Üç yıldır kararlılıkla uyguladıkları programla makro finansal istikrarın güçlendiğini ve ekonominin daha dayanıklı bir yapıya kavuştuğunu belirten Bolat, OVP'de amaçlarının üretim maliyetlerini artıran ve ekonomik sektörlerin rekabet gücünü olumsuz etkileyen enflasyonla mücadelenin kesintisiz devam ettirilmesi olduğunu ifade etti.

Bolat, rekabet gücünü koruyarak, halkın satın alma gücünün artmasını sağlayacaklarını, küresel ekonomide yaşanan olumsuz koşullara ve artan belirsizliklere rağmen 2027'de mal ihracatını 292 milyar dolara çıkarmayı hedeflediklerini vurguladı.

Program sonu olan 2029 itibarıyla mal ve hizmet ihracatını 450 milyar dolara çıkarmayı hedefledikleri bilgisini veren Bolat, şunları kaydetti:

"Petrol ve emtia fiyatlarındaki artışların etkisiyle 2027'de mal ithalatına ilişkin OVP hedefi 397 milyar dolar olarak belirlenmiştir. İçinde bulunduğumuz zorlu konjonktüre, savaşın etkisiyle enerji ve emtia fiyatlarında görülen artışa rağmen 2027'de cari işlemler açığının gayri safi yurt içi hasılaya oranının yüzde 1,9 ile tarihsel ortalamasının altında kalmasını bekliyoruz. OVP döneminde yüksek katma değerli ve teknoloji yoğun ürün ve hizmetlerin ihracat içindeki payının yükseltilmesiyle yeni nesil hizmet alanlarının geliştirilmesine öncelik vereceğiz. Dış ticarette dünyayla rekabette güçlük çeken sektörlerin verimlilik artışı ve haksız dış ticaret uygulamalarına karşı etkili dış ticaret tedbirleri yoluyla rekabet gücünü ve ihracat hacmini güçlendirici faaliyetleri hayata geçireceğiz."

Irak resmi haber ajansı INA'ya açıklamalarda bulunan Hudayyir, ülkesinin eylül ayından itibaren ham petrol ihracat kapasitesinin günlük yaklaşık 3 milyon varilin üzerine çıktığını söyledi.

Hudayyir, hükümetin petrol ihracat kapasitesini günlük 5 milyon varile çıkarmayı planladığını ifade etti.

İhracatın artırılması için önemli stratejik planların hayata geçirileceğini belirten Hudayyir, 5 milyon varillik hedefe Suriye'de Fişhabur ve Banyas'a uzanan stratejik petrol hatlarının yanı sıra Hürmüz Boğazı'ndaki ihracat noktalarının tamamlanmasının ardından ulaşılacağını söyledi.

Yaklaşık 145 milyar varillik kanıtlanmış petrol rezervine sahip Irak, dünyanın önde gelen petrol üreticileri ve ihracatçılarından biri sayılıyor.

Irak'ın petrol üretimi, ABD-İran savaşı nedeniyle özellikle nisan, mayıs ve haziran aylarında yüzde 60 gerileyerek günlük 3,3 milyon varilden 1,3 milyon varile düşmüştü.

Temmuz ve ağustos aylarında başlayan toparlanmayla birlikte Irak'ın petrol ihracat kapasitesinde artış kaydedilmeye başlandı.

Matriks Haber’in faiz ve enflasyon anketi, 28 Ağustos 2026 tarihinde yapılan ilk çalışmanın ardından bazı ekonomistlerden gelen revizyonlar ve yeni tahminlerle güncellendi.

Eylül toplantısı için tahmin veren ekonomist sayısı 20’den 27’ye yükseldi. Güncel ankette 27 ekonomistin 22’si haftalık repo faizinin yüzde 37,00’de sabit bırakılmasını, 4’ü 100 baz puan indirimle yüzde 36,00’ya, 1’i ise 300 baz puan indirimle yüzde 34,00’e çekilmesini bekliyor.

İlk ankette ise 20 ekonomistin 18’i faizin sabit bırakılacağını, 2’si 100 baz puanlık indirim kararı alınacağını öngörmüştü.

