Afyoncu, 15 Temmuz 2016'daki kalkışmayı, klasik askeri darbelerin dışında bir casusluk şebekesinin "Türkiye'yi işgal ve iç savaş çıkarma teşebbüsü" olarak gördüğünü belirtti.

Klasik darbe ve isyanların Fatih Sultan Mehmet döneminden itibaren başladığını, Osmanlı'nın sonuna kadar devam ettiğini kaydeden Afyoncu, Cumhuriyet döneminde 1960, 1971, 1980 ve 28 Şubat postmodern darbelerinin yaşandığını hatırlattı.

Afyoncu, söz konusu darbelerin tamamının Türkiye'de siyasi düzeni bozan, iktidarı değiştiren, halkın sivil iradesine karşı çıkan darbeler olduğunu, 15 Temmuz'u ise Haçlı Seferlerinin devamı olarak gördüğünü ifade etti.

FETÖ'nün 1970'li yıllarda askeri liselere ve harp okullarına yavaş yavaş adam sokmaya başladığını, 1980'den sonra bunun yoğunlaştığını vurgulayan Afyoncu, "Birkaç kere tespit edilmiş, bir kısmı atılmış bir kısmı atılmamış ama zaman içerisinde gizli olarak kademe kademe adam yerleştirmişler. Anadolu'da devşirdikleri çocukları almışlar, burada kendilerine bağlayıp liseye, harp okuluna sokmuşlar. Pilot yapmışlar, kurmay yapmışlar, daha sonra terfi ettirip general yaptırmışlar, yıllara yayılmış. Burada en önemli şeylerden biri şu, bir taraftan kendi adamlarını alırken, bir taraftan da FETÖ'ye mensup olmayan vatansever çocukları da şok mangaları vasıtasıyla atmışlar." ifadelerini kullandı.

Afyoncu, 15 Temmuz öncesinde askeri okullar üzerinde herhangi bir sivilin bilgisi ve kontrolünün bulunmadığını, özellikle 2010’lu yıllarda kontrolü elinde tutan askerlerin ve komutanların bu durumu düzgün takip edemediğini belirterek, "Çünkü bir bakıyorsunuz 400 küsür öğrenci atılmış harp okulundan, bir bakıyorsunuz 200 küsür öğrenci atılmış. Bunlar anormal, bu kadar sayıda insanın harp okulundan atılmaması lazım. Yani disiplinden, akademik başarısızlıktan ayrılmalar olur ama bu kadar yoğun atılırken dönemin Genelkurmay Başkanının, okul komutanlarının buna dikkat etmemesi bu işin yayılmasını daha da büyütmüştür." değerlendirmesinde bulundu.

"Bunlara tam dikkat edilip analizi yapılmış olsaydı, FETÖ'nün askeri eğitim kurumlarında hasarı daha az olabilirdi." diyen Afyoncu, 15 Temmuz'un askeri eğitim kurumlarını tam anlamıyla çökerttiğini kaydetti.

"Türk milleti kendi askeri eğitim sistemine sahip çıktı"

Prof. Dr. Afyoncu, 15 Temmuz sonrası 16 bin öğrencinin askeri okullardan çıkarıldığının altını çizerek, şöyle konuştu:

"Bir anda her şey sıfırlandı. Daha sonra yeni baştan kurulmaya başlanıldığı zaman, ben rektör olduğum zaman en büyük endişem şuydu, daha önce bir Ergenekon ve Balyoz süreci var. FETÖ'den dolayı var. Harp okullarına insan gelir mi? Mesela biz Kasım 2016'da üniversitelerin ara sınavlarından tarihte ilk defa askeri öğrenci almak istedik. Çok yoğun bir teveccüh oldu. Mesela o beni şöyle şaşırtmıştı, bu kadar kargaşa ve kaos döneminde askeri okula öğrenci gelir mi gelmez mi derken tam tersine büyük bir teveccüh oldu. Daha önce okula giremeyen çocuklar, yani FETÖ elemiş, çocuğun içinde kalmış, askeri liseye girememiş. Onlar gelmeye başladılar ve daha sonra 2017 yılında da biz normal öğrenci almaya başladığımızda da bu teveccüh devam etti. Yani çok ilginç bir şekilde Türk milleti kendi askeri eğitim sistemine sahip çıktı. En zor dönemde, darbeden 3-4 ay sonra ara sınıftan öğrenci almaya kalktığınızda insanlar koşa koşa geldiler."

Afyoncu, 28 Şubat'tan sonra muhafazakar ailelerin çocuklarının askeri okullara alınmamaya çalışıldığını, 15 Temmuz öncesine kadar da yine meslek lisesi, imam hatip gibi bazı okullardan öğrencilerin harp okullarına başvuramadığını söyledi.

Askeri okullara 15 Temmuz öncesinde girenlerin sınırlı olduğuna işaret eden Afyoncu, şunları dile getirdi:

"28 Şubat'tan sonra muhafazakar ailelerin çocukları alınmamaya çalışıldı. Mesela ne yapıldı? Annesi başörtülüyse onu genelde almadılar. Bunun üzerine FETÖ ne yaptı? Gitti annesinin başörtüsünü açtırdı, aile tarzını bunların istediği gibi yaptırdı. Şimdi siz belli şeylerde sembolik şeyler üretirseniz karşınız da üretiyor. Mesela bir general diyor ki, 'O adam FETÖ'cü olamaz, biz onunla karşılıklı içki içtik.' Siz şimdi içkinin arkasına laikliği saklamaya kalktığınız takdirde bu sefer bu tür örgütler içki de içiyor, başka şeyler de yapıyor ve kendilerini sizin istediğiniz hayat tarzında yaşamış gibi gösteriyor. Siz o örgüte kanıyorsunuz. Ama ne oluyor? Orada devletine, milletine bağlı, namazını kılan, orucunu tutan insanları da atıyorsunuz. 28 Şubat sürecinde bu tür birçok subay da TSK’dan çıkarıldı."

Afyoncu, şöyle devam etti:

"Mesela bunun en meşhurlarından biri kimdir, meşhur edebiyatçımız İskender Pala. Öğretmen subayken, hatta yazma eser okurken Kur'an-ı Kerim okuyor zannediyorlar. Subay Kur'an-ı Kerim de okuyabilir. Yani bu tür şeyleri siz fişlemek için kullanırsanız ki 28 Şubat'ın en büyük problemlerinden birisi budur, insanlar ayırt edildi. Milliyetçi, muhafazakar kesimi böyle ayıklamaya bir ekip girdi, bunun karşılığında FETÖ onların dediği gibi içkisini içen, daha farklı hayat tarzları yaşayan şekilde kendi örgüt mensuplarını askeriyeye soktu ve yükseltirken de onu o şekilde kullandı. Mesela aynı şekilde daha muhafazakar ve milliyetçi bir kesim 28 Şubat sürecinde general yapılmadı. Generalse emekli edildi ama tamamıyla kendisini farklı gösteren FETÖ'cüler de terfi etti. Yani böyle ardı ardına onlarca general atıldı."

"15 Temmuz'dan sonra en önemli değişiklik Milli Savunma Üniversitesinin kurulması"

15 Temmuz sonrası askeri eğitim sisteminde yapılan değişikliklere değinen Afyoncu, sözlerini şöyle sürdürdü:

"15 Temmuz'dan sonra en önemli değişiklik Milli Savunma Üniversitesinin kurulması. 31 Temmuz'da, Milli Savunma Üniversitesi kuruldu, 4 Ekim'de rektör atandı. Ben geldiğimde daha önce sivil çok az çalışmış. Bir kere idareci olarak hiç çalışmamış. Sivil-asker birlikte çalışmaya başladı. Hava, deniz, kara bütün askeri eğitim kurumları tek çatı altına toplandı. Müfredat yenilendi. Mesela, 'Demokrasi ve Sivil Toplum' diye bir ders konuldu. Bu derste demokrasinin ne olduğu anlatıldı. Darbelerin bu ülkeye ve silahlı kuvvetlerine, darbe sadece millete zarar vermiyor, aynı zamanda silahlı kuvvetlerine de veriyor, imajını yaralıyor. Bunlar anlatılıyor. Harp tarihi dersleri anlatıldı. Mesela, Türk Savaş Felsefesi diye bir ders oluşturuldu. Müfredat yenilendi, aynı zaman YÖK müfredatıyla uyumlu hale getirildi. Aynı şekilde burada ilk defa sivil-asker birlikte çalışmaya başladılar."

Afyoncu, çökmüş eğitim yapısının yeniden kurulduğunu vurgulayarak, "Bu yapı sıfırdan kuruldu ve kısa sürede 67 bine yakın mezun verdi. Bunlar silahlı kuvvetlerin ihtiyacını karşıladı. Aynı zamanda dost ve kardeş ülkelerde de benzer üniversiteler kurulmaya başlandı. Azerbaycan'da kuruldu, komşumuz Suriye'de kuruldu, Özbekistan'da kuruluyor ve askeri eğitim ilişkilerimiz de arttı. Mesela üniversite kurulduğunda 16 dost ve kardeş ülkeden yabancı öğrenci gelirken, şu anda sayı 50'ye çıktı." değerlendirmesini yaptı.

Bir daha benzer yapıların askeriye içine sızmasını engellemek için yapılan çalışmalara da dikkati çeken Afyoncu, Milli Savunma Bakanlığı ve istihbarat kurumları başta olmak üzere devletin bütün kurumlanın bu konuda çalışma yürüttüğünü söyledi.

