TCMB, haftalık para ve banka istatistiklerini açıkladı.

Buna göre, 5 Haziran itibarıyla Merkez Bankası brüt döviz rezervleri 1 milyar 20 milyon dolar artarak 54 milyar 254 milyon dolara çıktı. Brüt döviz rezervleri, 26 Mayıs'ta 53 milyar 234 milyon dolar seviyesinde bulunuyordu.

Bu dönemde altın rezervleri ise 822 milyon dolar azalarak 105 milyar 992 milyon dolardan 105 milyar 170 milyon dolara indi.

Böylece Merkez Bankasının toplam rezervleri 5 Haziran haftasında bir önceki haftaya göre 198 milyon dolar artarak 159 milyar 226 milyon dolardan 159 milyar 424 milyon dolara çıktı.

TCMB rezervleri Ocak 2024'ten bu yana şöyle (milyon dolar):

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası, "Haftalık Menkul Kıymet İstatistikleri"ni yayımladı.

Buna göre, yurt dışında yerleşik kişiler 5 Haziran haftasında 856,9 milyon dolarlık hisse senedi, 279,6 milyon dolarlık DİBS ve 261,1 milyon dolarlık ÖST sattı.

Yurt dışında yerleşik kişilerin önceki hafta 41 milyar 590,5 milyon dolar olan hisse senedi stoku, 5 Haziran haftasında 40 milyar 632,5 milyon dolara geriledi.

Aynı dönemde yurt dışında yerleşik kişilerin DİBS stoku 14 milyar 421,9 milyon dolardan 14 milyar 238,9 milyon dolara inerken ÖST stoku 1 milyar 542,2 milyon dolardan 1 milyar 272,5 milyon dolara geriledi.

"Bu sene ilk kez düzenlenen Kızılay Ödülleri Töreni'nde sizlerle birlikte olmanın bahtiyarlığını yaşıyorum Hepiniz hoş geldiniz.

Kızılay'ın 158. yaş gününün tüm insanlık için hayırlara vesile olmasını diliyorum. Kızılay'ımıza canından can katan kanından kan katan tüm vatandaşlarımıza yürekten teşekkür ediyorum. Dünyanın farklı bölgelerinde kalbi bizimle atan tüm dostlarımızdan Allah razı olsun.

Kıymetli Misafirler; Tarihin hangi sayfasını açarsanız açın, Türk milletinin yer aldığı kısımlarda şefkat, dayanışmayla, ahlak ve merhametle karşılaşırsınız. Hamurumuzun özü ve mayasıdır. Millet olarak insanlığa en güzel örneklerini verdiğimiz asırlar boyunca üstlendiğimiz değerlerdir. İyilikte yarışmak milli seciyemiz. Cephe gerisindeki hastaneleri ile hastane gemileriyle yetiştirdiği hemşireler ve gönüllü hasta bakıcılarıyla mehmetçiğin yardımına koşmuştur.

Kızılay, gönül coğrafyamızdaki kardeşlerimizin sadece kalplerine değil zihin ve hafızalarına da kazınmıştır. Kızılay bu ülkenin övünç kaynağıdır, medeniyetimizin kimlik vesikasıdır. Kızılay ailemizi bugün bir kez daha tebrik ediyorum Türk Kızılay afet yönetiminden kan hizmetlerine eğitim çalışmalarından barınma, beslenme gibi çalışmalarını bugün de başarıyla sürdürüyor."

Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumunun (BDDK) yayımladığı haftalık bültene göre, bankacılık sektörünün toplam kredi hacmi, 5 Haziran itibarıyla 126 milyar 737 milyon lira artarak 25 trilyon 927 milyar 476 milyon liradan 26 trilyon 54 milyar 213 milyon liraya çıktı.

Bankacılık sektöründe toplam mevduat ise bankalar arası dahil geçen hafta 75 milyar 397 milyon lira artarak 29 trilyon 558 milyar 376 milyon liradan 29 trilyon 633 milyar 774 milyon liraya yükseldi.

Tüketici kredileri 3 trilyon 288 milyar liraya yükseldi

Tüketici kredilerinin tutarı, bu dönemde 44 milyar 662 milyon lira artarak 3 trilyon 287 milyar 809 milyon liraya yükseldi. Söz konusu tutarın 788 milyar 284 milyon lirası konut, 43 milyar 544 milyon lirası taşıt ve 2 trilyon 455 milyar 981 milyon lirası ihtiyaç kredilerinden oluştu.

Bu dönemde taksitli ticari kredilerin tutarı, 31 milyar 947 milyon lira artarak 4 trilyon 54 milyar 664 milyon lira oldu. Bankaların bireysel kredi kartı alacakları ise yüzde 0,5 azalışla 3 trilyon 157 milyar 533 milyon lira düzeyinde gerçekleşti.

Bireysel kredi kartı alacaklarının 1 trilyon 174 milyar 643 milyon lirasını taksitli, 1 trilyon 982 milyar 890 milyon lirasını taksitsiz borçlar oluşturdu.

Yasal öz kaynaklar arttı

Bankacılık sektöründe takipteki alacaklar, 5 Haziran itibarıyla önceki haftaya göre 14 milyar 668 milyon lira artışla 738 milyar 524 milyon liraya çıktı. Takipteki alacakların 559 milyar 819 milyon lirasına özel karşılık ayrıldı.

Aynı dönemde bankacılık sisteminin yasal öz kaynakları, 38 milyar 556 milyon lira artarak 5 trilyon 678 milyar 639 milyon liraya yükseldi.

KKM bakiyesi ise geçen hafta 1,3 milyon lira azalarak 311,2 milyon liraya düştü.

