SARAE – Şirket paylarının halka arzı kapsamında talepler 8 – 9 – 10 Temmuz’da toplanacak.

AGESA – Ocak – Haziran döneminde prim üretimi %48 artışla 15,7 milyar TL’ye yükseldi.

AKBNK – 184 gün vadeli 7,4 milyar TL tutarında bono ihraç edildi.

ARDYZ – Şirketin, 554.400 dolar tutarında iş aldığı açıklandı.

AHGAZ & ENERY – Dünya Katılım Bankası’nın halka arzı kapsamında KSS’ye geçiş için SPK’ya başvuru yapılmasına karar verildiği açıklandı.

ANELE – Finans kuruluşlarından kullanılan kredilerin yeniden yapılanma sözleşmesinin 30 Eylül’e uzatıldığı açıklandı.

CASA – Borsa tarafından şirketin faaliyet ve finansal durumu dikkate alınarak uyarıldığı açıklandı.

CIMSA – Şirketin, Eskişehir fabrikasındaki Atık Isıdan Elektrik Üretimi Tesisi yatırımının tamamlanarak devreye alındığı, Eskişehir fabrikası yıllık enerji tüketiminin %25’inin karşılanacağı açıklandı.

DESA – Beyoğlu mağazasının kapatıldığı açıklandı.

DCTTR – Şirket bağlı ortaklığı YAKA’nın ilk kez buğday ticaretini gerçekleştirdiği açıklandı.

DIRIT – Borsa tarafından şirketin faaliyet ve finansal durumu dikkate alınarak uyarıldığı açıklandı.

GOLDA – Şirket payları 8 Temmuz'da Borsa'da işlem görmeye başlayacak.

ISVEA – Şirket payları 10 Temmuz'da Borsa'da işlem görmeye başlayacak.

ISVEA – Şirket paylarının halka arzı kapsamında yurt içi bireysel yatırımcılardan planlanan tahsisatın toplam 2,33 katı talep geldiği açıklandı.

EKGYO – 120 gün vadeli 3,1 milyar TL tutarında kira sertifikası ihraç edildi.

EKIM – Şirket payları 9 Temmuz'da Borsa'da işlem görmeye başlayacak.

EKIM – Şirket paylarının halka arzı kapsamında halka arzda planlanan tahsisatın toplam 1,59 katı talep toplandığı açıklandı.

EMPAE – Dubai’de Empa Electronics Mena unvanlı şirketin kuruluş işlemlerinin tamamlandığı açıklandı.

EUHOL – Ege Sigorta tarafından açılan şirket genel kurulundaki bazı maddelerin iptali davasının bir sonraki duruşma tarihinin 16 Eylül olduğu açıklandı.

FRIGO – Şirketin, Summer Fancy Food Show fuarına katılım sağladığı açıklandı.

GLCVY – 15 milyar TL’ye kadar borçlanma aracı ihracı kapsamında SPK’ya başvuru yapıldığı açıklandı.

GUNDG – Ayrılma hakkı kullanım fiyatının 308,123 TL olarak belirlendiği açıklandı.

HALKB – Moody's tarafından bankanın Temel Kredi Notunun Caa1’den B3’e yukarı yönlü revize edildiği açıklandı.

KLNMA – Bankanın bağlı ortaklığı Kalkınma Girişim Sermayesi Portföy’ün sermaye artırımına katılım sağlanacağı açıklandı.

KGYO – Şirketin, QNBTR nezdindeki mevcut ve gelecekte kullanacağı krediler ile türev işlemlerden doğabilecek tüm yükümlülüklerine teminat sağlamak amacıyla, İstanbul Eyüpsultan Göktürk'te bulunan kendisine ait 8 bağımsız bölüm üzerinde banka lehine birinci dereceden 500,9 milyon TL tutarında ipotek tesis edilmesine karar verildiği açıklandı.

KOCMT – VBTS kapsamında şirket paylarına 6 Ağustos’a kadar kredili işlem yasağı getirildi.

KAREL – Ali Sinan Tunaoğlu tarafından 8.000.000 adet payın Borsa’da işlem görebilmesi için MKK’ya kaydileştirme başvurusu yapıldı.

MEDTR – Şirketin, Erciyes Üniversitesi Uygulama ve Araştırma Hastanesi tarafından gerçekleştirilen ihaleye katılım sağladığı açıklandı.

ORZAX – Şirket payları 7 Temmuz’da Borsa’da işlem görmeye başlayacak.

QNBTR – 214 gün vadeli 2,9 milyar TL tutarında bono ihraç edildi.

PEKGY – Pardus Portföy tarafından 100.000.000 adet pay alınırken, şirket sermayesindeki payı %10,91’e yükseldi.

RGYAS – Şirketin, %100 bağlı ortaklığı Cevizli Gayrimenkul’ü bir bütün halinde devralınarak kolaylaştırılmış usulde birleşmesi kapsamında SPK’ya başvuru yapıldığı açıklandı.

TRILC – DMO tarafından gerçekleştirilen ihalenin 236,5 milyon TL bedelle şirket uhdesinde kaldığı açıklandı.

TRMET – Şirketin %99,04 bağlı ortaklığı olan TR Anadolu İnşaat’ın tamamı Türkiye Varlık Fonu'na ait üç şirketi (İpek Online Bilişim, Rek – Tur Reklam Pazarlama ve Koza Prodüksiyon) her birini 1 TL’ye devraldığı açıklandı.

YEOTK – Şirketin, Lindja Solar LLC ile Kosova'da güneş enerjisi santralinin tam anahtar teslimi için sözleşme imzaladığı açıklandı.

YKBNK – Yurt dışında 371 gün vadeli 10 milyon dolar tutarında borçlanma aracı ihraç edildi.

YUNSA – Şirketin, 6,5 milyon euro tutarında İplik Hazırlama Hattı, Ring/Lycra/Gezer Temizleyici Grubu, Dokuma Tezgahları ve Ramöz yatırımı yapma kararı aldığı açıklandı.