Afyoncu, 15 Temmuz'un toplumun her kesimine anlatılması gerektiğini ifade ederek, askeri öğrencilerin ve subayların Türkiye Cumhuriyeti Devleti'ne, Türk milletine ve seçilmiş sivil milli iradeye bağlı insanlar olması için gayret gösterdiklerini belirtti.

15 Temmuz sonrası 23 binden fazla subay ve astsubayın ordudan atıldığını, bunun yanı sıra onbinlerce öğretmen, polis, savcı, hakimin görevlerinden uzaklaştırıldığını aktaran Afyoncu, şunları kaydetti:

"Bu tabii büyük bir zaaf yarattı başta. Niye? Toplumun belli bir eğitimli kesimi yok oldu. Siz o adamı göndermişsiniz, belli bir eğitim vermişsiniz, pilot yapmışsınız, kurmay subay yapmışsınız. Bu 10 yıl içerisinde biz Milli Savunma Üniversitesi olarak TSK’daki boşluğu önemli ölçüde doldurduk. Halen eksik alanlar var mı var ama çoğunlukla, özellikle genç subaylardaki bütün zaaf ortadan kalktı ve nitekim Milli Savunma Üniversitesinden mezun olan subay ve astsubaylar sayesinde bugün silahlı kuvvetlerimiz değişik bölgelerde operasyonlar yapıyor, gemilerini gönderiyor. Eğer 67 bin kişiyi biz mezun edemeseydik ki, bu askeri harekatlar yapılamazdı. Çok hızlı hareket edildi, TSK’nın, MSB’nin ve Cumhurbaşkanımızın desteğiyle bu hale geldi. Ama ne var kurmay subay sayısı 15 Temmuz öncesine dönmedi ama yakında o da dönecek. Pilot sayısında Türkiye Cumhuriyeti o açığı kapattı, yeni mezun olanlar ve iç kaynaktan gelenlerle birlikte. Çoğunlukla askeri eğitim sistemine FETÖ'nün verdiği zarar ortadan kalktı."

AA muhabirinin Türkiye İhracatçılar Meclisi (TİM) verilerinden derlediği bilgilere göre, Türkiye, haziran ayında 24 milyar 940,3 milyon dolarlık ihracat gerçekleştirirken söz konusu ihracat tutarı geçen yılın aynı ayına göre yüzde 21,8 arttı. Söz konusu ihracatın ülkelere göre dağılımına bakıldığında, ABD/İsrail-İran arasındaki savaşa rağmen Körfez ülkelerindeki artış dikkati çekti.

Türkiye, Körfez ülkelerine bu yıl ocak ayında 621 milyon dolarlık, şubat ayında ise 814 milyon dolarlık dış satım gerçekleştirdi. Mart ayında ise ABD/İsrail-İran arasındaki çatışmaların küresel yansımalarının giderek belirginleşmesinden Türkiye'nin bu ülkelere yönelik ihracatı da etkilendi. Söz konusu 6 ülkeye gerçekleştirilen ihracat mart ayında 353,6 milyon dolar oldu. Ancak ticaretin devam etmesi için gerçekleştirilen temaslar sonucunda Türkiye, bu ülkelere nisanda 838,5 milyon dolarlık, mayısta 646 milyon dolarlık ihracat gerçekleştirdi.

Türkiye'nin, Körfez ülkelerine haziran ayında gerçekleştirdiği dış satım da bir önceki yılın aynı ayına göre yüzde 35,7 artarak toplam 826,8 milyon dolar oldu. Geçen yılın aynı döneminde söz konusu ülkelere 609,2 milyon dolarlık dış satım yapılmıştı.

Yılın ocak-haziran döneminde bu ülkelere yapılan dış satım da yaklaşık 4,1 milyar dolar olarak kayıtlara geçti.

Bölge ülkeleri arasında en fazla ihracat 425,2 milyon dolar ile Suudi Arabistan'a yapıldı. Bu ülkeyi 295,6 milyon dolarla BAE, 34,7 milyon dolarla Kuveyt, 34,2 milyon dolarla Katar, 29,1 milyon Umman ve 8 milyon dolarla Bahreyn izledi.

Körfez ülkelerine yapılan ihracat 4 ülkede arttı

Haziran ayında Körfez ülkeleri arasında, 2025'in aynı ayına göre değer bazında ihracatını en fazla artıran ülke yaklaşık 229,8 milyon dolarla Suudi Arabistan oldu. Bu ülkeyi 13,5 milyon dolarla Umman, 8,2 milyon dolarla Kuveyt, 7,4 milyon dolarla Katar izledi.

Bu dönemde Bahreyn'e yapılan ihracat 567 bin dolar, BAE'ye yapılan ihracat 40,8 milyon dolar geriledi.

Körfez ülkelerine haziran ayında yapılan ihracatta yaklaşık 105,6 milyon dolarla mücevher sektörü ilk sırada yer alırken bu sektörü, 69 milyon dolarla kimyevi maddeler ve mamulleri, 59,2 milyon dolarla hububat, bakliyat, yağlı tohumlar ve mamulleri, 47,9 milyon dolarla elektrik ve elektronik, 29 milyon dolarla makine ve aksamları sektörü izledi.

"İnşaat malzemeleri, makine, elektrik ekipmanları, sağlık, gıda ve lojistik sektörlerinde ihracatın hızlanmasını bekliyoruz"

Konuya ilişkin, AA muhabirine değerlendirmelerde bulunan Dış Ekonomik İlişkiler Kurulu (DEİK) Türkiye-Orta Doğu ve Körfez İş Konseyi Başkanı Halit Acar, Körfez ülkelerine yapılan ihracatın, bölgesel jeopolitik gelişmelere rağmen Türkiye ile Körfez ülkeleri arasındaki ekonomik ilişkilerin daha sağlam ve sürdürülebilir bir zemine oturduğunu gösterdiğini söyledi.

Son dönemde yürütülen yoğun diplomasi trafiğinin ticarete olumlu yansımalarını gördüklerini ifade eden Acar, Türkiye'nin Körfez ülkeleri ve Irak başta olmak üzere bölge ülkeleriyle sürdürdüğü yakın siyasi diyaloğun, özel sektörün önünü açtığını kaydetti.

Acar, ticaretin sürdürülebilirliği açısından güven ortamının en az ekonomik göstergeler kadar önem taşıdığını vurgulayarak, şunları kaydetti:

"Yılın ikinci yarısına ilişkin beklentilerimizi değerlendirirken iki temel senaryo öne çıkıyor. Bölgedeki güvenlik ortamının daha da iyileşmesi halinde ertelenen yatırımların yeniden ivme kazanmasıyla özellikle inşaat malzemeleri, makine, elektrik ekipmanları, sağlık, gıda ve lojistik sektörlerinde ihracatın hızlanmasını bekliyoruz. Mevcut jeopolitik risklerin kontrollü şekilde devam etmesi durumunda ise Körfez ülkelerinin güçlü mali yapıları sayesinde kamu yatırımlarının ve ticaret hacmindeki büyümenin korunacağını öngörüyoruz.

Ülkeler özelinde değerlendirildiğinde Suudi Arabistan, Körfez ülkeleri içinde en büyük pazarımız olurken, en yüksek ihracat artışının gerçekleştiği ülke oldu. Bu performansta son yıllarda gelişen ekonomik ilişkilerin yanı sıra Vision 2030 kapsamında devam eden dönüşüm programının da önemli etkisi bulunuyor. Bununla birlikte, son dönemde bazı mega projelerde bütçe, ölçek ve uygulama takvimlerine ilişkin revizyonlar ve önceliklendirmeler yapıldığını görüyoruz. Bunu yatırımların durması olarak değil, kaynakların daha verimli kullanılmasına yönelik yeni bir planlama süreci olarak değerlendirmek gerekiyor. Sanayi, lojistik, turizm, enerji, konut ve altyapı yatırımları ülkenin öncelikli alanları olmayı sürdürüyor. Bu nedenle Türk firmaları açısından orta ve uzun vadede önemli fırsatların devam edeceğini düşünüyoruz."

"Kuveyt, Türk müteahhitlik sektörü ve sanayi üreticileri açısından önemli fırsatlar sunmaya devam ediyor"

Halit Acar, BAE'nin, haziranda 295,6 milyon dolarlık ihracatla Körfez'deki ikinci büyük pazar olmayı sürdürdüğünü dile getirerek, "Aylık bazda yaklaşık 40,8 milyon dolarlık bir gerileme görülse de bunu kalıcı bir eğilim olarak değerlendirmiyoruz." diye konuştu.

BAE'nin, yalnızca kendi pazarı açısından değil, Afrika ve Asya'ya açılan bölgesel ticaret ve yeniden ihracat merkezi olma özelliğini koruduğunu ifade eden Acar, Türkiye ile yürürlükte bulunan Kapsamlı Ekonomik Ortaklık Anlaşması'nın ilerleyen dönemde ticaret hacmine daha güçlü katkı sağlayacağını düşündüklerini belirtti.

Acar, Kuveyt'e gerçekleştirilen ihracattaki artışa yönelik yaptığı değerlendirmede, "Petrol gelirlerinin sağladığı mali imkanlar ve yeniden hız kazanması beklenen kamu altyapı yatırımları, Türk müteahhitlik sektörü ve sanayi üreticileri açısından önemli fırsatlar sunmaya devam ediyor." diye konuştu.