Resmi rakamları olumlu bulduğunu belirten Trump, "Rakamlar harikaydı. En çok neyi seviyorum biliyor musunuz? Enflasyonu seviyorum. Çünkü bu savaş biter bitmez düşecek." dedi.

Trump'ın açıklaması Demokrat Partiden tepki çekti.

Senato Azınlık Lideri Chuck Schumer ve Senatör Elizabeth Warren, Trump'ı artan yaşam maliyetlerine duyarsız olmakla eleştirdi.

Trump, daha sonra The New York Post'a yaptığı açıklamada, sözlerinin bağlamından koparıldığını savunarak aslında enflasyonun beklenenden daha düşük olmasını kastettiğini ve savaş sona erdiğinde fiyatların düşeceğini söyledi.

ABD'de dün açıklanan veriler ülkede yıllık enflasyonun, enerji maliyetlerindeki artışın etkisiyle mayısta hız kazandığını ortaya koydu.

Ülkede Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE), mayısta aylık yüzde 0,5, yıllık yüzde 4,2 ile beklentilere paralel arttı. Yıllık enflasyon Nisan 2023'ten bu yana en yüksek seviyesine çıktı.

Bu kapsamda Ermenistan-Türkiye demir yolunun hızlı bir şekilde açılmasına yönelik umudunu dile getiren Paşinyan, şu ifadeleri kullandı:

"Ahılkelek-Kars demir yolunun her iki hattı da faaliyette. Bu konuyu Gürcistan Başbakanı ile de görüştüm ve kendisi her iki yönde de herhangi bir sorun çıkmayacağına dair güvence verdi. Bu konuda Türkiye Cumhurbaşkanı ile de görüştüm ve o da bu hatların açık olduğunu teyit etti. Ermenistan-Türkiye demir yolunun da en kısa sürede açılmasını umuyoruz."

Paşinyan, Azerbaycan'ın ana karasını Nahçıvan'a bağlayacak Uluslararası Barış ve Refah İçin Trump Rotası (TRIPP) projesi kapsamında fırsatların önemli ölçüde artacağının altını çizerek Ermenistan hükümetinin sürekli olarak pazar çeşitlendirmesi üzerinde çalıştığını ve bunun şimdi sonuç verdiğini vurguladı.

Bu süreçten sonra lojistik merkezlerinin oluşturulmasını teşvik etmenin gerekliliğinden bahseden Paşinyan, ihracatın artırılması gerektiğinin altını çizdi.

İngiliz haber ajansı Reuters, ABD ve İran'ın saldırılara rağmen mesaj alışverişini sürdürdüğünü, görüşmelerde İran'ın dondurulmuş fonlarının nasıl serbest bırakılacağı konusunda fikir ayrılığı yaşandığını aktardı.

Reuters haber ajansına konuşan üç İranlı kaynak ve bir Avrupalı yetkiliye göre, İran ve ABD arasındaki düşmanlığı sona erdirme yönünde bir mutabakata varılması amacıyla yürütülen çabalar yoğunlaştı. Kaynaklar, devam eden gerginliğe rağmen İran ve ABD'nin mutabakat zaptının detayları konusunda hala mesaj alışverişinde bulunduğunu belirtti. İran kaynakları siyasi bir uzlaşmaya varıldığını, ancak İran'ın yabancı bankalarda dondurulmuş milyarlarca dolarlık petrol gelirinin serbest bırakılmasına yönelik mekanizma da dahil olmak üzere bazı konuların ayrıntılı olarak görüşülmesi gerektiğini aktardı. İranlı kaynaklardan biri, "İran, dondurulmuş fonlarından 6 ila 12 milyar doların Tahran'a iade edilmesini isterken, Washington insani yardım malzemeleri için fonların aşamalı olarak serbest bırakılmasını istiyor ve fonların İran'a doğrudan iade edilmesini reddediyor" dedi.
Üst düzey Avrupalı yetkili ise, "Şu anda görüşmeler çok hassas bir şekilde teknik detaylara ve mali miktara, kısacası İran'ın sahip olacağı likidite seviyesine odaklanıyor" diye konuştu.

"Askeri çatışma çıkmaza girdi"

İran kaynaklarına göre Tahran yönetimi önceliğini kapsamlı bir uzlaşmaya değil, ülkenin dondurulmuş varlıklarını serbest bırakarak ve savaşı sona erdirerek asgari düzeyde nefes alma alanı sağlayacak bir çerçeveye dayandırıyor. İranlı kaynaklardan biri, iki taraf arasındaki askeri çatışmanın çıkmaza girdiğini ve hiçbir tarafın bu çıkmazı kıramadığını söyledi. Kaynak, "Askeri açıdan bakıldığında bu savaş çıkmaz sokaktır. ABD'liler İran'a saldırarak hedeflerine ulaşamadı. Müzakerelerde ilerleme kaydedildi. Son askeri çatışmalar, bir anlaşmanın duyurulması için hazırlık olabilir. Elbette her şey mümkün, hatta tam ölçekli bir savaşa geri dönüş bile" ifadelerini kullandı.
Başka bir İranlı kaynak ise, Tahran'ın ekonomik sıkıntıları gerekçe göstererek ABD'nin deniz ablukasının kaldırılmasını istediğini söyledi. Kaynaklara göre İran, çeşitli nedenlerle özellikle ekonomik baskılar ve belirsizlikten halkın yorgun düşmesiyle "ne savaş ne de barış" durumuna son vermek istiyor.

İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan dün yaptığı açıklamada, "Bu ne savaş ne de barış durumundan çıkmalıyız. Savaş kesinlikle İran'ın çıkarına değil. Ancak bu, ABD'nin topraklarımıza karşı saldırganlıkta bulunması durumunda teslim olacağımız veya geri adım atacağımız anlamına gelmez. Onlar hayal kurmaya devam edebilirler" demişti.