SERMAYE ARTIRIMLARI

BYDNR – Şirket sermayesinin 84 milyon TL’den %615 oranında bedelsiz olarak 516,6 milyon TL artışla 600,6 milyon TL’ye yükseltilmesi kapsamında SPK’ya başvuru yapıldı.

DURKN – Şirket sermayesinin 132,5 milyon TL’den %666,0 oranında bedelsiz olarak 882,5 milyon TL artışla 1,0 milyar TL’ye yükseltilmesi kapsamında SPK’ya başvuru yapıldı.

NAKİT TEMETTÜ ÖDEYECEK ŞİRKETLER

BUGÜN GENEL KURULU OLAN ŞİRKETLER

KONTR - Kontrolmatik Teknoloji Enerji Ve Mühendislik A.Ş. (Genel Kurul Saati: 11:00 - Olağan)

ATSYH – Süleyman Yıldırım tarafından 93,55 – 101,00 TL fiyat aralığından 10.000 adet pay alınırken, şirket sermayesindeki payı %0,03’e yükseldi.

AHGAZ – Şirket paylarının geri alınması kapsamında 171.399 adet pay 34,40 – 35,06 TL fiyat aralığından geri alındı.

BORLS – Halil İbrahim Ege tarafından 50.450.000 adet pay satılırken, şirket sermayesindeki payı %9,96’ya geriledi.

BIMAS – Şirket paylarının geri alınması kapsamında 159.066 adet pay 367,48 TL fiyattan geri alındı.

ESCOM – Hasan Yalçın tarafından 5,90 – 6,11 TL fiyat aralığından 8.748.738 adet pay satılırken, şirket sermayesindeki payı %6,94’e geriledi.

FZLGY – Fuzul Holding tarafından 13,55 – 13,78 TL fiyat aralığından 372.300 adet pay satılırken, şirket sermayesindeki payı %67,66’ya geriledi.

GEREL – Erkan İzgi tarafından 37,82 – 38,06 TL fiyat aralığından 300.000 adet pay alınırken, şirket sermayesindeki payı %15,72’ye yükseldi.

KLMSN – Metalfrio Solutions Soğutma tarafından 36,42 TL fiyattan 678.386 adet pay satılırken, şirket sermayesindeki payı %67,42’ye geriledi.

MEPET & METRO – METRO tarafından 8,80 – 9,20 TL fiyat aralığından 2.000.000 adet MEPET payı satılırken, METRO’nun MEPET’teki payı sıfırlandı.

NTHOL – Şirket paylarının geri alınması kapsamında 100.045 adet pay 45,68 – 45,76 TL fiyat aralığından geri alındı.

TRENJ & TRALT – TRALT tarafından 93,15 – 95,10 TL fiyat aralığından 214.000 adet TRENJ payı alınırken, TRALT’ın TRENJ’deki payı %4,17’ye yükseldi.

TRMET & TRALT – TRALT tarafından 119,00 – 120,70 TL fiyat aralığından 252.100 adet TRMET payı alınırken, TRALT’ın TRMET’teki payı %3,64’e yükseldi.

VANGD & METRO – METRO tarafından 88,80 – 93,00 TL fiyat aralığından 100.000 adet VANGD payı satılırken, METRO’nun VANGD’deki payı %2,70’e geriledi.

Chester Projesi

Chester Projesi, 1920'li yılların başında Amerikan sermaye çevreleri adına hareket eden William Colby Chester ve ekibi tarafından gündeme getirilen ekonomik bir girişimdi.

Proje, Anadolu'da geniş bir demiryolu ağının inşa edilmesi karşılığında, demiryollarının geçtiği bölgelerde bulunan doğal kaynakların, özellikle maden ve petrol yataklarının işletme imtiyazlarının Amerikan şirketlerine verilmesini öngörüyordu. Böylece hem ulaşım altyapısının geliştirilmesi hem de doğal kaynakların yabancı sermaye tarafından işletilmesi hedeflenmişti.

Ancak savaş sonrası dönemin siyasi ve ekonomik belirsizlikleri nedeniyle Türkiye, yabancı sermayeyi tamamen reddetmeyen fakat geniş kapsamlı imtiyazlar konusunda oldukça temkinli davranan bir politika izledi. Bu nedenle Chester Projesi belirli bir süre gündemde kalmasına rağmen uygulama aşamasına geçirilemedi.

Chester Projesi, Lozan görüşmeleri sırasında gündeme gelmiş olsa da antlaşmanın bir maddesi ya da pazarlık konusu değildir. Türkiye'nin ekonomik kalkınma arayışları ile Amerikan sermayesinin çıkarlarının kesiştiği aynı tarihsel dönemde şekillenen bağımsız bir ekonomik girişimdir.

Projenin gerçekleşememesinde Amerikan yatırım çevrelerinin gerekli finansmanı sağlayamaması, projenin ekonomik açıdan yeterince sürdürülebilir görülmemesi ve dönemin siyasi belirsizlikleri önemli rol oynamıştır. Ayrıca Türkiye'nin ilerleyen yıllarda ekonomik bağımsızlık ilkesini daha belirgin biçimde benimsemesi, geniş imtiyazlara dayanan bu tür girişimlere karşı daha ihtiyatlı bir yaklaşım geliştirilmesine yol açmıştır.

Kreuger & Toll İmtiyazı

Türkiye Cumhuriyeti, 1923 yılında Osmanlı Devleti'nden önemli miktarda dış borç devraldı. Bu borçların yeniden yapılandırılması süreci, 1928 Paris Anlaşması ile uluslararası bir çerçeveye oturtuldu. Anlaşma kapsamında Türkiye'ye düşen borç payı yeniden düzenlenerek taksitlendirildi. Osmanlı borçlarının Lozan Antlaşması çerçevesinde Türkiye tarafından üstlenilmesi ve daha sonra yapılandırılması, Cumhuriyet'in devraldığı ilk dış borç yükümlülüğü olarak kabul edilmektedir.