Katar'da sağlık, gıda güvenliği, lojistik ve yüksek katma değerli üretim alanlarındaki yatırımların, Türk firmalarının rekabet avantajına sahip olduğu sektörler arasında yer aldığına dikkati çeken Acar, Umman'ın da bölge ülkeleri arasında en hızlı büyüyen pazarlardan biri olduğunu kaydetti.

"Yılın ikinci yarısında Körfez ülkeleriyle ticaretimizin yeni işbirlikleriyle daha da güçleneceğini değerlendiriyoruz"

DEİK Türkiye-Orta Doğu ve Körfez İş Konseyi Başkanı Acar, özellikle liman, lojistik ve sanayi bölgelerine yönelik yatırımların, Umman'ı gelecek dönemde Türk ihracatçıları açısından daha da önemli bir pazar haline getirebileceğini söyledi.

Bahreyn'in sınırlı bir pazara sahip olduğunu aktaran Acar, "Bahreyn, hacim olarak daha sınırlı bir pazar olsa da finans merkezi kimliği ve Suudi Arabistan ile güçlü lojistik bağlantısı sayesinde Körfez ticaret zincirinin stratejik halkalarından biri olmayı sürdürüyor. Artık Körfez ülkeleriyle ilişkileri yalnızca ihracat rakamları üzerinden değerlendirmek yeterli değil. Bölge, yatırım ortaklıklarının, üretim işbirliklerinin ve yeni lojistik koridorlarının şekillendiği bir döneme giriyor. Türkiye'nin üretim gücü, mühendislik kapasitesi ve coğrafi avantajı dikkate alındığında, yılın ikinci yarısında Körfez ülkeleriyle ticaretimizin mevcut ivmesini koruyacağını ve yeni işbirlikleriyle daha da güçleneceğini değerlendiriyoruz." değerlendirmesinde bulundu.

Acar, DEİK/Türkiye-Orta Doğu ve Körfez İş Konseyleri olarak, 13 ikili iş konseyi ile bölgedeki iş forumları ve etkinliklerle yatırım fırsatlarını değerlendirmeye devam edeceklerini belirtti.

Bu yılın ilk altı ayında 160’tan fazla etkinlik gerçekleştirdiklerini ifade eden Acar, DEİK/Türkiye-Irak İş Konseyi olarak da Irak'ta yapılan görüşmelerde yatırımların kolaylaştırılması ve bölgesel ekonomik entegrasyonun güçlendirilmesine yönelik çalışmaların yapıldığını dile getirdi.

Acar, söz konusu çalışmalarla özellikle Kalkınma Yolu Projesi'nin ilerlemesiyle birlikte Irak ve Körfez ülkeleri arasındaki ekonomik bağların daha da güçleneceğini, Türkiye'nin de bu yeni ticaret koridorunun en önemli paydaşlarından biri olacağını değerlendirdiklerini sözlerine ekledi.

Bu yıl haziran ayında Körfez ülkelerine gerçekleştirilen ihracat (bin dolar) şöyle:

Açıklamada değerlendirmesine yer verilen Hisarcıklıoğlu, kamu bankalarının genel müdürleriyle yaptıkları toplantı sonrası Karahan ile bir araya geldiklerini ifade etti.

Finansmana erişimin iş dünyasının en önemli gündemi konumunda bulunduğunu belirten Hisarcıklıoğlu, şunları kaydetti:

"Finansman, reel sektörün oksijenidir. Kamu bankalarımızın genel müdürleriyle yaptığımız toplantı sonrası TCMB Başkanı Fatih Karahan ile bir araya geldik. Karşılıklı görüş alışverişinde bulunduk. Finansmana erişim başta olmak üzere ticari kredilerdeki büyüme sınırlarının etkilerini, reel sektörün sıkıntılarını ve önerilerini ilettik. Firmalarımız Türkiye'nin milli servetidir. Ülkemizin üretim, yatırım, istihdam ve ihracat kapasitesini korumalıyız."

Buna göre, Avro Bölgesi'nde sanayi üretimi mayısta bir önceki aya göre yüzde 0,2, geçen yılın aynı ayına göre de yüzde 1,2 düştü.

Piyasa beklentisi, Avro Bölgesi'nde mayıs ayında sanayi üretiminin aylık bazda yüzde 0,3 artacağı, yıllık bazda yüzde 0,5 azalacağı yönündeydi.

AB'de ise sanayi üretimi mayısta aylık bazda yüzde 0,1, yıllık bazda yüzde 0,3 geriledi.

Mayıs ayında AB ülkeleri arasında aylık bazda sanayi üretiminde en fazla düşüş yüzde 5,2 ile İrlanda'da, yüzde 3,7 ile Malta'da ve yüzde 3 ile Litvanya'da görüldü.

En fazla artış ise yüzde 2,7 ile Lüksemburg'da yüzde 2,3 ile Macaristan'da ve yüzde 2 ile Polonya'da kaydedildi.

Sanayi üretiminde yıllık bazda en fazla düşüş yüzde 19,7 ile İrlanda'da, yüzde 4,7 ile Bulgaristan'da ve yüzde 3 ile Estonya'da gerçekleşti. En fazla artış ise yüzde 6,5 ile Danimarka ve İsveç'te, yüzde 6,2 ile Letonya'da ve yüzde 5,4 ile Macaristan'da kayıtlara geçti.

"İran’a karşı Hürmüz Boğazı çevresindeki mevcut saldırılardan daha büyük çapta bir saldırının ele alındığı" iddia edilen toplantıda, "Hürmüz Boğazı'ndaki İran hedeflerine yönelik saldırılara ek olarak İran'daki stratejik hedeflere yönelik daha yıkıcı saldırılara ilişkin yeni planlara odaklanıldığı" öne sürüldü.

Toplantıya, ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Savunma Bakanı Pete Hegseth, Genelkurmay Başkanı Dan Caine, ABD Merkezi Haberalma Teşkilatı Direktörü John Ratcliffe ve Trump'ın Orta Doğu Özel Temsilcisi Steve Witkoff’un yanı sıra Trump’ın ulusal güvenlik ekibinin de katıldığı belirtildi.

Trump, dün Fox News'e yaptığı açıklamada, İran'ın müzakere masasına oturmaması durumunda tüm enerji santrallerini ve köprülerini yıkacaklarını ifade etmişti.

Konuşmasına 15 Temmuz menfur darbe girişiminin 10. yıl dönümüne değinerek başlayan Bakan Fidan, 2016'dan bu yana geçen süreci şu sözlerle değerlendirdi;

15 Temmuz ve sonrasında devletimiz ve milletimiz adeta yeni bir kurtuluş mücadelesi içerisine girmiştir. İçerideki ve dışarıdaki terör şebekelerine, FETÖ başta olmak üzere yoğun bir darbe vurduğumuz dönem olmuştur. FETÖ'den ayıklanan devletin tekrar asli kodlarına hızlı bir şekilde dönüp milletinin hizmetinde yapması gereken hizmeti yaptığına şahit olduk.

Cumhurbaşkanımızın liderliğinde milletimizin sarsılmaz iradesinin kavileşmesi, FETÖ'nün sistemden temizlenmesinde büyük rol oynamıştır. İnşallah alacağımız tedbirler, yapacağımız düzenlemeler ne bugün ne gelecekte tekrar bu türden yapıların sistem içerisinde yer almamasını temin edecektir. Bütün gayretimiz bu yönde. Tabii önceki görevlerimizde FETÖ ile mücadelede başka bir çerçevede, bu görevimizde de uluslararası alanda FETÖ'nün gittiği hiçbir yerde barınamaması, gayrimeşru faaliyetlerine, ajanlık faaliyetlerine, Türkiye aleyhine olan yıkıcı faaliyetlerine devam etmemesi için her türlü çalışmayı gece gündüz yapmaktayız.

"Bu bir zillettir"

FETÖ artık kullanım değeri bitmiş bir yapıdır. Buna rağmen devlete karşı mücadelesini yürütmektedir. Devleti yöneten halkın seçtiği lidere karşı mücadelesini yürütmektedir. Burada bunu yaparken uluslararası kirli güç odaklarıyla da bir iş birliği içerisindedir. Tabii bu bir zillettir. Bu örgütün şu anda yöneticilerinin adeta rehin tuttuğu bir kitle bulunmakta; bunlar yurt dışında sürgün hayatı yaşamaktalar. Bunların tekrar aslında uyanıp, illüzyondan çıkıp gerçek hakiki vatan sevgisini, hakiki dini düşünceyi, yaşantıyı tekrar hissedip vatana millete sadakatle tekrar geri dönmeleri ve örgüte başkaldırmaları gerekiyor.

Örgüte başkaldırmayan bu taban var olduğu sürece örgüt bunların varlığını kullanarak yabancı servislere hizmet etmeye devam edecek, kendi piyasa değerini buradan yürütecek. Ama inşallah memleketimiz, milletimiz, devletimiz tarihi stratejik kültürüyle, anlayışıyla, derinliğiyle FETÖ ile mücadelede nasıl başarılı olduysa bundan sonraki bütün buna benzer ataklarda da ben başarılı olacağına yürekten inanıyorum.