Politika faizinde medyan tahmin yüzde 37,00 seviyesinde korunurken, ortalama beklenti yeni katılımlar ve aşağı yönlü revizyonların etkisiyle yüzde 36,90’dan yüzde 36,74’e geriledi. En yüksek beklenti yüzde 37,00’de kalırken, en düşük tahmin yüzde 36,00’dan yüzde 34,00’e indi.

Gecelik faizlerde de aşağı yönlü revizyon

Anketin medyan sonuçlarına göre, gecelik borç alma ve borç verme faiz beklentileri sırasıyla yüzde 35,50 ve yüzde 40,00 seviyelerinde oluştu ve medyan tahmin değişmedi.

Bununla birlikte katılımcı sayısı 12’den 18’e yükselirken, borç alma faizi ortalaması yüzde 35,42’den yüzde 35,17’ye, borç verme faizi ortalaması ise yüzde 39,92’den yüzde 39,42’ye geriledi.

Tahmin aralıkları da sırasıyla yüzde 32,50-yüzde 35,50 ve yüzde 37,00-yüzde 40,00 oldu.

İlk indirim için gözler ekime çevrildi

Politika faizinin sabit bırakılması halinde, ilk faiz hamlesinin zamanlamasına ilişkin tahmin veren 16 ekonomistin medyan beklentisi, Ekim 2026’da yüzde 36,00’ya indirim yönünde oluştu.

Ankette Eylül ayı hariç yılın kalanındaki iki toplantıya ilişkin medyan beklenti, iki faiz indirimi yapılacağı yönünde oluştu.

“Yılın kalanında kaç faiz indirimi bekliyorsunuz?” sorusuna yanıt veren ekonomist sayısı 13’ten 19’a yükseldi. Güncel ankette 14 ekonomist iki toplantıda da faiz indirimi, 3 ekonomist bir faiz indirimi beklediğini belirtirken, 2 ekonomist yılın kalanında faiz indirimi beklemediğini ifade etti.

28 Ağustos tarihli ankette ise yanıt veren 13 ekonomistin 10’u iki, 3’ü bir faiz indirimi öngörüyordu. İlk ankette yılın kalanında hiç faiz indirimi beklemeyen katılımcı bulunmuyordu.

Yıl sonu faiz beklentisi yüzde 35’te kaldı

2026 yıl sonu haftalık repo faizi için medyan beklenti yüzde 35,00 seviyesinde korundu. Bu soruya yanıt veren ekonomist sayısı 21’den 27’ye yükselirken, ortalama tahmin yüzde 35,17’den yüzde 35,15’e sınırlı geriledi.

Tahmin aralığı ise önceki ankette olduğu gibi yüzde 34,00-yüzde 37,00 olarak gerçekleşti.

“2026 yılında beklediğiniz faiz adımlarında yön değişikliği oldu mu?” sorusuna yanıt veren 11 ekonomistin 7’si “hayır”, 4’ü “evet” yanıtını verdi.

2027 faiz beklentisi aşağı geldi

2027 yıl sonu faiz beklentisinde ise aşağı yönlü bir değişim görüldü. 28 Ağustos anketinde yüzde 27,00 olan medyan tahmin, güncellenen ankette yüzde 26,00’ya geriledi.

Katılımcı sayısı 9’dan 13’e yükselirken, tahmin aralığı yüzde 20,00-yüzde 31,00 seviyesinde kaldı. Ortalama beklenti ise yüzde 26,17’den yüzde 26,35’e çıktı.

12 ay sonrasına ilişkin medyan politika faizi tahmini yüzde 30,00 seviyesinde korunurken, katılımcı sayısı 7’den 9’a yükseldi.

Ortalama tahmin yüzde 29,36’dan yüzde 29,06’ya gerilerken, tahmin aralığının alt sınırı yüzde 26,00’dan yüzde 25,00’e indi; üst sınır yüzde 31,50’de kaldı.