Osmanlı'dan devralınan borçlar ayrı değerlendirildiğinde, 1930 yılında ABD'li yatırım şirketi Kreuger & Toll'dan alınan 10 milyon dolarlık kredi, genellikle Cumhuriyet döneminde devlet adına alınan ilk uzun vadeli dış kredi olarak kabul edilir.

Bu kredi, kibrit fabrikalarının kurulmasında kullanılacak makine ve teçhizatın satın alınması amacıyla sağlanmıştır. Kredi karşılığında ise şirkete Türkiye'de 25 yıl süreyle kibrit üretim ve satış tekeli verilmiştir.

Her ne kadar Chester Projesi hiçbir zaman uygulanmamış olsa da, bu proje ile Kreuger & Toll şirketine yatırım karşılığında tanınan 25 yıllık kibrit tekeli arasında önemli benzerlikler bulunmaktadır. Her iki girişimde de yabancı sermayenin yatırım yapması karşılığında belirli ekonomik imtiyazlar verilmesi öngörülmüştür.

Böyle bir ortamda Türkiye, ekonomik bağımsızlık hedefinden vazgeçmeden yabancı sermayeden nasıl yararlanabileceğinin arayışı içindeydi.

Dönemin koşullarını unutmamak gerekir

Cumhuriyet, yıkılmış bir imparatorluğun ardından kuruldu. Geride güçlü bir sanayi altyapısı, yeterli üretim kapasitesi ya da önemli mali kaynaklar kalmamıştı. Üstelik Osmanlı Devleti'nin dış borçlarının önemli bir kısmı da yeni kurulan devlete devredilmişti.

Lozan Antlaşması'nın ticaret hükümleri uyarınca Türkiye, yaklaşık beş yıl boyunca Osmanlı döneminden devralınan gümrük tarifelerini uygulamaya devam etti. Bu geçiş düzenlemesi, Türkiye'nin kapitülasyonların kaldırılmasını sağlarken gümrük politikasını kısa süre daha eski tarifeler çerçevesinde yürütmesini gerektiriyordu. Bu nedenle 1929 yılına kadar gümrük vergilerini serbestçe artırma imkânına sahip değildi. Tam da bu kısıtlamaların sona erdiği dönemde 1929 Dünya Ekonomik Buhranı patlak verdi.

İç kaynaklar son derece sınırlıydı, dış finansman bulmak ise oldukça güçleşmişti. Bir yandan kalkınma yatırımları yapılmaya çalışılıyor, diğer yandan Osmanlı'dan devralınan borçlar ödeniyordu.

Bu koşullar altında, 25 yıllık kibrit tekelinin yabancı bir şirkete verilmesi, ekonomik bağımsızlık ilkesinden vazgeçilmesi olarak değil, daha çok dönemin mali zorunluluklarının bir sonucu olarak değerlendirilebilir.

Bununla birlikte, aynı yaklaşımın günümüz koşullarında geçerli olduğunu söylemek güçtür. Erken Cumhuriyet dönemindeki olağanüstü ekonomik yetersizlikler ile günümüz Türkiye'sinin mali kapasitesi ve kurumsal yapısı aynı değildir. Günümüzde devlet, büyük altyapı ve sanayi yatırımlarını gerektiğinde dış borçlanma yoluyla finanse edebilecek mali kapasiteye ve kurumsal imkânlara sahiptir. Bu nedenle, geniş ve uzun süreli imtiyazların yatırım finansmanının temel yöntemi olarak tercih edilmesi, geçmişin zorunluluklarıyla açıklanabilecek bir uygulama olmaktan çıkmıştır.

Her ne kadar Chester Projesi hiçbir zaman uygulanmamış olsa da, Cumhuriyet'in erken dönemindeki ekonomik tercihleri anlamak açısından önemli bir örnek olmayı sürdürmektedir. Kreuger & Toll anlaşması ise genç Cumhuriyet'in ekonomik bağımsızlık ideali ile finansman ihtiyacı arasında kurmaya çalıştığı hassas dengeyi gösteriyor. Tarihî olayları değerlendirirken yalnızca alınan kararları değil, o kararların hangi ekonomik ve siyasi koşullar altında verildiğini de göz önünde bulundurmak gerekir. Ancak bu sayede geçmişi bugünün ölçütleriyle yargılamak yerine, olayları kendi tarihsel bağlamı içinde daha sağlıklı değerlendirmek mümkün olur.

• Bu makalede yer alan fikirler yazara aittir ve borsagundem.com.tr’nin editoryal politikasını yansıtmayabilir.

Garip mi garip para politikasının uygulanmaya konulmasından bu yana geçen süre neredeyse beş yıl oldu. Hâlâ dünyanın yedinci en yüksek enflasyonuna sahibiz. Hâlâ kredi faizleri çok yüksek. Hâlâ başımız sıkışınca –meali dövize talep artınca- faiz yükseltip döviz satıyoruz.

Yine bir grafiğe başvuruyorum. Son beş yılda başımıza açtığımız büyük ekonomik dertleri oldukça iyi özetliyor. Basit bir grafik oysa; topu topu iki değişkenin hareketini gösteriyor. Grafikte, şirketlere açılan lira cinsinden kredilerin faizi ile tüketici enflasyonunun Ocak 2013’ten bu yana aylık serencamı yer alıyor. Son gözlemler Haziran 2026 için.