ABD'nin Mayıs ayına ilişkin toptan enflasyon verisinin TSİ 15:30'da açıklanması öncesinde ING'den Chris Turner,Nisan ayında hız kazanan üretici fiyat endeksinin (ÜFE) yüksek seyrini koruması halinde doların yükselebileceğini belirtti.

Bir rapor yayınlayan Turner'a göre ÜFE'nin sağlık hizmetleri, finansal hizmetler, uçak biletleri ve sigorta gibi alt kalemleri, Federal Reserve'ün (Fed) tercih ettiği enflasyon göstergesi olan çekirdek kişisel tüketim harcamaları (PCE) deflatörünü etkiliyor. Çekirdek PCE deflatörü Nisan ayında Fed'in %2 hedefinin üzerinde, %3.3 seviyesine yükseldi.

Turner, "Bugünkü güçlü ÜFE rakamları, önümüzdeki Çarşamba günü açıklanacak Fed toplantısına girerken kısa vadeli faiz oranlarını ve doları destekler" dedi.

DXY dolar endeksi %0.2 artışla 100.131'e yükselirken ING, endeksin 100.25-100.35 aralığına çıkmasını bekliyor.

Stratejik müttefik ve komşu Bulgaristan'ı ziyaret etmekten memnuniyet duyduğunu belirten Fidan, Bulgaristan'la derinleşen stratejik ortaklığın bir sonucu olarak ikili ve çok taraflı gündemin yoğun olduğunu söyledi.

Fidan, sınır güvenliğinden enerjiye, ulaştırmadan ticarete kadar her alanda birbirini doğrudan tamamlayan iki komşu ve müttefik olarak hareket ettiklerini, Türkiye-Bulgaristan ortaklığı güçlendikçe bölgenin de kazançlı çıktığını vurgulayarak, dün Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın temsilen katıldığı, Bulgaristan'ın ev sahipliğinde Sofya'da tertiplenen Güneydoğu Avrupa İşbirliği Süreci (GDAÜ) Devlet ve Hükümet Başkanları Zirvesi'nin bu kanaati güçlendirdiğine işaret etti.

Zirve vesilesiyle bölgenin geleceğine dair verimli toplantılar ve ikili görüşmeler gerçekleştirdiğini hatırlatan Fidan, kusursuz organizasyonu ve başarılı dönem başkanlığından ötürü Bulgaristan'ı tebrik etti.

Fidan, Türkiye'nin derin tarihi bağları ve köklü dostlukları bulunan Balkanlar coğrafyasında kalıcı istikrar ve refahın yolunun bölge ülkeleri arasındaki işbirliği ve diyaloğun güçlendirilmesinden geçtiğini dile getirerek, bu anlayışın öne çıktığı dünkü zirvede bölgesel konuların "bölgesel sahiplenme" anlayışıyla çözülmesinin gerekliliğini vurguladığını belirtti.

Bulgar mevkidaşı Petrova-Chamova ile ilişkileri tüm boyutlarıyla ele aldıkları aktaran Fidan, gün içerisinde Bulgaristan Cumhurbaşkanı İliyana Yotova ve Başbakan Rumen Radev tarafından kabul edileceğini söyledi.

Fidan, Bulgaristan'la karşılıklı ziyaretlerin artırılması ve mevcut işbirliğinin daha da derinleştirilmesi konusunda hemfikir olduklarının altını çizerek, "Bulgaristan'la ortak bir tarihimiz, güçlü ve beşeri bağlarımız mevcut. Bulgaristan Türkleri ve Müslümanları bu bağların pekiştirilmesinde müstesna bir rol oynamaktadır. Soydaşlarımızın Bulgaristan'ın siyasi, iktisadi, beşeri, kültürel, ilmi ve sanatsal hayatına yaptıkları katkılar bizleri gururlandırmaktadır." diye konuştu.

Bakan Fidan, tarihi ve kültürel mirasın korunması ve gelecek nesillere aktarılmasına yönelik karşılıklı adımların dostluk bağlarını daha da güçlendireceğini dile getirdi.

Mevkidaşıyla sınır güvenliği, ulaştırma ve lojistik alanlarında stratejik perspektif ortaya koyduklarını belirten Fidan, "Düzensiz göç başta olmak üzere sınır güvenliğimizi ilgilendiren ortak tehditlerle mücadeleye önümüzdeki dönemde de taviz vermeden devam edeceğiz." ifadelerini kullandı.

Fidan, bağlantısallık ve ulaştırma alanındaki işbirliğinin önemine dikkati çekerek, bu alanlardaki altyapının iki ülkenin yanı sıra bölge, Orta Koridor ve Avrupa'nın tedarik zincirleri için de kritik önem taşıdığını vurguladı.

"Avrupa'nın en yoğun sınır kapısı olan (Bulgaristan ile) Kapıkule'nin kuzeyinde yeni bir sınır kapısı inşa etme yönündeki ortak irademizi teyit ettik. Sınır kapılarımızdaki kapasitenin artırılması ve bölgesel bağlantısallığı güçlendirecek kara yolu ve demir yolu projeleri üzerinde de görüş alışverişinde bulunduk." diyen Fidan, yaz aylarında Avrupa'dan Türkiye'ye seyahat edecek Türk vatandaşlarının sınır geçişlerinin sorunsuz şekilde sağlanabilmesi için Bulgaristan makamlarının verdiği desteğe müteşekkir olduklarını söyledi.

TCMB'den faiz oranlarına ilişkin yapılan duyuruda, TCMB Başkanı Fatih Karahan başkanlığında toplanan Kurul'un, politika faizinin yüzde 37'de sabit kalmasına karar verdiği bildirildi.