Kiev yolunda diplomasi trafiği

Birazdan tren yolculuğumuz başlayacak. 10 saatlik bir tren yolculuğumuz olacak Kiev'e. Malumunuz hava sahası kapalı olduğu için uçakla gidemiyoruz. Her gittiğimizde trenle gidip trenle gelme durumundayız. Evet söylediğiniz gibi geçtiğimiz ay Moskova'daydık. Cumhurbaşkanımızın mesajlarını iletme imkanımız oldu. Rus mevkidaşlarımızdan ve Sayın Putin'den Rusya'daki perspektifi alma imkanımız oldu yürüyen savaşla ilgili.

Daha sonra biliyorsunuz Sayın Trump'ın ziyareti, hemen ardından bir NATO zirvesi oldu. Dün de ben Paris'te Gönüllüler Koalisyonu'ndaydım Cumhurbaşkanımız adına. Orada yine Ukrayna konusu merkezdeydi. Avrupalı liderlerle bir araya geldik. Yani sürekli bir görüş alışverişi oldu. Şimdi Kiev'de, yani "Bu savaş nasıl durdurulur?", bizim en büyük meselemiz o. Yani savaşa genelde Avrupa cenahında iki türlü yaklaşılıyor: Savaş çabaları nasıl desteklenir ve savaş nasıl durdurulur diye iki ayrı kulvar var.

"Türkiye 'Savaş nasıl durdurulur?' kulvarında çaba gösteriyor"

Türkiye daha çok "Savaş nasıl durdurulur?" kulvarında yıllardır, savaş başladığından beri Cumhurbaşkanımızın perspektifi olarak yoğun bir çaba göstermekte. Bu seyahatte de açıkçası Ukraynalı mevkidaşlarımızın ve Sayın Devlet Başkanı Zelenskiy'nin fikirlerini birinci elden tekrar alarak, Cumhurbaşkanımızın da mesajlarını ileterek ve bizim kendi gözlemlerimizi tabii aktararak ki o da önemli; yani ne düşünüyoruz, nasıl düşünüyoruz, nasıl bakıyoruz? Onu taraflara anlatmak şu ana kadar her zaman için olumlu bir sonuç verdi.

Şöyle ki biliyorsunuz biz Rusya-Ukrayna görüşmelerine ev sahipliği yaptık İstanbul'da geçtiğimiz yıl. Onun öncesinde yaptığımız çeşitli kolaylaştırıcı faaliyetler var, bir araya getirişler var. Gerek esir takası olsun gerek tahıl anlaşması var; Karadeniz'deki seyrüsefer emniyetinin o dönem olmasını mümkün kılan... Bütün bunlar üst üste bina ederek gelmiş durumda. Ben bu ziyaretin de inşallah yürüyen çabalara olumlu bir katkı yapacağına inanıyorum. Ben tekrar ilginiz için çok teşekkür ediyorum. Tekrar iyi yolculuklar diliyorum size.

Kur'an-ı Kerim tilavetiyle başlayan programda darbe girişiminde şehit olanların mezarlarını ziyaret eden Bolat, karanfil bırakarak dua etti.

Programın ardından gazetecilere açıklamalarda bulunan Bakan Bolat, hain darbe girişiminin kahraman Türk milletinin ve milli iradenin destansı bir zaferiyle püskürtüldüğü tarihin 10. yıl dönümü için Edirnekapı 15 Temmuz Şehitliği'nde bir araya geldiklerini söyledi.

Aradan 10 yıl geçtiğini dile getiren Bolat, "Bir sözümüz vardı. 15 Temmuz'u unutmadık, unutmayacağız, unutturmayacağız diye. Gerçekten de aradan geçen 10 yılda dahi görüyoruz ki halkımızın 15 Temmuz'u unutturmama azmi dimdik ayakta." dedi.

Bolat, o uğursuz gecede kökü uzun yıllardır dışarıda olan bir grup hain darbecinin demokrasiye, milli iradeye, vatana, ülkenin birliğine, milletin inancına ve ekonomiye kastettiğini belirterek, sözlerini şöyle sürdürdü:

“Ülkemizi vesayet altına alıp parçalama ve dış güçlerin vesayetine teslim etme gayeleri vardı. Ama saygıdeğer Cumhurbaşkanımızın milletimize çağrısıyla, 'meydanlara koşun' demesiyle, azmi ve kararlılığıyla, aziz ve necip milletimiz meydanlara koştu. Helikopterle, tankla, savaş uçağıyla, ağır silahlarla halkımıza karşı darbe yapmaya çalışan o hain darbecileri püskürtmeyi ve onları bozguna uğratmayı başardık. Bu destansı bir zaferdir. Dünya tarihine kahraman milletimizin altın harflerle yazdığı bir demokrasi ve hürriyet destanıdır. Bu milli iradenin zaferidir.”

"Türkiye çok daha güçlü bir şekilde yoluna devam etmektedir"

Ticaret Bakanı Bolat, Türk milletinin o gün büyük bir destansı mücadele ortaya koyduğunu ifade ederek, "O günden bugüne Türkiye'miz çok daha güçlü bir şekilde ekonomisiyle, ordusuyla, milli birliğiyle, toplumsal ğdayanışmasıyla yoluna devam etmektedir." diye konuştu.

Bin yıldır bu topraklarda aziz ecdatları, kahraman şehitleri ve gaziler sayesinde yaşadıklarını dile getiren Bolat, onların sayesinde bu topraklarda huzur içinde yaşadıklarını söyledi.

Bolat, "İnşallah bundan sonra da kıyamete kadar aziz ve necip Türk milleti bu vatan topraklarında huzur ve esenlik içinde yaşayacaktır. Bu milli irade destanında hayatlarını kaybeden kahraman şehitlerimizi rahmetle yad ediyoruz. Yakınlarına, değerli ailelerine bir kez daha başsağlığı diliyoruz." ifadelerini kullandı.

"Ekonomimizde de istikrarlı bir şekilde yükselişimiz devam ediyor"

Bakan Bolat, devlet, hükümet ve millet olarak her zaman şehit ailelerinin, gazilerin ve gazi ailelerinin yanında olduklarını ve olmaya devam edeceklerini belirterek, şu açıklamalarda bulundu:

"Kahraman gazilerimize de Rabb'imden şifalar, hayırlı ve uzun ömürler diliyoruz. Sayın Cumhurbaşkanı'mızın Türkiye Yüzyılı hedefleri doğrultusunda aziz ve necip Türk Milleti olarak nice destanlar yazacağız. Bu hain FETÖ'cü darbe girişiminin ekonomimizi de sarsmayı ve yıkmayı amaçlayan saldırısını başarıyla bozguna uğrattıktan sonra, ekonomimizde de Allah'a şükür, dünyada emin adımlarla ve istikrarlı bir şekilde yükselişimiz devam ediyor. Son NATO Zirvesi de Türkiye'nin dünyada ne kadar saygın, itibarlı, güçlü bir yere sahip olduğunu bütün dünyaya göstermiştir. Bu vesileyle bir kez daha şehitlerimizi rahmetle yad ediyoruz. Onların aziz hatıraları önünde saygıyla eğiliyoruz."

Bolat, şehitleri daima kalplerinde yaşatacaklarını kaydederek, Türkiye olarak dünyaya altın harflerle yazdıkları 15 Temmuz Demokrasi ve Milli Birlik destanını kıyamete kadar devam ettireceklerini sözlerine ekledi.

Şehit polislerin kabrini de ziyaret etti

Bakan Bolat, programın ardından Edirnekapı Polis Şehitliği'ndeki şehit kabirleri ile İstiklal Marşı şairi Mehmet Akif Ersoy'un mezarını da ziyaret etti.

Mezarların başındaki aileler ile de görüşen Bolat, onlara tekrardan başsağlığı diledi.

Toplantıda istihdam hamleleri ve işgücü piyasasında yaşanan gelişmelerin ele alındığını belirten Bakan Işıkhan, şunları kaydetti:

"Ekonomi yönetimimiz ile tam bir koordinasyon içerisinde hayata geçirdiğimiz beceri ve istihdam politikaları sayesinde işsizlik oranı, 3 seneyi aşkın bir süredir tek haneli seyrini sürdürmeye devam ediyor. İşsizlikle mücadeledeki kararlılığımızı, kadınlar ve gençler başta olmak üzere vatandaşlarımızı işgücü piyasasına kazandırmaya yönelik uygulamalarımızı sürdüreceğiz."

Hürmüz Boğazı'ndaki kesintilerin ardından Çin'in Irak ve Kuveyt'ten ham petrol ithalatı sert geriledi, Birleşik Arap Emirlikleri, Suudi Arabistan ve İran'dan yapılan ithalatta da belirgin düşüş oldu.

Çin'in ocak-şubat dönemindeki ham petrol ithalatı geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 15,8 artarak yaklaşık 97 milyon tona yükselirken, marttan itibaren düşüş eğilimine girdi.

Çin Gümrük Genel İdaresi (GAC) verilerine göre ülkenin ham petrol ithalatı, martta yıllık bazda yüzde 2,8, nisanda yüzde 20, mayısta yüzde 29 ve haziranda yüzde 41,3 azaldı. Böylece ithalat ocak-haziran döneminde geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 11,4 geriledi.

Ton bazında ise ham petrol ithalatı ocak-şubat döneminde yaklaşık 97 milyon ton, martta 50 milyon ton, nisanda 38,5 milyon ton, mayısta 33,1 milyon ton ve haziranda 29,3 milyon ton olarak kayıtlara geçti.

Çin'in 2025'in ilk yarısında 279,5 milyon ton olan ham petrol ithalatı, 32 milyon ton azalarak bu yılın aynı döneminde 247,6 milyon ton olarak gerçekleşti.