Eksik olan program normale dönüleceği güvencesini vermiyor

Garip mi garip para politikası Eylül 2021’de başladı, Mayıs 2023’te sona erdi. Bu uygulamanın yol açtığı büyük sorunlar yumağı ondan sonra da ekonomimizi derinden etkiledi. Garip mi garip para politikasının uygulanmaya konulmasından bu yana geçen süre neredeyse beş yıl oldu. Hâlâ dünyanın yedinci en yüksek enflasyonuna sahibiz. Hâlâ kredi faizleri çok yüksek. Hâlâ başımız sıkışınca –meali dövize talep artınca- faiz yükseltip döviz satıyoruz. Çünkü, birincisi, eksik program başımızın sıkışmasına yol açan şok ortadan kalkınca normale dönüleceği güvencesini vermiyor. İkincisi, zaten şokların önemli bir kısmı uygulanan programın temel eksikliklerinden –başta yargı sisteminin sil baştan çağdaş bir şekle dönüştürülecek adımları içermemesinden – kaynaklanıyor.

Tekrar grafiğe dönüyorum. Dikey çizgi Eylül 2021’i gösteriyor. Gerçi, bu dikey çizgi grafikte olmasa da Eylül 2021'in hangi noktaya denk geldiği enflasyonun gidişatından rahatlıkla anlaşılabilirdi. O aydan itibaren enflasyon keskin bir biçimde gökyüzüne yöneliyor çünkü. Sonrasında kredi faizindeki gidişata bakın lütfen: Önce kredi faizi çok az artıyor, enflasyon kredi faizini tam anlamıyla ‘eziyor’. 2022’nin ortalarından itibaren ise yaklaşan seçimlerin etkisi kendisini gösteriyor. Kredi faizleri belirgin biçimde düşüyor. Gerçi enflasyon da düşüyor gibi ama o konunun tartışmalı olduğu biliniyor. Kaldı ki kredi faizleri enflasyonun çok ama çok altında kalmaya devam ediyor.

Kredi faizleri, enflasyonun çok üzerinde seyrediyor

Haziran 2023’te bu gariplikleri ortadan kaldırmayı amaçlayan (eksik) ekonomi programı yürürlüğe girdi. Ama politika faizinin enflasyona uygun bir düzeye çıkarılması oldukça gecikmeli biçimde gerçekleşti. Süreç yaklaşık Nisan 2024’e kadar sürdü. Bu tarihten sonra Eylül 2021-Mayıs 2023 arasındaki enflasyon-kredi faizi ilişkisi tersine döndü. Bu sefer kredi faizleri enflasyonun çok üzerinde seyrediyor. Üstelik bu fark son aylarda daha da artmış durumda. Şöyle de belirtilebilir. Bir uçtan öbür uca savrulmuş vaziyetteyiz. Farklı bir ifadeyle, ‘rasyonele dönüş’ kod adlı ekonomi programının uygulanmaya başlanmasından bu yana geçen üç yılın sonunda ne enflasyondan arınmış (reel) kredi faizi ne de enflasyon makul bir düzeye gelmiş vaziyette.

Üniversitelerin iktisat programlarının üçüncü ve dördüncü sınıflardaki değişik derslerinde ele alınması gereken bir süreç bu. Çoğu ülkede böyle bir deneyim yok; özellikle yakın zamanda yok. Olaya iyimser tarafından bakınca, hiç olmazsa bizim öğrencilerin bir avantajı ortaya çıkıyor. Para politikasının garip mi garip bir hal almasının sonucunun ne olacağına ilişkin çoğu ülkede gözlenmeyen paha biçilmez bir deney sunuyor.

• Bu makalede yer alan fikirler yazara aittir ve borsagundem.com.tr’nin editoryal politikasını yansıtmayabilir.

Ama diyelim enflasyon tam olarak ölçülüyor; eksiksiz, hiçbir kuşkuya yer vermeyecek şekilde ve toplumun tümü de bu oranı kabul ediyor, benimsiyor. Hayal bu ya, diyelim böyle. Memur ve memur emeklileri ile işçi emeklileri de bu enflasyona göre fark alıyor. Şu durumda “Memur ve emekliler enflasyon oranında fark aldıklarına göre enflasyona yenik düşmeleri söz konusu değil” diyebilir miyiz? Kesinlikle hayır, diyemeyiz.

Enflasyon eziyor!

Son üç yılı kapsayan bir grafiğimiz var. Grafikte memur ve memur emeklileri ile işçi emeklilerine 2024, 2025 ve 2026 yıllarının altışar aylık dönemlerinde verilen enflasyon farklarının, enflasyonun nasıl altında kaldığını somut olarak görebilirsiniz. Bu veri setini geçmişe de uzatmak mümkün ama güncel olması bakımından son üç yılı aldım.

Bir kez daha vurguluyorum, enflasyonun eksiksiz ve tam hesaplandığını, Türkiye’deki harcama kalıbını tam yansıttığını ve vatandaşın bu hesaplamaya güveninin tam olduğunu varsayıyorum.

İşte durum ortada! Kesin doğru olduğunu varsaydığımız enflasyon bile memuru da, memur emeklisini de, işçi emeklisini de eziyor. Ne kadar aksi söylenirse söylensin, gerçek bu.

Zaten uygulama öylesine yalın bir sonuç ortaya koyuyor ki aksi nasıl söyleniyor, çalışanların ve emeklilerin enflasyona ezdirilmediği nasıl dile getiriliyor, insan hayretler içinde kalıyor.

Yöntemin doğal sonucu

Memura ve emeklilere enflasyon farkı verilirken (memur için hesaplama biraz farklı) izlenen yöntemin doğal sonucu yaşanıyor aslında.

Bu yöntem değiştirilmediği takdirde, uygulamayı yapan kim olursa olsun memur ve emekli enflasyon kadar artış alma şansına sahip değil.

Çünkü ortada bir zaman kayması var.

Enflasyon yaşanıyor, altıncı ayın sonunda geride kalan dönemin enflasyonu maaşlara yansıtılıyor.