Merkez Bankası gecelik vadede borç verme faiz oranının yüzde 40’ta, gecelik vadede borçlanma faiz oranının da yüzde 35,5’te sabit tutulduğu bildirilen duyuruda, şu ifadelere yer verildi:

"Yılın ilk aylarındaki yükselişinin ardından enerji fiyatlarının da etkisiyle nisan ayında artan enflasyonun ana eğilimi, mayıs ayında bir miktar gerilemiştir. Jeopolitik gelişmeler eşliğindeki belirsizlikler neticesinde enerji fiyatlarında oynaklık ve yüksek seyir sürmektedir. İlk çeyreğe ait veriler iktisadi faaliyetin yavaşlamaya devam ettiğini gösterirken, öncü veriler iç talepteki zayıf seyrin sürdüğüne işaret etmektedir."

Duyuruda, jeopolitik gelişmelerin maliyet kanalı, iktisadi faaliyet ve beklenti kanalı üzerinden enflasyon görünümüne etkilerinin yakından takip edildiği belirtildi.

Fiyat istikrarı sağlanana kadar sürdürülecek sıkı para politikası duruşunun talep, kur ve beklenti kanalları üzerinden dezenflasyon sürecini güçlendireceği vurgulanan duyuruda, Kurulun politika faizine ilişkin atılacak adımları, enflasyon gerçekleşmelerini, ana eğilimini ve beklentilerini göz önünde bulundurarak ara hedeflerle uyumlu biçimde dezenflasyonun gerektirdiği sıkılığı sağlayacak şekilde belirleyeceği kaydedildi.

Duyuruda, şu değerlendirmelere yer verildi:

"Para politikası kararları enflasyon görünümü odaklı, toplantı bazlı ve ihtiyatlı bir yaklaşımla alınmaktadır. Enflasyon görünümünde belirgin ve kalıcı bir bozulma olması durumunda para politikası duruşu sıkılaştırılacaktır. Kurul enflasyon üzerindeki yukarı yönlü risklere karşı ihtiyatlı duruşunu vurgulamıştır. Kredi ve mevduat piyasalarında öngörülenin dışında gelişmeler olması halinde parasal aktarım mekanizması ilave makroihtiyati adımlarla desteklenecektir. Likidite koşulları yakından izlenmeye ve likidite yönetimi araçları etkili şekilde kullanılmaya devam edilecektir."

Kurulun politika kararlarını enflasyonu orta vadede yüzde 5 hedefine ulaştıracak parasal ve finansal koşulları sağlayacak şekilde belirleyeceği ve kararlarını öngörülebilir, veri odaklı ve şeffaf bir çerçevede alacağı belirtilen duyuruda, Para Politikası Kurulu Toplantı Özetinin beş iş günü içinde yayımlanacağı bildirildi.

Borsa İstanbul'da halka arz edilen paylarının piyasa değeri 500 milyon TL ile 2 milyar TL arasında bulunan şirketlerin yer aldığı Ana Pazar'da yabancı yatırımcılar mayıs ayında 633,4 milyar TL işlem hacmi gerçekleştirdi. Aynı dönemde yabancıların net işlemleri 1,51 milyar TL satış yönünde gerçekleşirken, veriler yabancı yatırımcıların Ana Pazar'da sınırlı ölçüde satıcı konumunda kaldığına işaret etti.

Yabancı yatırımcıların Ana Pazar'da en fazla ilgi gösterdiği hisse, mayıs ayında 417 milyon TL net alımla DMR Unlu Mamuller (DMRGD) oldu. DMRGD'yi 231 milyon TL'lik net para girişiyle İzmir Fırça Sanayi (IZFAS) takip ederken, Tera Yatırım Teknoloji Holding (TEHOL) hisselerinde de 203 milyon TL'lik net yabancı alımı gerçekleşti. Böylece söz konusu üç hisse, yabancı yatırımcıların Ana Pazar'da en çok tercih ettiği şirketler arasında öne çıktı.

Yabancıların Mayıs Ayında En Çok Alım Yaptığı Ana Pazar Hisseleri

Günün ilk yarısında düşüş eğiliminde hareket eden BIST 100 endeksi, saat 13.00 itibarıyla önceki kapanışa göre 8,43 puan ve yüzde 0,06 düşüşle 13.736,21 puana geriledi.

Toplam işlem hacmi 61,7 milyar lira oldu. Bankacılık endeksi yüzde 0,56 değer kazanırken, holding endeksi yüzde 0,20 değer kaybetti.

Endeks, günün ilk yarısında en düşük 13.727,77 puanı, en yüksek 13.767,77 puanı gördü.

Önceki kapanışa kıyasla günün ilk yarısında BIST 100 endeksine dahil hisselerden 41'i yükselirken 55'i düştü, 4'ü yatay seyretti. En çok işlem gören hisse senetleri Astor Enerji, ASELSAN, Europower Enerji, Katılımevim Tasarruf Finansman AŞ ve Türk Hava Yolları oldu.

Sektör endekslerinden en çok yükselen yüzde 0,63 ile spor, en fazla kaybeden ise yüzde 1,26 ile turizm oldu.

Günün ilk yarısında mali endeks yüzde 0,48 ve teknoloji endeksi yüzde 0,22 değer kazanırken, sanayi endeksi yüzde 0,12 ve hizmetler endeksi yüzde 0,43 değer kaybetti.

Küresel piyasalarda, Orta Doğu'daki jeopolitik gerilimler yatırımcıların odağındaki yerini korurken, ABD'nin saldırılarını durdurduğuna yönelik haber akışının etkisiyle pozitif bir seyir izleniyor.