Çin, arz açığını üç adımla yönetmeye çalıştı

Çin, ham petrol ithalatındaki düşüşün etkilerini sınırlandırmak amacıyla stratejik ve ticari petrol stoklarını devreye alırken, rafine petrol ürünleri ihracatını büyük ölçüde durdurdu ve rafinerilerin kapasite kullanımını kademeli olarak düşürdü.

Savaşın başlamasından 4 gün sonra Pekin yönetimi, iç piyasada arz güvenliğini korumak amacıyla rafine petrol ürünleri ihracatına kısıtlama getirdi. Ancak mart ayında gümrük işlemleri tamamlanmış sevkiyatların devam etmesi nedeniyle ihracat yıllık bazda yüzde 25 azalışla 2,58 milyon ton oldu. Kısıtlamanın etkisi ise nisanda belirginleşti ve ihracat büyük ölçüde durdu.

Bu adımla rafine ürünler iç piyasaya yönlendirilerek ham petrol ithalatındaki azalmanın oluşturduğu arz açığının azaltılması hedeflendi.

İthalattaki açığı kapatmak amacıyla petrol stokları da devreye alındı. Çin, resmi petrol stok verilerini açıklamasa da ABD Enerji Bilgi İdaresinin Aralık 2025 tahminine göre ülkenin stratejik ve ticari petrol stokları yaklaşık 190 milyon ton seviyesinde bulunuyor.

Savaşın ardından mart ve nisanda stok kullanımına başlanmazken, Rusya ve İran'dan yapılan tedariklerle stoklara yaklaşık 9,5 milyon ton ilave yapıldığı tahmin ediliyor. İthalattaki düşüşün hızlanacağı beklentisiyle 10 Nisan'da Pekin yönetimi, Sinopec ve CNPC gibi devlet şirketlerine ticari stokları kullanma izni verdi. Böylece mayıs ayından itibaren stoklar kullanılmaya başlandı.

Uluslararası enerji kuruluşlarının tahminlerine göre stoklardan mayısta 2,1 ila 2,7 milyon ton, haziranda ise yaklaşık 2 milyon ton petrol kullanıldı.

Rafinerilerin kapasite kullanım oranı yüzde 58'e düştü

Çin'in yıllık ham petrol işleme kapasitesi yaklaşık 940 milyon ton seviyesinde bulunuyor. Bunun 740 milyon tonunu devlet rafinerileri oluşturuyor. Şubatta yaklaşık yüzde 73 olan kapasite kullanım oranı, martta yüzde 68,8'e, nisanda yüzde 63,6'ya, mayısta yüzde 66,3'e ve haziranda yüzde 58'e geriledi.

Ham petrol işleme hacmi de aynı dönemde azaldı. Şubatta yaklaşık 58,2 milyon ton ham petrol işleyen rafineriler, martta 61,67 milyon ton, nisanda 54,65 milyon ton, mayısta 53,72 milyon ton ve haziranda 49,81 milyon ton üretim yaptı. Mart-haziran dönemindeki toplam üretim kaybı yaklaşık 33 milyon ton oldu.

Böylece Çin'de rafinerilerin ham petrol işleme hacmi haziranda geçen yılın aynı ayına göre yüzde 19,1, ocak-haziran döneminde ise yaklaşık yüzde 5 azaldı.

Açıklamada, "Suudi Arabistan'ın güney bölgesine Husiler tarafından düzenlenen füze saldırısını en güçlü biçimde kınıyoruz. Suudi Arabistan’ın egemenliğini ve toprak bütünlüğünü ihlal eden, bölgesel güvenlik ve istikrara yönelik ciddi tehdit oluşturan bu saldırı karşısında Suudi Arabistan ile tam dayanışma içinde olduğumuzu bir kez daha teyit ediyoruz." ifadeleri kullanıldı.

Ayrıca açıklamada, Türkiye'nin bölgede gerilimi daha da tırmandırabilecek adımlardan kaçınılması çağrısı yinelendi.

Yemen'deki İran destekli Husiler, Suudi Arabistan'ın güneyindeki Abha Havalimanı'nı balistik füze ve insansız hava araçlarıyla (İHA) hedef aldıklarını duyurmuştu.

Suudi Arabistan öncülüğündeki Koalisyon Sözcüsü Turki el-Maliki yaptığı açıklamada, "Terörist Husiler tarafından Suudi Arabistan'ın güneyine fırlatılan balistik füzeler tehdidi nedeniyle hava savunma sistemleri devreye girdi." demişti.

Güne alıcılı başlayan gram altın, saat 09.50 itibarıyla önceki kapanışa göre yüzde 0,5 azalışla 6 bin 90 lira seviyesinden işlem görüyor. Aynı dakikalar itibarıyla çeyrek altın 9 bin 720 liradan, cumhuriyet altını da 38 bin 950 liradan satılıyor.

Altının ons fiyatı, bugün yüzde 0,6 düşüşle 4 bin 30 dolardan işlem görüyor.

Orta Doğu'da yaşanan gelişmelere ilişkin haber akışı, varlık fiyatlarının yönü üzerinde etkili olmaya devam ediyor.

ABD’de beklentilerin altında gelen enflasyonun ABD Merkez Bankasının (Fed) faiz artırımına gideceğine dair endişeleri hafifletmesiyle dün altının ons fiyatında yükselişler görüldü. Beklentilerden iyi gelen enflasyon verisine karşın bölgede gerilimin hala devam etmesi altını baskılayan temel unsur olarak öne çıkıyor.

ABD'nin İran limanlarına yönelik deniz ablukasını yeniden devreye alması ve bölgede karşılıklı saldırıların sürmesi petrol fiyatlarını yüksek seviyelerde tutarken, enerji maliyetlerinin enflasyonu yeniden hızlandırabileceği ve Fed'in sıkı para politikasını daha uzun süre koruyabileceği endişeleri kıymetli madenler üzerinde baskı oluşturuyor.

Analistler, bugün yurt içinde 15 Temmuz Demokrasi ve Milli Birlik Günü nedeniyle piyasaların kapalı olduğunu belirterek, yurt dışında ise ABD'de mortgage başvuruları, Üretici Fiyat Endeksi (ÜFE) ve Fed Başkanı Kevin Warsh'ın Senato'daki sunumunun takip edileceğini belirtti.

ABD'de haziran ayı enflasyonu aylık bazda yüzde 0,4 gerilerken, yıllık enflasyon yüzde 3,5 ile piyasa beklentilerinin altında gerçekleşti. Verilerin ardından Fed'in temmuz toplantısında faiz artıracağına yönelik beklentiler önemli ölçüde azalırken, küresel piyasalarda risk iştahı güç kazandı.

Buna karşın Fed Başkanı Kevin Warsh, enflasyonla mücadelede kararlı olduklarını belirterek fiyat istikrarını sağlamaya yönelik politikaların sürdürüleceği mesajını verdi.

Çin büyümesi beklentilerin gerisinde kaldı

Çin ekonomisi yılın ikinci çeyreğinde yıllık bazda yüzde 4,3 büyüyerek piyasa beklentilerinin altında kaldı. İlk çeyrekte kaydedilen yüzde 5'lik büyümenin ardından gelen bu veri, son 3,5 yılın en düşük büyüme performansı olarak öne çıktı.

Haziran ayında perakende satışlar yıllık yüzde 1, sanayi üretimi ise yüzde 5,3 artarak beklentileri aşsa da zayıf iç talep ve yatırımlar büyüme görünümünü baskılamaya devam etti. Analistler, Çin yönetiminin ekonomiyi destekleyici adımlar atabileceğini ancak kapsamlı bir teşvik paketinin kısa vadede beklenmediğini ifade ediyor.

Teknoloji hisseleri yükseldi

Asya'da teknoloji şirketleri öncülüğünde güçlü alımlar görüldü. Güney Koreli çip üreticisi SK Hynix hisseleri yüzde 8,8 yükselirken, Samsung Electronics hisseleri de New York'ta halka arz planlarını yeniden değerlendirdiğine ilişkin haberlerin ardından yüzde 6,3 değer kazandı.

Günün sonunda Japonya'da Nikkei 225 endeksi yüzde 1,5 yükselişle 68.755 puandan, Güney Kore'de Kospi endeksi yüzde 6,2 artışla 7.284 puandan kapandı.

Çin'de Şanghay Bileşik Endeksi yüzde 0,4 gerilerken, Hong Kong'da Hang Seng Endeksi yüzde 1,2 yükseldi. Hindistan'da Sensex Endeksi ise yüzde 0,6 primle 77.514 puan seviyesinde işlem gördü.

Mesajında, 15 Temmuz gecesinin, milletin ortaya koyduğu iradenin aradan geçen on yılda devletin gücüne, milletin birlik ruhuna ve ülkenin geleceğine yön veren tarihi bir dönüm noktası olduğunu belirten Yılmaz, "Cumhurbaşkanımız Sayın Recep Tayyip Erdoğan'ın çağrısıyla meydanları dolduran aziz milletimiz, canı pahasına vatanına, bayrağına ve demokrasisine sahip çıkarak tarihimizin en şanlı direnişlerinden birini ortaya koymuştur." değerlendirmesini yaptı.