Herhangi bir yılın başındaki tutarı sıfırlanmış maaş olarak kabul edelim. Bir önceki yılın ikinci yarısındaki enflasyon yansıtılmış ve diyelim maaş normal düzeye, olması gereken düzeye getirilmiş, geçmişle ilgili hiç kayıp yok, beyaz bir sayfa açılıyor.

Bu yıldan örnek verelim. Yıla başlarken maaş 100, enflasyon da 100. Maaş altı ay boyunca 100 olarak kalıyor. Ama yıla başlarken 100 olan fiyat düzeyi ocakta 104,84’e, şubatta 107,95’e, martta 110,04’e, nisanda 114,64’e, mayısta 116,61’e ve nihayet haziranda 117,76’ya çıkıyor.

Mevzuat, “Fiyatlar altı ayda 100’den 117,76’ya çıktı, gel emekli kardeşim senin maaşını da 117,76 yapıyoruz, bak enflasyon farkını verdik” diyor. Sonra da ekliyor: “Artık bununla yıl sonuna kadar idare edeceksin.”

Emekli altı ayda kaç lira aldı, toplam 600 lira.

Peki fiyatların altı aylık toplamı ne kadar, 671,84 lira.

Aradaki 71,84 liralık fark nerede?

Hesaplama yönteminin o kadarcık cilvesi olacak artık! Bir anlamda söylenen bu.

Grafikte görüyoruz; yüzde 17,76’lık enflasyon farkıyla ilk altı aydaki enflasyonun tahribatı giderilecek, o da kağıt üstünde, ikinci altı ayda fiyatlar yine artarken, gelir sabit kalıp yatay seyredecek. Grafikteki 2026’nın ikinci yarısındaki enflasyonun da bir varsayıma dayandığını belirteyim. İkinci yarıda, geçen yılın aynı dönemindeki eğilimin aynen süreceğini varsaydım. Ama bakarsınız, aradaki makas daha da açılır ya da tersi olur.

Düzeyi göstermiyor

Bu grafikte işçi emeklilerinin maaşındaki artışın memur ve memur emeklilerininkinden daha fazla görünmesi düzeyin de böyle olduğu anlamına tabii ki gelmez. İşçi emeklilerinin geliri daha düşük, artış oranı biraz yukarıda oluşmuş durumda.

Ayrıca memur ve memur emeklileri için yapılan hesaplamanın giderek anlamsız hale geldiği de bir gerçek. Sözüm ona toplu iş sözleşmesi imzala, bir önceki zam enflasyondan düşülsün, sonra ekleme yapılsın gibi karmaşık sayılabilecek bir uygulama söz konusu.

İki temel sorun var

Memurlar ve emekliler açısından en temel sorunlar hem ücretin düşüklüğü, hem de bu ücreti belirlemede izlenen yöntemin yanlışlığı.

Enflasyon yıllık bazda yüzde 3-5 düzeyinde olur da, artış olarak verilen fark enflasyonun yarım puan ya da bir puan altında kalır; bu kimseyi rahatsız etmez. Ama bizde öylesine kayıplar ortaya çıkıyor ki…

Düşünsenize, bu yılın ilk yarısındaki enflasyon yüzde 17,76 değil de yüzde 1,76 olsa enflasyon farkı üstünde durulur muydu? Belki fark verilmesi gibi bir uygulama bile olmazdı.

TÜİK’ten yanıt…

Bu köşede 2 Temmuz Perşembe günü TÜİK’e hitaben kaleme aldığım bir mektuba yer vermiştim. Mektubun akıbetinin ne olduğunu soran okurlar için bir açıklama yapmak istiyorum.

TÜİK Başkanı Mehmet Arabacı mektubun yayımlandığı gün aradı ve kendisiyle konuştuk, daha sonra yüz yüze ve detaylı olarak görüşmeye karar verdik.

Ankara şu günlerde tümüyle NATO toplantısına odaklandığı için bu görüşmeyi toplantı sonrasında yapacağız.

• Bu makalede yer alan fikirler yazara aittir ve borsagundem.com.tr’nin editoryal politikasını yansıtmayabilir.

Yapılan açıklamaya göre şirketin nakit rezervi 5 Temmuz itibarıyla 2,55 milyar dolar seviyesinde bulunuyor. Öte yandan Strategy, yılın ikinci çeyreğinde Bitcoin portföyünde 8,3 milyar dolarlık gerçekleşmemiş zarar oluştuğunu bildirdi. Şirketin toplam gerçekleşmemiş zararı ise yaklaşık 11,4 milyar dolara ulaştı.

Michael Saylor: Satışların Nedeni Temettü ve Faiz Yükümlülükleri

Strategy'nin kurucusu Michael Saylor, satışların şirketin dijital kredi ve sermaye ürünlerine ilişkin temettü ile faiz ödemelerini karşılamak amacıyla gerçekleştirildiğini açıkladı.

Şirket, ana hissesi MSTR'nin yanı sıra STRC, STRF, STRE, STRD ve STRK kodlarıyla işlem gören, yatırımcılara temettü ve faiz sağlayan çeşitli finansal ürünler de sunuyor.

Satışlar İki Ayrı SEC Bildirimiyle Duyuruldu

Strategy, Bitcoin satışlarını ABD Menkul Kıymetler ve Borsa Komisyonu'na (SEC) yaptığı iki ayrı bildirimle kamuoyuna açıkladı. İlk dosyalamada 2.225 BTC, ikinci bildirimde ise 1.363 BTC satıldığı belirtildi. Böylece toplam satış miktarı 3.588 Bitcoin'e ulaştı.

Bitcoin Fiyatında Geri Çekilme

Satış haberinin ardından Bitcoin fiyatında aşağı yönlü hareket görüldü. Lider kripto para 62 bin dolar seviyesinin altına inerken, haberin yayımlandığı saatlerde yaklaşık 61.900 dolar civarında işlem görüyordu.