Yurt içinde ise Halkbank'ın, banka aleyhine açılan davanın ABD mahkemesinin onayıyla tamamen sona ereceğini açıklaması, bankacılık endeksi öncülüğünde fiyatlamalar üzerinde etkili oluyor.

Öte yandan, gün içinde Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasının (TCMB) faiz kararı takip edilecek.

AA Finans'ın beklenti anketine katılan ekonomistler, haziran ayında TCMB'nin politika faizini yüzde 37 seviyesinde sabit tutmasını bekliyor.

Analistler, günün geri kalanında yurt içinde TCMB'nin faiz kararının yanı sıra haftalık para ve banka istatistiklerinin, yurt dışında ise Avrupa Merkez Bankası (ECB) faiz kararı, ECB Başkanı Christine Lagarde'ın basın toplantısı, ABD'de haftalık işsizlik maaşı başvuruları ve Üretici Fiyat Endeksi (ÜFE) verilerinin takip edileceğini belirtirken, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 13.600 ve 13.500 puanın destek, 13.800 ve 13.900 puan seviyelerinin direnç konumunda olduğunu kaydetti.

Altının ons fiyatı 4 bin 90 dolar

Uluslararası piyasalarda saat 13.00 itibarıyla avro/dolar paritesi 1,1530, sterlin/dolar paritesi 1,3360 ve dolar/yen paritesi 160,5 düzeyinde seyrediyor.

İstanbul serbest piyasada dolar 46,1590 liradan, avro 53,3600 liradan satılıyor.

Uluslararası piyasalarda altının onsu yüzde 0,5 artışla 4 bin 90 dolardan, Londra Brent tipi ham petrolün varili ise yüzde 2,6 azalışla 91,4 dolardan işlem görüyor.

Toplantının açılışında CHP Çanakkale Milletvekili Özgür Ceylan, kanun teklifinin Anayasaya aykırı olduğu gerekçesiyle usul tartışması açılmasını istedi. Usul tartışması açılmasını destekleyen CHP Artvin Milletvekili Uğur Bayraktutan da bazı maddeler üzerinde eksiklik bulunduğunu savunarak, bunların giderilmesini istedi.

Yapılan oylamada usul tartışması açılması teklifi reddedildi.

Daha sonra söz alan teklifin ilk imza sahiplerinden AK Parti Çorum Milletvekili Yusuf Ahlatcı, kanun teklifinin sadece bazı mevzuat değişikliklerini içeren teknik bir düzenleme olmadığını söyledi.

Devlete sadakatle hizmet eden personelin görev süreleri boyunca ve görev sonrasında karşılaştıkları sorunların çözülmesinin sadece bir personel politikası değil, aynı zamanda bir vefa meselesi olduğunu dile getiren Ahlatcı, şunları kaydetti:

"Teklifimiz bir taraftan Anayasa Mahkemesi kararları sonrasında ortaya çıkan hukuki boşlukları giderirken, sözleşmeli erbaş ve erlerimizin kamuda istihdam imkanlarını artırmayı, başta şehit yakınlarımız olmak üzere ilgili kanun hükmü gereğince pozitif bir düzenleme olarak askerlik hizmetinden muaf tutulan ancak bu sebeple uzman erbaşlığa başvuramayan kişilerin uzman erbaşlığa başvurabilmelerinin önünü açmayı ve güvenlik kurumlarımızın personel ve yapısını daha güçlü hale getirmeyi amaçlamaktadır."

Ahlatcı, devletin güvenliği için görev yapan personelin yanında durmak, haklı taleplerine çözüm üretmek ve kurumların ihtiyaçlarını karşılamanın herkesin ortak sorumluluğu olduğunu dile getirdi.

"Uygulamada aksaklığa mahal verilmemesi amaçlanıyor"

Milli Savunma Bakan Yardımcısı Musa Heybet, TSK'nın bölgede ve dünyadaki etkin, caydırıcı ve saygın kimliğinin korunması ile kendisine tevdi edilen görevleri yerine getirmeye devam edebilmesi amacıyla ihtiyaç duyulan yasal düzenlemelerin yürürlüğe konmasının kritik önem taşıdığını bildirdi.

Zor şartlar altında görev yapan personelin moral ve motivasyonu ile görevde kalma sürelerinin artırılması için kanun teklifiyle Milli Savunma Bakanlığı kadro ve kuruluşunda görev yapan personelin özlük hakları ile tabi olduğu statülerde düzenleme yapıldığını aktaran Heybet, sözlerini şöyle sürdürdü:

"Teklifle, askerliğin temeli olan disiplinin tesisi ve idamesi ile Türk Silahlı Kuvvetlerinin disipliner yapısının muhafaza edilerek askeri hizmetin devamlılığın sağlanabilmesi, uygulamada aksaklığa mahal verilmemesi maksadıyla Anayasa Mahkemesi tarafından verilen iptal kararları doğrultusunda ilgili kanunlarda yeniden düzenleme yapılması amaçlanmaktadır. Bu yönüyle bakanlığımız görev ve sorumlulukları kapsamında icra edilen faaliyetlerin daha etkin yürütülmesine büyük katkı sağlayacağını değerlendirdiğimiz yasal düzenlemelerin gündeme alınmasından memnuniyet duyuyoruz."

Teklifin tümü üzerinde söz alan CHP Çanakkale Milletvekili Özgür Ceylan da teklifin sözleşmeli erlerin uzun zamandan beri beklediği ve kendilerinin de "olumlu olarak" değerlendirdikleri düzenlemeler içerdiğini söyledi.

Emekli astsubayların şu an "makam görev tazminatı" adı altında bir maaş iyileştirmesi beklediklerini bildiren Ceylan, emekli binbaşı maaşının da çok düşük olduğunu savunarak, bu konuda da düzenleme yapılmasını istedi.