Yılmaz, şunları kaydetti:

"Bugün daha güçlü ve daha dirençli bir devlet ve vesayetçi anlayıştan kurtulmuş bir demokrasi olarak Türkiye Yüzyılı hedefi doğrultusunda emin adımlarla ilerleyen ülkemiz, terörün her türlüsünden arındırılmış bir geleceği inşa etme kararlılığını sürdürmektedir. 15 Temmuz Demokrasi ve Milli Birlik Günü'nün onuncu yılında aziz şehitlerimizi rahmet ve minnetle yad ediyor, kahraman gazilerimize şükranlarımı sunuyorum."

Fidan'ın ziyareti kapsamında Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy tarafından kabul edilmesi ve Ukrayna Dışişleri Bakanı Andrii Sybiha'nın yanı sıra Ukrayna Devlet Başkanlığı Ofisi Başkanı Kirilo Budanov, Ukrayna Ulusal Güvenlik ve Savunma Konseyi Sekreteri Rüstem Umerov, Kırım Tatarları'nın milli lideri Mustafa Abdulcemil Kırımoğlu ve Kırım Tatar Milli Meclisi (KTMM) Başkanı Rıfat Çubarov dahil olmak üzere üst düzey yetkililerle görüşmeler gerçekleştirmesi planlanıyor.

Bakan Fidan'ın görüşmelerde Türkiye-Ukrayna ilişkilerinin ekonomi, enerji ve savunma başta her alanda daha da geliştirilmesi ve iki ülke arasındaki stratejik ortaklığın derinleştirilmesi için atılabilecek müşterek adımlara ilişkin görüş alışverişinde bulunması bekleniyor.

Türkiye'nin Ukrayna'nın bağımsızlığına, egemenliğine ve toprak bütünlüğüne desteğini, Ukrayna'ya her alanda ve platformda sağlanan yardımlara da değinerek bir kere daha teyit edecek Fidan'ın, Ukrayna'da adil ve kalıcı barışın sağlanmasına yönelik diplomatik çabaların sürdürülmesinin önemine dikkati çekmesi ve Türkiye'nin, Ukrayna ve Rusya'yı müzakere masası etrafında yeniden bir araya getirmeye hazır olduğunu dile getirmesi öngörülüyor.

Fidan'ın Rusya-Ukrayna Savaşı'nın Karadeniz'e taşınmaması gerektiğinin altını çizerek, Karadeniz'de artan gerginliğin azaltılmasının ve seyrüsefer güvenliğinin sağlanmasının önemini vurgulaması bekleniyor.

Bu kapsamda, Karadeniz'de limanların ve gemiler ile balıkçı tekneleri başta deniz taşıtlarının hedef alınmasının hiçbir koşul altında kabul edilemeyeceğinin altını çizmesi beklenen Fidan'ın, Türkiye'nin Karadeniz'in barış, istikrar ve işbirliği havzası olarak muhafaza edilmesi amacıyla diplomatik girişimlerini kararlılıkla sürdürdüğünü ifade etmesi öngörülüyor.

Fidan'ın Türk firmalarının Ukrayna'daki mevcut yatırımları ve üstlendikleri projelerle Ukrayna'nın yeniden imarına önemli katkılar sunabileceğini belirtmesi, Türkiye'nin Kırım'ın yasa dışı ilhakı konusundaki pozisyonunu yinelemesi ve Kırım Tatarlarının haklarının güçlendirilmesi hususunda ilave adımlar atılmasının önemine dikkati çekmesi bekleniyor.

Serbest ticaret anlaşması

Türkiye ile Ukrayna arasında 3 Şubat 2022'de imzalanan Serbest Ticaret Anlaşması (STA), Bakan Fidan'ın Kiev'i ziyaretinin hemen öncesinde, Ukrayna Parlamentosu tarafından dün onaylandı.

Söz konusu yasanın Devlet Başkanı Zelenskiy tarafından imzalanmasının ardından yürürlüğe girmesi öngörülüyor.

Dört senedir onaylanması beklenen anlaşmanın Türk ihracatçılarının Ukrayna pazarında Avrupa Birliği ihracatçılarıyla benzer rekabet koşullarına sahip olması ile Türkiye-Ukrayna ekonomik ve ticari ilişkilerinin daha da gelişerek 10 milyar dolar ticaret hacmi hedefine ulaşılmasına katkıda bulunması bekleniyor.

Türkiye ile Ukrayna arasında 2024'te 6,2 milyar dolar olarak gerçekleşen ikili ticaret hacmi 2025'te 6,6 milyar dolara yükseldi.

Dışişleri Bakanı Fidan, Ukrayna’yı son olarak 29-30 Mayıs 2025'te ziyaret etmişti.

Ukrayna’dan Türkiye’ye dışişleri bakanı düzeyindeki son ziyaret ise 7-8 Temmuz'da Ankara’da düzenlenen 36. NATO Devlet ve Hükümet Başkanları Zirvesi vesilesiyle gerçekleştirilmişti.

Temettü takvimi 16 Temmuz'da Ege Profil (EGPRO) ile başlayacak. Ardından Göltaş Çimento (GOLTS), Katılımevim (KTLEV), TAV Havalimanları (TAVHL), Graintürk Holding (GRTHO), Mercan Kimya (MERCN), Meditera (MEDTR), Osmanlı Yatırım (OSMEN) ve Mopaş Marketçilik (MOPAS) temettü ödemelerini gerçekleştirecek.

Teklifin en dikkat çeken düzenlemesi öğrenci affı oldu. Buna göre, daha önce bu kapsamda af hakkından yararlanmamış olmak kaydıyla, kendi isteğiyle veya farklı nedenlerle üniversiteyle ilişiği kesilen ya da kayıt hakkı kazandığı halde kayıt yaptırmayan öğrenciler, kanunun yürürlüğe girmesinden itibaren 4 ay içinde başvurmaları halinde 2026-2027 eğitim-öğretim yılında öğrenimlerine yeniden başlayabilecek. Terör, kasten öldürme, cinsel saldırı, uyuşturucu ticareti gibi belirli suçlardan hüküm giyenler ile sahte belge nedeniyle kaydı iptal edilenler ise düzenlemeden yararlanamayacak.

Teklifle ayrıca azami öğrenim süresini dolduran son sınıf öğrencilerine başarısız oldukları dersler için ek sınav ve tekrar hakkı tanınırken, akademik etik ihlallerine yönelik yaptırımlar da ağırlaştırılıyor. Başkalarına tez, makale veya akademik çalışma hazırlatanların akademik unvanlarının geri alınması ve üniversite öğretim mesleğinden çıkarılması, bu çalışmaları hazırlayan veya aracılık edenlere ise adli para cezası uygulanması öngörülüyor.

Düzenleme kapsamında vakıf üniversitelerine yönelik idari yaptırımlar yeniden düzenlenirken, faaliyet izni kaldırılan vakıf üniversitelerindeki öğrencilerin eğitimlerinin devlet üniversitelerinde sürdürülebilmesine ilişkin hükümler de yer alıyor. Teklifin yasalaşabilmesi için TBMM Genel Kurulu'nda kabul edilmesi gerekiyor.

Açıklamada, gemide görev yapan mürettebattan 11'inin Azerbaycan vatandaşı olduğu, Azerbaycan vatandaşı olan gemi kaptanı dışında diğer mürettebatın Odessa'da karaya çıkarıldığı ifade edildi.

Karaya çıkarılan Azerbaycan vatandaşlarının sağlık durumunun iyi olduğu aktarılan açıklamada, kayıp gemi kaptanının bulunmasına yönelik çalışmaların devam ettiği kaydedildi.

Açıklamada ayrıca, Azerbaycan'ın Kiev Büyükelçiliğinin, ilgili kurumlarla sürekli temas halinde olduğu, Azerbaycan vatandaşlarına gerekli konsolosluk desteğinin sağlanması için çalışmalarını sürdürdüğü vurgulandı.

Uluslararası piyasalarda Brent petrolün varil fiyatı, Çarşamba günü sabah saatlerinde yaklaşık yüzde 1 yükselerek TSİ 09.30 itibarıyla 85,39 dolara ulaştı. Fiyatlardaki yükselişte, ABD'nin İran'a yönelik askeri operasyonlarını sürdürmesi ve Hürmüz Boğazı'na ilişkin gelişmeler etkili oldu.

ABD'nin İran operasyonları sürüyor

ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), Başkan Donald Trump'ın talimatıyla İran'a yönelik hava saldırılarının art arda üçüncü gece de devam ettiğini duyurdu. Yapılan açıklamada, operasyonların İran'ın Hürmüz Boğazı'nda sivillere ve ticari gemilere yönelik tehdit oluşturma kapasitesini zayıflatmayı hedeflediği ifade edildi.

Jeopolitik risklerin yeniden yükselmesi, küresel petrol arzına ilişkin endişeleri artırırken enerji piyasalarında yukarı yönlü fiyatlamaları destekledi.

Hürmüz Boğazı açıklamaları piyasaları hareketlendirdi

ABD Başkanı Donald Trump, Hürmüz Boğazı'nda İran'a yönelik deniz ablukasının yeniden yürürlüğe girdiğini açıklarken, boğazdan geçen kargo gemilerinden yüzde 20 geçiş ücreti alınacağını duyurdu. Trump ayrıca, Körfez ülkelerinin ABD'nin sağladığı güvenlik desteği karşılığında daha fazla mali katkı sağlaması gerektiğini belirtti.