Strategy'nin gerçekleştirdiği büyük ölçekli satış, kurumsal yatırımcıların likidite yönetimi ve finansman ihtiyaçlarının kripto para piyasası üzerindeki etkisini bir kez daha gözler önüne serdi.

Açıklanan kararlara göre, Lydia Yeşil Enerji Kaynakları A.Ş. (LYDYE), Denge Yatırım Holding A.Ş. (DENGE) ve Hub Girişim Sermayesi Yatırım Ortaklığı A.Ş. (HUBVC) gerçekleştirilen genel kurul toplantılarında kâr payı dağıtılmamasını kararlaştırdı.

Öte yandan TGS Dış Ticaret A.Ş. (TGSAS) yönetim kurulu, pay başına brüt 0,30 TL, net 0,255 TL nakit temettü dağıtılması yönünde karar aldı. Söz konusu teklifin kabul edilmesi halinde temettü ödemelerinin 25 Ağustos tarihinde başlaması planlanıyor.

Bugün açıklanan temettü kararları

S&P 500 endeksi yüzde 0,72 artışla 7.537,43 puana ve Nasdaq endeksi yüzde 1,12 kazançla 26.121,16 puana çıktı.

Pay piyasalarında, çip hisselerindeki yükselişin desteğiyle haftanın ilk işlem gününde pozitif seyir izlendi.

Apple ile özel çiplerin geliştirilmesi ve tedariki amacıyla kurduğu ortaklığı 2031'e kadar genişletme konusunda anlaştığını duyuran çip şirketi Broadcom'un hisseleri yüzde 4'e yakın değer kazandı.

Bellek çipi üreticileri Western Digital, Seagate ve Micron Technology'nin hisseleri de yüzde 1 ila yüzde 7 yükseldi.

Öte yandan Microsoft'un hisseleri, şirketin iş gücünün yüzde 2,1'ine denk gelen 4 bin 800 kişilik bir işten çıkarma kararı aldığını açıklaması sonrasında yüzde 1 geriledi.

Geçen hafta beklentilerin altında kalan tarım dışı istihdam verileri, ABD Merkez Bankasının (Fed) yakın zamanda faiz artırmak zorunda kalmayabileceği beklentisini güçlendirmişti.

Analistler, Fed'in son toplantısına ilişkin bu hafta yayımlanacak tutanaklarda, gelecek dönemde atılacak politika adımlarına dair daha fazla ipucu aranacağını belirtti.

Fed yetkililerinin açıklamaları da takip edilirken, Fed Yönetim Kurulu Üyesi Christopher Waller, enflasyon ve istihdam risklerinin bir yıl öncesine göre tersine döndüğünü belirtti.

Waller, "ABD'de iş gücü piyasası istikrar kazanıyor gibi görünüyor. Enflasyon ise hızla yükselişe geçti. Bu durum da politika konusundaki yaklaşımınızı gözden geçirmenizi gerektiriyor." ifadelerini kullandı.

Makroekonomik veri tarafında, ABD'de Tedarik Yönetim Enstitüsü (ISM) hizmet sektörü Satın Alma Yöneticileri Endeksi (PMI), haziranda 54 değerine gerileyerek beklentilerin altında gerçekleşti.

S&P Global'in hizmet sektörü PMI verisi ise haziranda bir önceki aya kıyasla 0,5 puan artışla 51,2'ye çıktı. İmalat ve hizmet sektörlerini kapsayan bileşik PMI da haziranda aylık bazda 0,4 puan artarak 51,9'a yükseldi.

Almanya'da DAX 40 endeksi yüzde 0,15 yükselerek 25.817,89 puana ve İtalya'da FTSE MIB 30 endeksi yüzde 0,27 değer kazanarak 52.959,14 puana çıktı.

Avro/dolar paritesi, TSİ 19.17 itibarıyla yüzde 0,07 düşüşle 1,143 seviyesinden işlem gördü.

Bugün açıklanan verilere göre, Avro Bölgesi'nde yatırımcı güveni temmuzda yükseldi.

Avro Bölgesi'nde Üretici Fiyat Endeksi (ÜFE), mayısta aylık bazda yüzde 0,2, yıllık bazda yüzde 5,9 arttı.

Avro Bölgesi'nde perakende satışlar ise mayısta bir önceki aya kıyasla yüzde 0,2, yıllık bazda yüzde 1,6 yükseldi.

Almanya'da fabrika siparişleri, büyük ölçekli savunma ve ulaşım sektörü siparişlerinin etkisiyle mayısta aylık bazda yüzde 1,9 artış gösterdi.

İngiltere'de araç satışlarında haziranda yüzde 11,4'lük artışla Kovid-19 salgınından bu yana en iyi haziran ayı performansı gerçekleşti.​​​​​​​

Durukan Şekerleme’den %666 oranında bedelsiz artırım

Durukan Şekerleme Sanayi ve Ticaret A.Ş., çıkarılmış sermayesini 132,5 milyon TL’den 1,015 milyar TL’ye yükseltmek üzere SPK’ya başvuruda bulundu.

Şirket, %666,04 oranındaki bedelsiz sermaye artırımı kapsamında toplam 882,5 milyon TL’lik artışı tamamen iç kaynaklardan karşılamayı planlıyor. Bu tutarın:

• 523,17 milyon TL’si sermaye düzeltmesi olumlu farklarından
• 359,33 milyon TL’si hisse senedi ihraç priminden karşılanacak.

Şirket ayrıca kayıtlı sermaye tavanının 2,5 milyar TL olduğu bilgisini paylaştı.

Baydöner’den %615 oranında bedelsiz başvuru

Baydöner Restoranları A.Ş. ise çıkarılmış sermayesini 84 milyon TL’den 600,6 milyon TL’ye çıkarmak için SPK’ya başvurdu.