Gelişme, yatırımcı açısından Nvidia'nın kâr marjlarına yönelik yeni bir risk faktörü oluşturuyor. Aynı zamanda yapay zeka altyapı harcamalarının yapısında bir dönüşüme işaret ediyor. Çipin teknik verileri, Nvidia'ya etkisi ve sektörel eğilim, gelişmenin üç temel boyutunu oluşturuyor.

Jalapeño'nun Teknik Verileri

Jalapeño, genel amaçlı bir grafik işlemci değil, yapay zeka çıkarımı için sıfırdan tasarlanmış özel bir entegre devre. Teknik adıyla ASIC olarak sınıflandırılıyor. Bu tasarım, büyük dil modellerinin çalıştırılmasındaki belirli iş yüklerine odaklanıyor.

Bağımsız değerlendirme kuruluşu SemiAnalysis'in kamuya açık karşılaştırma testinde, Jalapeño Nvidia'nın Blackwell sınıfı sistemine karşı watt başına 1,5 ile 1,9 kat daha fazla işlem gerçekleştirdi. Uçtan uca gecikmede ise 1,7 ile 3,6 kat iyileşme kaydedildi. OpenAI, token başına maliyette Nvidia grafik işlemcilerine göre yaklaşık yüzde 50 tasarruf sağlandığını belirtiyor.

Nvidia Açısından Risk

Analistler, gelişmenin Nvidia'nın en kârlı iş kolunu hedeflediğine dikkat çekiyor. Yole Group teknoloji analisti Adrien Sanchez, bir hiperölçekli şirket tarafından tasarlanan çipin artık çıkarım verimliliğinde Nvidia'nın Blackwell sınıfı işlemcilerini yakalayabildiğini ya da geçebildiğini belirtiyor.

Sanchez'e göre Nvidia hâlâ yapay zeka işlem gücünün büyük bölümünü elinde tutuyor ve CUDA yazılım platformu üzerinden bir ekosistem kilidine sahip. Ancak yeni çip, şu anda en hızlı büyüyen alan olan çıkarım tarafındaki Nvidia kâr marjları için bir tehdit oluşturuyor. Çıkarım pazarı, yapay zekanın günlük operasyonel maliyetini oluşturduğu için sektörün en hızlı genişleyen segmenti konumunda.

Sektörel Eğilim: Özel Çip Yarışı

OpenAI'nin hamlesi tekil bir girişim değil, sektör genelindeki bir eğilimin parçası. Yapay zeka altyapısının yüksek maliyeti ve stratejik önemi, büyük teknoloji şirketlerini Nvidia'ya bağımlılığı azaltmaya yönlendiriyor.

Google kendi tensor işlem birimlerini uzun süredir üretiyor. Amazon, Meta ve Microsoft da özel çip projeleri yürütüyor. Yapay zeka şirketi Anthropic, önümüzdeki on yılda Amazon'un bulut teknolojilerine 100 milyar doların üzerinde harcama taahhüdü verdi ve Amazon'un özel çiplerini kullanacağını açıkladı. Araştırma kuruluşu Omdia, Jalapeño gibi özel çiplerin hacim olarak 2028'e kadar grafik işlemcileri geçmesini bekliyor.

Ne İzlenmeli?

Üç başlık yatırımcı açısından takip edilebilir.

Nvidia çıkarım geliri. Özel çiplerin yaygınlaşması, Nvidia'nın en kârlı segmentindeki büyümeyi ve marjları etkileyebilir. Şirketin gelecek çeyrek raporlarındaki çıkarım geliri kritik gösterge olacak.

Broadcom konumu. Jalapeño'nun yanı sıra Google ve Anthropic ile de çalışan Broadcom, özel çip yarışının en büyük kazananlarından biri olarak öne çıkıyor.

Üretim ölçeği. Jalapeño 2026'da sınırlı, 2027'de yaygın üretime geçecek. Özel çiplerin gerçek pazar etkisi, bu üretim ölçeğinin ne kadar hızlı büyüyeceğine bağlı.

Sıkça Sorulan Sorular

Jalapeño nedir?

