun, ölümcül ve zorlu savaşın sonunun başlangıcı olur." değerlendirmesinde bulundu.

İki ülke arasındaki görüşmelerin devam ettiğini aktaran Trump, "Bu büyük çatışmayı sona erdirmek için görüşmeler devam ediyor ve her geçen gün bir sonuca daha da yaklaşıyoruz." ifadesini kullandı.

Rusya Savunma Bakanlığı, Devlet Başkanı Vladimir Putin'in talimatı doğrultusunda Sovyet halkının Büyük Vatanseverlik Savaşı'ndaki zaferinin 81. yıl dönümü dolayısıyla 8 Mayıs'tan 10 Mayıs'a kadar geçici ateşkes ilan edildiğini açıklamıştı.