%615 oranındaki bedelsiz sermaye artırımının tamamı iç kaynaklardan karşılanacak. Artırım kalemleri şu şekilde açıklandı:

• 325,33 milyon TL sermaye düzeltmesi farkları
• 123,08 milyon TL hisse senedi ihraç primleri
• 68,19 milyon TL maddi duran varlık yeniden değerleme artışları

Şirket, işlemin 5 milyar TL’lik kayıtlı sermaye tavanı içinde gerçekleştirileceğini belirtti.

Süreç SPK onayını bekliyor

Her iki şirketin de başvuruları, ihraç belgesinin onaylanması için Sermaye Piyasası Kurulu değerlendirmesine sunuldu. Sürecin tamamlanmasının ardından bedelsiz pay dağıtımına ilişkin takvim netleşecek.

Buna göre, KOCMT payları 7 Temmuz 2026 tarihli işlemlerin başlangıcından 6 Ağustos 2026 tarihli işlemlerin sonuna kadar açığa satışa ve kredili işlemlere konu edilemeyecek.

Borsa İstanbul tarafından yapılan açıklamada, şirketin faaliyet ve finansal durumunun değerlendirilmesi sonucunda, Kotasyon Yönergesi’nin 23. maddesinin birinci fıkrasının (c) ve (d) bentleri kapsamında Casa Emtia’nın uyarılmasına karar verildiği bildirildi.

Açıklamada, söz konusu kararın şirketin faaliyet ve finansal durumu dikkate alınarak alındığı ifade edildi.

Rapora göre, aylık bazda haziran ayında enerji fiyatları gerilerken, ana gruplar genelinde fiyat artışları bir önceki aya kıyasla yavaşladı.

Enerji fiyatlarında gözlenen düşüşte elektrik ve doğal gaz fiyatlarındaki artışa karşın uluslararası petrol fiyatlarındaki gerileme ile düşen akaryakıt fiyatları etkili oldu.

Bu dönemde, gıda fiyatlarındaki ılımlı seyirde sebze ürünleri öncülüğünde fiyatları gerileyen işlenmemiş gıda alt grubu rol oynarken, işlenmiş gıdada aylık enflasyon bir önceki aya benzer oranda görece yüksek gerçekleşti.

Diğer taraftan, alkollü içecekler ve tütün grubunda fiyatlar yükselirken, bu gelişmede tütün ürünlerindeki üretici firma kaynaklı fiyat artışları öne çıktı. Hizmet grubunda aylık enflasyon, akaryakıt fiyatlarındaki düşüşe bağlı olarak ulaştırma hizmetlerindeki fiyat artışının sınırlı kalmasının etkisiyle yavaşladı.

Temel mal grubunda, geçtiğimiz iki ayda yeni sezona geçişin belirgin etkilerinin izlendiği giyim ve ayakkabı alt grubunda fiyatlar düşerken, dayanıklı malda fiyatlar nispeten ılımlı seyrini sürdürdü. Bu dönemde üretici fiyat artışları önceki aylara kıyasla yavaşlayarak yüzde 1,80 olarak gerçekleşirken, yıllık enflasyon 0,84 puan düşüşle yüzde 28,09'a geriledi.

Bu görünüm altında, haziran ayında aylık bazda tüketici enflasyonunun ana eğilimi bir önceki aya kıyasla sınırlı miktarda geriledi.

- Yıllık tüketici enflasyonuna enerji grubunun katkısı 0,37 puan azaldı

Yıllık tüketici enflasyonuna katkılar incelendiğinde, enerji ve hizmet gruplarının katkıları bir önceki aya kıyasla sırasıyla 0,37 ve 0,21 puan azalırken, alkol-tütün-altın ve temel mallar gruplarının katkıları sırasıyla 0,06 ve 0,02 puan arttı. Gıda ve alkolsüz içeceklerin katkısı ise değişmedi.

Mevsimsellikten arındırılmış verilerle tüketici fiyatlarının aylık artışı bir miktar geriledi. Benzer şekilde B ve C göstergelerinde de aylık enflasyon güç kaybetti.

Fiyat artışları, B endeksini oluşturan gruplardan temel mal ve işlenmiş gıdada görece yatay seyrederken, hizmet grubunda zayıfladı.

TCMB bünyesinde takip edilen göstergeler, haziran ayında enflasyonun ana eğiliminin bir önceki aya kıyasla sınırlı oranda gerilediğine işaret etti. Göstergeler üç aylık ortalamalar bazında ise sınırlı miktarda artış kaydetti.

Hizmet fiyatları haziran ayında yüzde 1,69 yükselirken, grup yıllık enflasyonu 1,43 puan düşerek yüzde 39,64 seviyesinde gerçekleşti.

Haberleşme grubunda bir miktar yükselen yıllık enflasyon, lokanta ve otel grubunda yataya yakın seyrederken, diğer alt gruplarda ise geriledi.

Yakın dönemde yüksek aylık artışlar kaydeden ulaştırma hizmetleri fiyatları, akaryakıt fiyatlarındaki düşüşe bağlı olarak haziran ayında yüzde 0,58 ile sınırlı oranda yükseldi.

Bu dönemde havayolu ile yolcu taşımacılığı ücretlerinde düşüş izlendi.

Kira aylık enflasyonu kontrat yenileme oranındaki mevsimsel artışların da etkisiyle yüzde 2,66 olarak gerçekleşirken, yıllık enflasyonu ise 1,90 puan düşüşle yüzde 47,87 oldu.

Bu dönemde aylık enflasyon, lokanta-otel grubunda konaklama hizmetlerine bağlı olarak mevsimsel etkilerle yüzde 2,11, haberleşme grubunda ise önceki aya benzer oranda yüzde 1,60 oldu.

Sağlık hizmetleri fiyatlarında SGK Sağlık Uygulamaları Tebliği'nde yapılan muayene katılım payı düzenlemesinin etkileri temmuz ayında izlenecek ve bu etkilerin aylık tüketici enflasyonunu yaklaşık 0,22 puan artıracağı değerlendiriliyor.