Jalapeño, OpenAI'nin Broadcom ve TSMC ile geliştirdiği, yapay zeka çıkarımı için tasarlanmış özel bir çip. Nvidia grafik işlemcilerine göre token başına yaklaşık yüzde 50 daha düşük maliyet sunduğu belirtiliyor.

Bu gelişme Nvidia'yı nasıl etkiler?

Gelişme, Nvidia'nın en hızlı büyüyen ve en kârlı iş kolu olan çıkarım tarafındaki marjlarına yönelik bir rekabet riski oluşturuyor. Nvidia hâlâ pazara ve yazılım ekosistemine hakim olsa da, büyük alıcıların kendi çiplerini üretmesi bağımlılığı azaltıyor.

Hangi şirketler özel çip üretiyor?

OpenAI'nin yanı sıra Google, Amazon, Meta, Microsoft ve Anthropic gibi şirketler kendi yapay zeka çiplerini geliştiriyor ya da kullanıyor. Bu, Nvidia'ya bağımlılığı azaltmayı hedefleyen sektörel bir eğilim.

Yapay zeka ve teknoloji gündemini takip etmek için. Borsa Gundem Yapay Zeka

Not: Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır, yatırım tavsiyesi niteliği taşımaz. Aktarılan veriler yayım tarihindeki kamuya açık kaynaklara dayanmaktadır ve zamanla değişebilir.

Rapora göre, İstanbul Havalimanı günlük ortalama 1689 uçuşla Avrupa'nın en yoğun havalimanları arasında ilk sırada yer aldı.

İstanbul Havalimanı'nı günlük 1437 uçuşla Paris Charles de Gaulle, 1419 uçuşla Amsterdam, 1329 uçuşla Londra Heathrow ve 1320 uçuşla Frankfurt havalimanları takip etti.

Antalya Havalimanı da günlük 1032 uçuşla Avrupa'nın en yoğun 9'uncu havalimanı olarak belirlendi.

Ortak açıklamada, iki İsrailli yetkilinin Gazze'deki Filistinlilerin yerinden edilmesine yönelik ifadeleri ve Filistinlileri zorla topraklarından çıkarmayı amaçlayan plan veya mekanizmalara ilişkin öneriler şiddetle kınandı.

Bakanlar, söz konusu açıklama ve önerilerin uluslararası hukuk ile uluslararası insani hukuk ilkelerini açıkça ihlal ettiğini belirterek, bunların Filistin halkının meşru ve devredilemez haklarına doğrudan tehdit oluşturduğunu vurguladı.

Filistinlilerin, herhangi bir gerekçeyle işgal altındaki Filistin toprakları içinde ya da dışında yerinden edilmesini hedefleyen tüm girişim ve planların kesin biçimde reddedildiği bildirildi.

"Ciddi sonuçlar doğurabilir"

Bakanlar, Filistinlilerin zorla yerinden edilmesine ilişkin çağrıların, onları topraklarından çıkarmayı amaçlayan resmi bir politikaya veya somut uygulamalara dönüşmesinin ciddi sonuçlara yol açabileceği uyarısında bulundu.

Bu tür girişimlerin, zorla yerinden edilmeyi açıkça reddeden ABD Başkanı Donald Trump'ın Gazze Planı da dahil olmak üzere barış çabalarını doğrudan sekteye uğratacağı ve bölgedeki istikrar umutlarını ciddi biçimde tehlikeye atacağı ifade edildi.

Ortak açıklamada, Gazze Şeridi'nin işgal altındaki Filistin topraklarının ayrılmaz bir parçası olduğu vurgulanırken, Doğu Kudüs dahil Gazze ve Batı Şeria'daki Filistin topraklarının bütünlüğünün korunmasının zorunlu olduğu kaydedildi.

İki devletli çözüm vurgusu

Bakanlar, adil ve kalıcı barışın sağlanmasının tek yolunun iki devletli çözümün hayata geçirilmesi olduğunu belirtti.

Bu kapsamda, uluslararası meşruiyete ilişkin kararlar doğrultusunda, 4 Haziran 1967 sınırları temelinde, başkenti Doğu Kudüs olan bağımsız bir Filistin Devleti'nin kurulmasına destek yinelendi.