Teklifin tümü üzerine başka bir söz talebi bulunmadığı için komisyonda teklifin maddelerinin görüşmelerine geçildi.

Zirve kapsamında düzenlenen "Türkiye'de Sürdürülebilir Tarım" başlıklı özel oturumda gazetecilerin sorularını yanıtlayan Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı, bu yıl son 66 senenin yağış anlamında en iyi döneminin geçirildiğini, yağışların yüzde 26 arttığını, barajlardaki doluluk oranının yüzde 81'e yaklaştığını söyledi.

Bu durumun tarımsal üretim anlamında önemli avantaj sağladığını dile getiren Yumaklı, bu yıl üretim rekoru gelebileceğini bildirdi.

Yumaklı, bu konuda benzer tahminlerin uluslararası kuruluşlar tarafından da yapıldığına işaret ederek sözlerini şöyle sürdürdü:

"Çok stratejik ve başat ürün olan buğdayda geçtiğimiz yıla göre yüzde 27'lik artış olacağını tahmin ediyoruz. Yani 23 milyon ton civarında bir ürün alacağımızı düşünüyoruz. Aynı şekilde arpanın da geçtiğimiz yıla göre yüzde 50'lik artışla 9 milyon tonlara geleceğini düşünüyoruz. Bunların her ikisi de stratejik ürün. Birisi genel olarak bizim ihtiyacımız, diğeri de hayvansal üretim için son derece önemli bir girdi. Hasat başladı bütün Türkiye'de. Şu anda yüzde 2 seviyelerindeyiz. Geçtiğimiz yıl dekar başına 276 kilogram verim alıyorduk. Halk dilinde dönüm diye söyleyelim onu. Bir dönümden 276 kilogram verim alınırken bu yıl ortalama bunun 400 kilogram ve üzerinde olacağını düşünüyoruz. Bu anlamda da çok önemli bir artış var. Bazı yerler var ki özellikle hububat üretiminde son derece önemli sonuçlar alıyor. Çukurova ve Trakya gibi... Buralarda da 700 kilogramların üzerine çıkacağını düşünüyoruz."

"(Buğdayda) TMO ton başına 16 bin 500 lira taban fiyat açıklayarak piyasanın düşmesini engelledi"

Bakan Yumaklı, bir regülasyon kurumu olan Toprak Mahsulleri Ofisinin (TMO) üretici, tüketici ve sektör için gerektiği zaman piyasaya dahil olduğunu belirterek şu değerlendirmede bulundu:

"TMO'nun bu yıl için (buğdayda) açıkladığı fiyat yurt dışı fiyatlarının çok çok üzerinde. Açıklamamış olsaydı ne olurdu? Şu anda bir ton buğdayın fiyatı yurt dışında yaklaşık 250 dolarlar civarında, yani yaklaşık 11 bin lira civarında bugünkü kurlarla bakarsak. TMO'nun fiyatının olmaması piyasanın belki de bu rakamlara doğru gelmesini sağlayacaktı. Ne oldu? TMO, ton başına 16 bin 500 lira taban fiyat açıklayarak piyasanın bu rakamın altına düşmesini engellemek adına önemli bir görev üstlendi. Bu bir regülasyon faaliyetidir, referans fiyatıdır. TMO, bu konunun ticaretini yapan bir kurum değildir. Piyasa regülasyonu yapar, fiyat ve miktar hareketlerindeki anormallikleri standart hale getirir."

Yumaklı, bu buğdayı alıp kullanacak sanayici için de ekim ayındaki fiyatları açıkladıklarını, sektörün tamamı için bir öngörülebilirlik ortaya koyduklarını vurguladı.

"Birim destek fiyatını güncelleyeceğiz"

Tarım ve Orman Bakanı Yumaklı, hububat alımı için TMO'nun tüm hazırlıklarını yaptığını belirterek, şu anda 20 milyon tonu depolayacak şekilde ve 600'den fazla noktayla alımlara hazır olduklarını söyledi.

Bir gazetecinin, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın buğday alım fiyatlarına ilişkin desteklerin güncelleneceğini söylediğini hatırlatması üzerine Yumaklı, şunları ifade etti:

"TMO, ürünü aldığı andan itibaren 21. günden başlayarak ürünlerin bedellerini ödemeye başlayacak. Nakit akışıyla ilgili zamanlamalar öne ya da ileriye gidebilir ama netice itibarıyla ortalama 21 günlük sürede ödemeyi gerçekleştireceğiz. Türkiye'nin içinde olmadığı ama bütün dünya ülkeleri gibi hele ki komşu olmamızdan kaynaklı bulunduğumuz bölgedeki savaşlar ve çatışmalar bizi de etkiliyor. En önemli başlıklardan birisi de enerji, yani mazot ve gübre diyelim. Her ikisi de bizi de etkiledi. Maliyetlerde artış oldu. Üreticilerimiz bunlardan bir bölümüne yakalandı bir bölümünün üretimini de o fiyat artışlarıyla beraber yapmak zorunda kaldı. Dolayısıyla savaş ve çatışmalar sebebiyle, konjonktürel sebeplerle üreticilerimizin mazot ve gübre maliyetlerinde oluşan artışları hesaplayarak 2026 yılı için dekar başına, yani dönüm başına 310 lira olarak belirlenmiş birim destek fiyatını güncelleyeceğiz."