- Yıllık enflasyon temel mal grubunun tüm alt gruplarında arttı

Temel mal grubu fiyatları haziran ayında yüzde 1,11 artarken, grup yıllık enflasyonu 0,11 puan yükselişle yüzde 17,37 olarak gerçekleşti.

Yıllık enflasyon temel mal grubunun tüm alt gruplarında sınırlı oranda arttı. Bu dönemde dayanıklı tüketim mallarında fiyat artışı yüzde 1,39 ile görece yatay seyretti.

Haziran ayında mobilya fiyat artışı yüzde 0,58 ile bir önceki aya kıyasla yavaşlarken, elektrikli ve elektriksiz aletler ile otomobil fiyatları sırasıyla yüzde 2,51 ve yüzde 1,37 arttı.

Giyim ve ayakkabı alt grubu fiyatları indirim sezonuna geçişin etkisiyle haziran ayında yüzde 0,22 düşerken, diğer temel mallarda aylık enflasyon yüzde 2,01'e yükseldi.

Enerji fiyatları haziran ayında yüzde 0,91 geriledi ve grup yıllık enflasyonu 4,47 puan düşerek yüzde 39,41 oldu. Bu gelişmede, elektrik fiyatlarındaki yüzde 2,69 ve doğal gaz fiyatlarındaki yüzde 2,09'luk artışa karşın, uluslararası petrol fiyatlarındaki gerilemenin etkisiyle akaryakıt fiyatlarının yüzde 4 düşmesi etkili oldu.

Diğer alt gruplarda ise fiyat artışları ılımlı seyretti.

Alkollü içecekler ve tütün grubunda fiyatlar haziran ayında yüzde 3,46 yükseldi. Bu gelişmede, üretici firmalar tarafından gerçekleştirilen fiyat ayarlamalarına bağlı olarak tütün ürünlerindeki yüzde 4,01'lik artış etkili olurken, alkollü içecek fiyatlarında da yüzde 1,51'lik yükseliş gözlendi.

Gıda ve alkolsüz içecekler grubunda fiyatlar haziran ayında yüzde 0,16 artarken, grup yıllık enflasyonu 0,58 puan yükselişle yüzde 35,44 oldu.

Yıllık enflasyon, işlenmiş gıdada 2,19 puan yükselerek yüzde 37,50'ye çıkarken, işlenmemiş gıdada 1,57 puan azalarak yüzde 33,19'a geriledi.

- İşlenmemiş gıda fiyatları sebze öncülüğünde geriledi

Haziran ayında işlenmiş gıda fiyatları, bir önceki aya benzer şekilde görece yüksek oranda (yüzde 2,60) arttı.

Bu alt grupta çiğ süt fiyat artışının etkisiyle süt ve süt ürünleri fiyatlarındaki yükselişler devam ederken, ekmek ve tahıllar ile çay öne çıkan diğer kalemler oldu.

İşlenmemiş gıda fiyatları ise haziran ayında sebze kalemi öncülüğünde yüzde 2,83 geriledi.

Ana sanayi grupları bazında incelendiğinde, enerji fiyatları jeopolitik gelişmelerin etkisiyle bir önceki aya kıyasla yavaşlamasına rağmen öne çıkmaya devam etti. Aylık fiyat artışı dayanıklı tüketim mallarında yüzde 0,24 ile sınırlı kalırken, diğer gruplarda yüzde 1,4 ila yüzde 1,9 bandında gerçekleşti.

Sektörel bazda incelendiğinde ise ham petrol ve doğal gaz, kömür ve linyit, elektrik-gaz ile tütün ürünleri görece yüksek fiyat artışı gösteren alt gruplar oldu.

Gün içinde en düşük 14.417,16 puanı, en yüksek 14.629,66 puanı gören BIST 100 endeksi, günü önceki kapanışa göre yüzde 0,05 değer kazanarak 14.424,54 puandan tamamladı.

BIST 30 endeksi ise önceki kapanışa göre 23,50 puan ve yüzde 0,14 artışla 16.764,18 puandan kapandı.

Önceki kapanışa göre mali endeks yüzde 1,20, sanayi endeksi yüzde 0,36 değer kaybederken, teknoloji endeksi yüzde 0,14 ve hizmetler endeksi yüzde 1,34 değer kazandı.

BIST 100 endeksine dahil hisselerin 36'sı prim yaptı, 61'i geriledi. 3'ü yatay seyretti. Türk Hava Yolları, ASELSAN, Astor Enerji, Akbank, Yapı ve Kredi Bankası, Ereğli Demir Çelik en çok işlem gören hisse senetleri oldu.

- Altının ons fiyatı 4 bin 152 dolar

Altının onsu, uluslararası piyasalarda saat 18.35 itibarıyla 4 bin 152 dolardan işlem görüyor. Borsa İstanbul Altın Piyasası'nda standart altının kilogram fiyatı, önceki kapanışa göre yüzde 0,8 azalışla 6 milyon 237 bin 700 lira oldu.

Borsa İstanbul Tahvil ve Bono Piyasası Kesin Alım Satım Pazarı'nda işlem gören 15 Mart 2028 vadeli tahvilin bugün valörlü işlemlerinin basit getirisi yüzde 36,91, bileşik getirisi yüzde 40,31 seviyesinde gerçekleşti.

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), doların bugünkü efektif kurunu alışta 46,7035, satışta 46,8906 lira olarak açıkladı. TCMB, önceki efektif kurunu alışta 46,6011, satışta 46,7878 lira olarak belirlemişti.

Uluslararası piyasalarda saat 18.35 itibarıyla avro/dolar paritesi 1,1420, sterlin/dolar paritesi 1,3360 ve dolar/yen paritesi 162,3 düzeyinde seyrediyor.

Londra Brent tipi ham petrolün varili, yüzde 0,4 artışla 72,3 dolardan işlem görüyor.