Uluslararası topluma ve özellikle Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyine sorumluluklarını yerine getirme çağrısı yapan bakanlar, işgal altındaki Filistin topraklarında yeni bir demografik veya coğrafi gerçeklik oluşturulmasına yönelik girişimlere kararlı şekilde karşı çıkılması ve uluslararası hukuka uyulmasının sağlanması gerektiğini belirtti.

Bakanlar ayrıca Filistin halkının kendi topraklarında gösterdiği metanete tam destek verdiklerini ifade ederek, Filistin davasını ortadan kaldırmayı veya Filistinlilerin meşru haklarını zayıflatmayı amaçlayan tüm girişimleri reddettiklerini yineledi.

Washington’dan yeni çatışma kuralı

ABD Başkanı Donald Trump yönetiminin benimsediği “tankerine tanker” politikasının temelinde doğrudan karşılık verme anlayışı bulunuyor.

Buna göre İran’ın Hürmüz Boğazı’nda herhangi bir ticari tankere saldırması veya geminin geçişini engellemesi halinde, Washington’ın İran hükümetiyle bağlantılı ya da İran petrol ihracat ağında yer alan bir tankeri hedef alması öngörülüyor.

Bu yaklaşım, ABD’nin şimdiye kadar uyguladığı ticari gemilere yönelik savunma ve eskort politikasından önemli bir farklılık taşıyor. Washington böylece yalnızca saldırıları önlemeyi değil, İran’ın petrol ticareti üzerinden doğrudan ekonomik maliyetle karşı karşıya kalmasını amaçlıyor.

İran’ın petrol ihracatı hedefe konuyor

Yeni stratejinin en dikkat çekici yönü, çatışmanın doğrudan İran’ın petrol ihracatına taşınması.

ABD basınında yer alan haberlere göre, eylül ayının başında gerçekleştirilen saldırılar bu politikanın kamuoyuna yansıyan ilk uygulamalarından biri oldu. ABD insansız hava araçlarının İran kıyıları açıklarında bulunan iki İran tankerini hedef aldığı ve gemilerin makine dairelerine saldırı düzenlediği bildirildi.

Saldırıların, İran Devrim Muhafızları ile bağlantılı yaklaşık 100 hedefe yönelik daha geniş kapsamlı operasyonun parçası olduğu belirtildi. Operasyonda hava savunma sistemleri, radarlar, mayın döşeme kapasitesi, iletişim merkezleri, gemisavar füzeleri ve saldırı amaçlı İHA platformlarının da hedef alındığı aktarıldı.

Asıl tehlike Hürmüz Boğazı

ABD’nin hamlesinin küresel ekonomi açısından en kritik boyutunu ise Hürmüz Boğazı oluşturuyor.

Dünya enerji ticaretinin en önemli geçiş noktalarından biri olan boğazdan özellikle Asya piyasalarına büyük miktarda petrol ve LNG taşınıyor. Dolayısıyla bölgede yaşanacak uzun süreli bir aksama, kısa sürede küresel enerji arzında ciddi bir şoka dönüşebilir.

ABD Enerji Bilgi İdaresi verilerine göre, 2025’in son çeyreğinde Hürmüz Boğazı’ndan günlük ortalama yaklaşık 21,6 milyon varil petrol ve petrol ürünü geçti. Güvenlik sorunlarının etkisiyle bu miktarın 2026’nın ikinci çeyreğinde yaklaşık 4,9 milyon varile kadar gerilediği belirtildi.

Bu tablo, boğazdaki güvenlik problemlerinin enerji akışları üzerindeki etkisini açıkça ortaya koyuyor.

LNG piyasası da risk altında

Tehlike yalnızca petrol piyasasıyla sınırlı değil.

Dünya LNG ticaretinin yaklaşık yüzde 20’sinin Hürmüz Boğazı üzerinden gerçekleştiği ve bu akışın önemli bölümünün Katar’dan Asya ülkelerine yöneldiği belirtiliyor.