Ancak bu açıklamanın ardından gelen tepkiler üzerine Trump, yüzde 20'lik geçiş ücreti planından vazgeçtiklerini açıkladı. Trump, Orta Doğu liderleriyle yapılan görüşmeler sonucunda söz konusu uygulamanın yerine Körfez ülkeleriyle yapılacak ticaret ve yatırım anlaşmalarının tercih edildiğini ifade etti.

Jeopolitik riskler petrolü destekliyor

Analistler, Hürmüz Boğazı'nda yaşanabilecek olası aksaklıkların küresel petrol arzı açısından önemli risk oluşturduğunu belirtiyor. Dünyadaki petrol ticaretinin önemli bir bölümünün bu geçitten yapılması nedeniyle bölgede yaşanacak her türlü gerilim, petrol fiyatları üzerinde yukarı yönlü baskı oluşturmaya devam ediyor. Mevcut jeopolitik gelişmelerin sürmesi halinde Brent petrolde yüksek fiyat seviyelerinin korunabileceği değerlendiriliyor.

Buna göre, 15 Temmuz Şehitler Köprüsü'ne bağlanan güzergahlarda D-100 güney yol Beşiktaş-Sarıyer ayrımları mevkisi ve D-100 kuzey yol Ümraniye-Altunizade ayrımları mevkisinde de trafik akışı sağlanamayacak.

Köprü ve bağlantı yolları saat 15.00'te yeniden trafiğe açılacak.

Bu sürede metrobüs seferleri de Fatih Sultan Mehmet Köprüsü güzergahından yapılacak.

Dini bir oluşum izlenimi vererek kurulduğu günden itibaren "devletin kılcal damarlarına sızmaya çalışan" çeşitli yöntemlerle Türk Silahlı Kuvvetlerine (TSK) de mensuplarını yerleştiren FETÖ, 15 Temmuz gecesi darbe girişiminde bulundu.

FETÖ, "devleti ele geçirme" amacıyla daha önce dönemin MİT Başkanlığı Müsteşarı Hakan Fidan ile teşkilatın üst düzey görevlilerinin ifadeye çağrılması, 17/25 Aralık soruşturmaları ve MİT tırlarının durdurulması gibi kumpaslarda yer almış, hükümete geri adım attırmamıştı.

AK Parti'nin 1 Kasım 2015 genel seçimlerinde yüzde 49 oy oranıyla yeniden iktidara gelmesinin ardından hükümetin, Yüksek Askeri Şura (YAŞ) kararlarıyla FETÖ'cü askerleri tasfiye edeceğini bilen örgüt, İzmir Cumhuriyet Başsavcılığınca aralarında generallerin de olduğu örgüt mensubu askerler hakkındaki gözaltı işlemleri üzerine harekete geçme kararı aldı.

Örgütün elebaşı Fetullah Gülen'in, 19 Mart 2016'da "haki renk" cübbeyle kamera karşısına geçerek yaptığı konuşmayla örgüt mensubu askerlere "darbe çağrısı"nda bulundu.

Talimatı alan örgüt mensupları, ülke genelinde darbe hazırlıklarına başladı. Planlama kapsamında FETÖ'nün sivil örgüt yöneticileri, Aralık 2015'ten itibaren ABD'ye giderek elebaşı Gülen ile görüşmeler gerçekleştirdi.

Yurt içindeki planlamalar kapsamında da toplantılar gerçekleştiren örgüt mensupları, son olarak 6-7-8-9 Temmuz'da Ankara Konutkent'teki villada FETÖ'nün sözde TSK imamı Adil Öksüz başkanlığında bir araya geldi. Bu toplantıda Öksüz'ün yanı sıra darbe girişiminin "merkez üssü" olarak kullanılan Akıncı Üssü'nde yakalanan "sivil imamlar" Hakan Çiçek, Nurettin Oruç, Harun Biniş ve Kemal Batmaz ile sözde yurtta sulh konseyi üyeleri eski tuğgeneraller Mehmet Partigöç ve Gökhan Şahin Sönmezateş, tuğamiral Ömer Faruk Harmancık, albaylar Murat Koçyiğit ve Bilal Akyüz, albay Mustafa Barış Avıalan, yarbay Turgay Sökmen ile eski tuğamiral Halil İbrahim Yıldız ve eski albay Hakan Bıyık da katıldı.

Darbe toplantılarının ardından FETÖ'cü Öksüz ile Batmaz, 11 Temmuz'da ABD'ye giderek elebaşı Gülen'e darbe planını sundu, onayın ardından da 13 Temmuz'da yurda dönen örgüt mensupları, darbenin başlangıcı olarak belirlenen 16 Temmuz saat 03.00'ü beklemeye başladı.

Binbaşı MİT'e ihbar etti
Planlanan darbe girişimine saatler kala, Kara Havacılık Komutanlığında görevli bir pilot binbaşı, MİT Başkanlığına giderek "FETÖ'cülerin Hakan Fidan'ı alıkoymayı planladığını" ihbar etti.

Fidan, bu bilgiyi dönemin Genelkurmay 2. Başkanı Orgeneral Yaşar Güler'e bildirdi, daha sonra bir yardımcısını ayrıntıları aktarmak üzere Genelkurmay Başkanlığına gönderdi.

Orgeneral Güler, MİT yetkilisiyle konuştuktan sonra dönemin Genelkurmay Başkanı Orgeneral Hulusi Akar'a görüşmenin içeriğini aktardı. Bunun üzerine Akar, Türk Silahlı Kuvvetler Harekat Merkezine, havadaki araçların üslerine dönmesini, hava sahasının ise uçuşa kapatılması emrini verdi.

Ayrıca Etimesgut Zırhlı Birlikler Okulu ve Eğitim Tümen Komutanlığından zırhlı araçların birlik dışına çıkarılmaması için dönemin 4. Kolordu Komutanı Korgeneral Metin Gürak'ı görevlendiren Akar, helikopter uçuşlarına karşı da dönemin Kara Kuvvetleri Komutanı Orgeneral Salih Zeki Çolak'ı Kara Havacılık Komutanlığına gönderdi.

Aynı saatte Orgeneral Güler'in eski Özel Kalem Müdürü Kurmay Yarbay Bünyamin Tuner, darbe girişimini sevk edecek isimlerden eski Genelkurmay Personel Plan ve Yönetim Daire Başkanı Tuğgeneral Mehmet Partigöç'e, MİT Müsteşarı Fidan'ın, Akar ile görüştüğünü iletti.

Akar ve Fidan'ın görüşmesi ile Çolak'ın Kara Havacılık Komutanlığına gittiği bilgisi darbeciler arasında dolaşmaya başladı.Darbe saati erkene çekildi.
Bunun üzerine Akıncı Üssü'nde darbeyi yönetecek Adil Öksüz ve diğer sivil imamların onayıyla 16 Temmuz 03.00'te başlaması planlanan darbe girişimi 15 Temmuz saat 20.30'a çekildi.

Darbe girişimi için talimat verildikten hemen sonra Akıncı Üssü'nde toplanan Özel Kuvvetler Komutanlığından (ÖKK) seçilmiş teçhizatlı 33 bordo bereli, Genelkurmay Başkanlığına hareket etti.

Eski Genelkurmay Strateji Daire Başkanı Tümgeneral Mehmet Dişli, Genelkurmay Başkanı Başdanışmanı Albay Orhan Yıkılkan, Tuğgeneral Mehmet Partigöç ve Özel Kalem Müdürü Albay Ramazan Gözel, Genelkurmay Başkanlığındaki darbe girişimini organize etmek için bir araya geldi.

Mehmet Dişli, saat 21.00'de Orgeneral Akar'a darbeyi tebliğ etti. Ancak Akar'ı ikna edemeyeceğini anlayan Dişli, makam odası dışında bekleyen ekibe müdahale emri verdi. Gözel, Yıkılkan, eski emir subayı yarbay Levent Türkkan, eski emir subayı yardımcısı yüzbaşı Serdar Tekin ve eski başçavuş Abdullah Erdoğan, Orgeneral Akar'ı alıkoydu.Gecenin ilk şehidi: Bülent Aydın
Karargahtaki darbecilerin talimatı üzerine Polatlı'da konuşlu 58. Topçu Tugay Komutanı eski tuğgeneral Murat Aygün, Ankara'nın kritik noktalarını kontrol altına almak için aralarında füze rampa sistemlerinin de bulunduğu araçların kışladan çıkarılmasını emretti.

Genelkurmay Başkanlığı Mesaj ve Evrak Dağıtım Sistemi (MEDAS) üzerinden "Hazırlık İkazı ve Birlik İntikali" başlıklı ilk bildiri gönderildi.

Darbeciler Partigöç ile Turhan'ın imzasını taşıyan sözde sıkıyönetim atama listesi, MEDAS üzerinden birliklere gönderildi. Bu mesajdan sonra darbeciler, şehirlerin kritik yol ve kavşakları ile kamu kurumlarının işgali için aynı sistem üzerinden "Zırhlı Muharebe Aracı İntikali" konulu ikinci emri yayımladı.

MEDAS üzerinden ardı ardına mesaj gönderen darbeciler, saat 21.53'te kışla dışındaki askerlerin birliklerine katılması emrini verdi. Bunun üzerine harekete geçen darbeciler, Kağıthane'deki "İstanbul'un gören gözü" olarak bilinen Afet Koordinasyon Merkezi'ni (AKOM) işgal etti.