Yumaklı, bu rakamın ne olacağına ilişkin sorular geldiğini belirterek, "Bütün bunları hesaplayabilmemiz için üretim ve hasat faaliyetlerinin sona ermesi, hasat dönemlerinin tamamlanması lazım. Dolayısıyla üretim sezonunun sonunda, savaşın getirdiği üretim ve girdi maliyetleriyle ilgili fahiş artışı hesaplayarak 2026 yılı için belirlenmiş olan 310 liralık dekar başına birim destek fiyatına eklemiş olacağız. Şu anda faaliyetler devam ediyor. Herhangi bir oran ya da hesaplama doğru sonuç vermeyecektir." dedi.

Zirvenin açılışında konuşan Ziraat Bankası Genel Müdürü Alpaslan Çakar, küresel ekonominin son dönemde artan jeopolitik riskler, ticaret politikalarındaki korumacı eğilimler ve bölgesel çatışmaların etkisiyle yüksek düzeyde belirsizlik ve kırılganlık içeren bir süreçten geçtiğini belirtti.

Söz konusu gelişmelerin ülkelerin büyüme dinamikleri üzerinde belirleyici etki oluşturduğunu kaydeden Çakar, "Bu çerçevede, enerji kaynakları, stratejik madenler, kritik ham maddeler ve gıda ürünleri gibi temel alanlarda fiyat oynaklığının artması ve tedarik zincirlerinde yaşanan aksaklıklar, ülkeler açısından önemli risk unsurları olarak öne çıkmaktadır. Arz güvenliğinin sağlanması ve kaynaklara kesintisiz erişimin sürdürülebilmesi, ekonomik istikrarın korunmasında kritik öneme sahiptir." diye konuştu.

Çakar, Ziraat Bankası olarak tarımı yalnızca ekonomik bir faaliyet olarak değil, ülkenin gıda arz güvenliği, istihdamı, ekonomik istikrarı ve kalkınması açısından stratejik bir alan olarak değerlendirdiklerini aktararak, şu ifadeleri kullandı:

"Son yıllarda yayımlanan küresel raporlar bize çok net bir gerçeği göstermektedir ki artan dünya nüfusu, iklim değişikliği, su ve doğal kaynaklara ilişkin gelişmeler, tarımın stratejik önemini her geçen gün daha da artırmaktadır. Sürdürülebilir tarımın gelişmesi modern üretim tekniklerine erişim, mekanizasyon, teknoloji kullanımı, altyapı yatırımları ve risk yönetimi gibi alanlarda güçlü bir finansman altyapısını gerektirmektedir.

Ziraat Bankası'nın tarım sektörünün finansmanına yönelik olarak 1 milyondan fazla üreticiye kullandırılan tarımsal kredi bakiyesi bugün itibarıyla 930 milyar lirayı aştı. Bankamızın tarımsal kredilerdeki sektör payı yüzde 70 seviyelerindedir. Tarımsal kredilerimizin yüzde 90'ı sübvansiyonlu kredilerden oluşurken, bu kredilerin yaklaşık yüzde 23'ünün faiz maliyetinin tamamı Hazine ve Maliye Bakanlığımız tarafından karşılanmaktadır."

Tarım sektöründe kullanılan suyun verimliliğinin artırılmasında modern ve basınçlı sulama sistemlerinin kritik rol üstlendiğini bildiren Çakar, modern ve basınçlı sulama sistemleri yatırımlarının finansmanı kapsamında son bir yılda Ziraat Bankası'nın 9 milyar liradan fazla kredi kullandırdığını, bu kapsamda kullandırılan kredilerin bakiyesinin ise 24 milyar liraya ulaştığını söyledi.

149 bini aşkın genç çiftçiye 172 milyar lira finansman

Çakar, tarım sektöründe üreticilerin yaş ortalamasının giderek yükselmesinin üretimin sürdürülebilirliği açısından kritik risk alanı oluşturduğunu belirterek, 2025 itibarıyla 149 bini aşkın genç çiftçiye 172 milyar lira, 68 bini aşkın kadın çiftçiye ise 54 milyar lira finansman sağlandığını dile getirdi.

İklim ve diğer dış etkenlerin olumsuz etkilerini en aza indirerek yıl boyunca kesintisiz üretim yapılabilmesine olanak sağlayan seracılık ve örtü altı üretim faaliyetlerini önemsediklerini anlatan Çakar, bu kapsamda kullandırılan kredilerin bakiyesinin ise 15 milyar lirayı geçtiğini kaydetti.

Çakar, tarımın finansmanında sadece üretim değil, depolama, lojistik, altyapı ve teknoloji yatırımlarının da stratejik önemde olduğunu belirterek, şunları kaydetti:

“Özellikle gıda güvenliğinin sağlanması, ürün kalitesinin korunması, gıda israfının minimize edilmesi ve tedarik zincirinin sürekliliğinin sağlanması noktasında büyük öneme sahip olan soğuk hava deposu yatırımlarının finansmanına da kesintisiz olarak devam ediyoruz. Tarımda dijitalleşme ve akıllı tarım teknolojilerinin kullanımı başta hassas tarım uygulamaları olmak üzere, tarımsal üretimde üretkenliğin ve gelir düzeyinin artırılması, sektörün iklim etkilerine dayanıklılığının güçlendirilmesi ve ortaya çıkan emisyonların minimize edilmesi bağlamında kritik öneme sahiptir.”

Ülkenin sahip olduğu stratejik coğrafi konum, köklü üretim geleneği, dinamik nüfus yapısı ve zengin tarımsal kaynakları sayesinde tarımsal üretimde önemli bir potansiyele sahip olduğunu dile getiren Çakar, bu potansiyelin ekonomik değere dönüşebilmesinin modern ve verimli işletmelerin yaygınlaşmasına, sürdürülebilir üretim anlayışının güçlenmesine ve üreticilerin etkin finansman olanaklarına erişebilmesine bağlı olduğunu sözlerine ekledi.