Kara Kuvvetleri Komutanı Çolak'ın koruma Astsubayı Bülent Aydın, Genelkurmay Başkanlığı Karargahı'nda darbecilerce şehit edildi ve Aydın, 15 Temmuz'un ilk şehidi olarak kayıtlara geçti.Darbe girişimine karşı ilk soruşturma
Akıncı Üssü'nden havalanan F-16'lar Ankara üzerinde alçak uçuşa başladı. Askeri hareketliliğe ilişkin gelişmeler, haber kanallarına saat 22.28'de yansıdı. Televizyonlar, İstanbul Boğaziçi ve Fatih Sultan Mehmet köprülerinden geçişlerin askerlerce engellendiğini "son dakika" olarak duyurdu.

Dönemin Başbakanı Binali Yıldırım, saat 23.02'de NTV'ye telefonla bağlanarak, "Milleti temsil eden hükümet iş başındadır. Bu kalkışmayı yapanlar, bu çılgınlığı yapanlar, bu kanunsuz eylemin içerisinde olanlar en ağır şekilde bedelini ödeyeceklerdir." dedi.

Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı, saat 23.05'te darbe girişimine ilişkin soruşturma başlattı.

Darbeci pilotlar, Gölbaşı'ndaki Emniyet Genel Müdürlüğü Havacılık Daire Başkanlığına, ardından Özel Harekat Başkanlığı'na saldırdı. Ayrıca darbecilerin kontrolündeki helikopterler, Yenimahalle'deki MİT yerleşkesini taradı. Eski Yarbay Ümit Gençer, TRT'yi işgal ederek darbe bildirisini okuttu.

Cumhurbaşkanı Erdoğan'dan millete çağrı
Saat 00.24'ü gösterdiğinde CNN Türk'e bağlanan Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, darbe girişiminin seyrini değiştiren tarihi konuşmasını yaptı ve "Milletimizi meydanlara davet ediyorum." çağrısında bulundu.

Jandarma Genel Komutanlığı Karargahı önünde darbecileri protesto eden vatandaşlara helikopterden açılan ateş sonucunda 9 kişi şehit oldu, onlarca kişi yaralandı.

Darbeci pilotlar Mehmet Yurdakul ve İlhami Aygül saat 00.56'da savaş uçağıyla Ankara Emniyet Müdürlüğünü bombaladı. Yaklaşık 10 dakika sonra da aynı bölgeye darbeci pilot Mustafa Özkan saldırdı.Halisdemir, darbeci generali vurdu
Diyarbakır'dan bir tabur bordo bereli askerle havalanan darbeci tuğgeneral Semih Terzi'nin uçağı Etimesgut Havalimanı'na saat 01.13'te indi.

Dönemin Özel Kuvvet Komutanı Korgeneral Zekai Aksakallı, telefonla ulaştığı emir astsubayı Ömer Halisdemir'den, Terzi'yi etkisiz hale getirmesini istedi.

Komutasındaki askerlerle Etimesgut Özel Hava Alay Komutanlığı'na gelen Terzi, saat 02.14'te ÖKK'nın emir komutasını almak için helikopterle Gölbaşı'ndaki karargaha gitti. Karargah giriş kapısına kadar gelen Terzi, 15 Temmuz kahramanı Halisdemir tarafından vurularak etkisiz hale getirildi. Halisdemir, Terzi ile Diyarbakır'dan gelen askerlerden bazılarının açtığı ateş sonucu şehit oldu.Meclis bombalandı
Genelkurmay Başkanlığı Karargahı'nın önünde darbe girişimini protesto eden vatandaşlardan 36'sı şehit edildi.

Vatandaşların direncini kırmak için her türlü yola başvuran darbeciler, bu kez Meclis'i hedef aldı. Eski pilotlar Hasan Hüsnü Balıkçı ile Uğur Uzunoğlu'nun kullandığı F-16'dan Meclis'e atılan bombayla 32 kişi yaralandı.

Vatandaşlarca işgalden saat 03.00'te kurtarılan TRT, normal yayınına dönerken darbeciler polise teslim edildi.

Darbeci pilot Hüseyin Türk, televizyon yayınlarını kesmek için saat 03.14-03.19'da TÜRKSAT tesislerine dört bomba attı.

Saatler ilerledikçe Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın çağrısıyla vatandaşlar darbeye karşı şehirlerin meydanlarını ve kritik kamu kurumlarını doldurmaya başladı.

Bu yerlerden İstanbul Atatürk Havalimanı'nda Kontrol Kulesini işgal eden darbeciler, polis özel harekat ekiplerince etkisiz hale getirildi. Bir süre sonra Cumhurbaşkanı Erdoğan'ı taşıyan ATA uçağı piste iniş yaptı. Erdoğan'ı havalimanında binlerce vatandaş karşıladı.

İstanbul'daki gelişmenin ardından TBMM bir kez daha darbecilerin saldırısına maruz kaldı.

Eski pilot yüzbaşı Hüseyin Türk, saat 03.24 ve 03.25'te F-16 uçağıyla TBMM'yi ikinci kez bombaladı.

Sokaklarda vatandaşların, kışlalarda ise vatansever askerlerin darbecilere karşı mücadelesi devam ederken saat 04.00'te Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı, "FETÖ ile irtibatlı yargı görevlileri", "sözde Yurtta Sulh Konseyi üyeleri" ile "darbe teşebbüsüne katılanlar" hakkında gözaltı kararı verdi.

Darbe girişimi 21 saatte bastırıldı
Saat 06.19'da eski pilot üsteğmen Müslim Macit, Cumhurbaşkanlığı Külliyesi Kavşağı'na iki bomba attı. Saldırıda 15 vatandaş şehit oldu, 7 kişi yaralandı.

Jandarma Genel Komutanlığı'nda alıkonulan TEM Daire Başkanı Turgut Aslan ile koruması Hasan Gülhan, elleri ve gözleri bağlı halde bina dışına çıkarılarak, darbeci Albay Erkan Öktem tarafından başlarından vuruldu. Aslan ağır yaralanırken, Gülhan şehit oldu.

Başbakan Yıldırım, Korgeneral Ziya Kemal Kadıoğlu'na darbecilerin kontrolündeki uçakları düşürme yetkisi verdi.

Girişimin başarısız olduğunu anlayan İstanbul Boğaziçi Köprüsü'ndeki darbeciler, teslim oldu.

Saat 08.26'yı gösterdiğinde darbecilerin alıkoyduğu Genelkurmay Başkanı Akar, Akıncı Üssü'nden helikopterle Çankaya Köşkü'ne götürüldü.

Cumhurbaşkanı Erdoğan ve Milli Savunma Bakanı Fikri Işık'ın talimatıyla uçakların kalkış yapmasını engellemek için Akıncı Üssü ana pisti vuruldu.

Saat 12.57'de Başbakan Yıldırım, Bakan Işık ve Genelkurmay Başkanı Akar ile Çankaya Köşkü'nde düzenlediği basın toplantısında darbe teşebbüsünün bastırıldığını açıkladı. Darbe girişimi, tüm yurtta yaklaşık 21 saatte kontrol altına alındı.

Böylece Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın liderliğinde, milletin gayreti ve vatansever güvenlik güçleri sayesinde 15 Temmuz 2016'da gerçekleştirilen darbe girişimine geçit verilmedi.

Asker ve sivil 253 kişinin örgüt mensuplarınca şehit edildiği darbe girişiminde yaklaşık 9 bin askeri personel, 35 uçak, 37 helikopter, 74'ü tank 246 zırhlı araç ve 4 bine yakın hafif silah kullanıldığı kayıtlara geçti.

Darbe girişiminin planlayıcısı Pensilvanya'da öldü
FETÖ'nün temellerini İzmir Kestanepazarı'nda 1960'larda atan örgüt elebaşı Gülen, 1999'da kaçtığı ABD'deki Chestnut Retreat Center'dan birçok kumpası ve 15 Temmuz 2016'da 253 kişinin hayatını kaybetmesiyle sonuçlanan hain darbe girişimini yönetti.

Devlet içinde gizlice örgütlenerek, anayasal düzeni ortadan kaldırmayı, "paralel örgütlenme" adı altında başta siyaset, mülkiye, adliye, maliye, askeriye ve emniyet olmak üzere gizlice devletin tüm kılcal damarlarına sızmayı amaçlayan terör örgütünün elebaşı Gülen, ABD'nin Pensilvanya eyaletinde yaşıyordu.

ABD'nin Pensilvanya eyaletinde, 130 dönümlük arazide 8 villadan oluşan çiftlikte sıkı güvenlik ve gizlilik altında yaşamaya başlayan Gülen, örgüt üyelerine talimatlarını vermeyi buradan sürdürdü.

Türkiye'nin, hakkında 27 suçtan hazırladığı 7 ayrı iade talepnamesine karşın ABD makamları Gülen'in iadesi için somut adım atmadı.

Gülen, 20 Ekim 2024'te St. Luke's Hastanesinin Monroe kampüsünde öldü. Terörist başının ölümü ABD Dışişleri Bakanlığınca Türk makamlarına iletilen belgeyle resmiyet kazandı.

Şehitlerimizi rahmet, gazilerimizi minnetle anıyoruz

15 Temmuz hain darbe girişiminin 10. yılında, demokrasi uğruna canlarını feda eden aziz şehitlerimizi rahmet, minnet ve saygıyla anıyoruz. O gece ortaya koydukları cesaret ve fedakârlıkla millet iradesine sahip çıkan kahraman gazilerimize ise şükranlarımızı sunuyor, sağlıklı ve huzurlu bir ömür diliyoruz.