“Amacımız geleceğin tarımını şekillendirecek fikirleri ortaya koymak”

TürkMedya İcra Kurulu Başkanı Murat Çiçek de tarımın geleceği, sürdürülebilir üretim modelleri ve sektörün öncelikli gündemlerinin zirvede ele alınacağını belirtti.

Zirvede kamu, finans, sigorta, teknoloji ve tarım sektörlerinden temsilcilerin bir araya geldiğine dikkati çeken Çiçek, "Amacımız yalnızca mevcut durumu değerlendirmek değil, aynı zamanda geleceğin tarımını şekillendirecek fikirleri, projeleri ve işbirliklerini de ortaya koymak." dedi.

Çiçek, tarım sektörünün gelişimine katkı sağlayacak platformları desteklemeyi sürdüreceklerini ve zirvenin sektör paydaşları arasında yeni işbirlikleri ile çözüm önerilerinin geliştirilmesine katkı sunacaklarını söyledi.

Hastaneler, sağlık kuruluşları, su arıtma tesisleri, kuyular, kanalizasyon ve su şebekelerinin de zarar gördüğü bölgede temiz suya erişim özellikle çadırlarda yaşayan Filistinliler için zor ulaşılabilir hale geldi.

Yaz mevsiminin başlamasıyla derme çatma çadırlarda kalan Filistinliler, hem sıcak hem su kıtlığı hem de haşere ve kemirgenlere rağmen hayatta kalmaya çalışıyor.

"Sıcaklık, su derken gerçekten çok fazla sıkıntı çekiyoruz"

Muna Ebu Ataya, yaz mevsiminin gelmesiyle çadır kamplarda zorlu şartlar altında yaşadıklarına vurgu yaparak, "Son derece zorlu şartlarda yaşıyoruz. Çadırlar yaşamak için uygun değil. En küçüğü 2 yaşında olan 4 çocuğum var. Geceleri sıcaktan uyuyamıyorlar. En önemli şey çocuklar için su temin edebilmek ama duş alabilmek için her zaman su olmuyor." dedi.

Filistinli kadın, 2 yaşındaki çocuğunda sıcak alerjisi başladığını, suyla serinletmeye çalıştığını ancak suyun da bulunamadığını söyledi.

Sıcaklardan bunaldıklarını ve serinlemek için herhangi bir aracın bulunamadığını ifade eden Ebu Ataya, "Sıcaklık, su derken gerçekten çok fazla sıkıntı çekiyoruz. Bir de kemirgenler, haşereler ve sivrisinekler var. Özellikle geceleri sivrisineklerden dolayı uyuyamıyoruz, gündüz uyumak istesek o zaman da sıcaktan uyuyamıyoruz." diye konuştu.

"Su 3-4 günde bir geliyor ve bu zorlukla beraber bir de sıcaklığa katlanıyoruz"

Gazze'nin kuzeyindeki Beyt Lahiya'dan Hafsa Saide Maruf, yaşadıklarından dolayı gözyaşlarını tutamayarak, "Bu hayat beni yordu, gerçekten de yordu. Biz kendi yerimizde, kendi yurdumuzda kaldık. Evlatlarımızı öldürdüler." dedi.

Filistinli kadın, "Su 3-4 günde bir geliyor ve bu zorlukla beraber bir de sıcaklığa katlanıyoruz. Kim çadırda yaşamak ister ki eşekler bile istemez." ifadelerini kullandı.

Sivrisinekler yüzünden gece yüzünü kapatarak uyumak zorunda kaldığını söyleyen Maruf, "Farelerle de uğraşıyoruz, domates getirirsin fareler yer, ekmek getirirsin fareler yer. Hayat yoruyor." şeklinde konuştu.

Maruf, bir yandan sıcak diğer yandan da haşerelerden sıkıntı çektiklerine vurgu yaparak, dünyanın Gazze'ye yardım ulaştırmadaki başarısızlığından şikayet etti.

"Gençlerimiz öldü, oturduğumuz evlerimiz yerle bir oldu, su içtiğimiz kuyularımız kalmadı." diyen Maruf, mevcut durumlarını "Hiçbir şeyimiz kalmadı." şeklinde niteledi.

Sağlıksız gıda ve su, kirli çevre ve tahrip olmuş altyapı hastalıklara yol açıyor

Nusayrat Mülteci Kampı'ndaki El-Avde Hastanesi Acil Durum Bölümü Başkanı Dr. Rami Velid Abdullah eş-Şeyyah ise "Başta yerinden edilenler ve çadırlarda yaşayanlar olmak üzere Gazze halkı şu anda zorlu sağlık koşullarından sıkıntı çekiyor. Maalesef, çevre kirli, su ve gıda sağlıksız, altyapı tahrip olmuş durumda. Bu durum, özellikle yaz mevsiminin başlamasıyla birlikte kemirgen ve böcek sayısında artışa yol açtı." dedi.

Şeyyah, "Hastanenin acil servisi başta çocuklar ve yaşlılar olmak üzere çeşitli hastalıklarla, alerji ve uyuz gibi cilt hastalıklarından sıkıntı çeken birçok vakayla dolu. Sağlıklı gıda ve içeceğin olmaması, çevre kirliliği ve altyapı eksikliğinin yanı sıra koruyucu önlemler ve kişisel hijyen eksikliği bu duruma yol açmaktadır." şeklinde konuştu.

Filistinli Doktor, " Başta Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) olmak üzere tüm dünyaya mesajımız, Gazze Şeridi'ndeki halkımızın yanında yer alarak bu hastalıkların yayılmasını engellemeye ve özellikle kemirgenler ve böceklerin neden olduğu hastalıkların ortadan kaldırılmasına yardımcı olmalarıdır." ifadelerini kullandı.