Boğazdaki ulaşımın ciddi biçimde sekteye uğraması halinde Asya’da doğal gaz fiyatlarının yanı sıra elektrik ve sanayi maliyetlerinin de yükselmesi beklenebilir.

Üstelik piyasaların fiyatlama davranışı için gerçek bir arz açığının oluşması bile gerekmiyor. Tedarik zincirinin kesintiye uğrayacağı endişesi, ithalatçı ülkeleri önceden stok yapmaya yöneltebilir. Bu durum da arz gerçekten azalmadan fiyatların yükselmesine neden olabilir.

“Tankere tanker” politikası tırmanma riskini artırıyor

ABD’nin stratejisinin caydırıcılık sağlaması hedeflenirken, önemli bir risk de karşılıklı tanker saldırılarının başlaması.

Washington’ın hesabı, İran’ın ticari gemilere yönelik saldırılarının kendisi açısından düşük maliyetli, ancak küresel ticaret açısından yüksek maliyetli olduğu yönünde. ABD yönetimi, İran’ın deniz saldırılarını sürdürürken kendi petrol tankerlerinin ve ihracatının düzenli biçimde hedef alınmasına uzun süre katlanamayacağını düşünüyor.

Ancak Tahran’ın buna nasıl karşılık vereceği belirsiz.

İran, doğrudan petrol tankerlerini hedef almak yerine mayınlar, sürat tekneleri, insansız hava araçları ve kıyıdan fırlatılan füzeler gibi farklı yöntemlere yönelebilir. Böyle bir senaryo, çatışmanın daha geniş bir alana yayılmasına ve kontrol edilmesi güç bir misilleme döngüsünün ortaya çıkmasına neden olabilir.

Petrol fiyatlarında yükseliş baskısı

Hürmüz’deki gerilimin tırmanması şimdiden petrol piyasasında fiyatlama davranışını etkiliyor.

Eylül ayının başındaki işlemlerde Brent petrolün varil fiyatı yaklaşık 95 dolar seviyesinde seyrederken, bazı haber akışlarında fiyatın kısa süreliğine 97 doların üzerine çıktığı bildirildi. WTI vadeli kontratlarının da 90 dolar seviyesini aştığı aktarıldı.

Petrol fiyatlarındaki yükseliş, piyasaların yalnızca mevcut arzı değil, gelecekte yaşanabilecek daha büyük bir kesintiyi de fiyatladığını gösteriyor.

Enflasyon riski yeniden gündemde

Enerji fiyatlarının yükselmesi halinde etkiler petrol şirketleriyle sınırlı kalmayacak.

Daha pahalı petrol; akaryakıt, deniz taşımacılığı, hava taşımacılığı, üretim ve lojistik maliyetlerini artırabilir. LNG fiyatlarındaki yükseliş ise özellikle enerji ithalatına bağımlı ülkelerde elektrik ve sanayi maliyetleri üzerinde baskı oluşturabilir.

Bu nedenle Hürmüz Boğazı’ndaki askeri gerilim, zamanla küresel enflasyon üzerinde de yeni bir baskı yaratabilir.

ABD’nin planı işe yarayacak mı?

Washington açısından “tankerine tanker” stratejisinin temel amacı İran’ın deniz ticaretine yönelik baskısını kırmak ve Hürmüz Boğazı’nın bir müzakere veya şantaj aracı olarak kullanılmasını engellemek.

Ancak stratejinin caydırıcılık sağlayıp sağlamayacağı henüz kesin değil.

Politikanın başarılı olması durumunda ticari gemilerin güvenliğinin artması ve enerji akışlarının normalleşmesi mümkün olabilir. Tersi durumda ise tankerlerin karşılıklı hedef haline geldiği, sigorta ve taşımacılık maliyetlerinin yükseldiği ve petrol ile LNG fiyatlarının daha da tırmandığı yeni bir kriz ortaya çıkabilir.

Bu nedenle Hürmüz Boğazı'ndaki gerilim artık yalnızca ABD ile İran arasındaki askeri bir mesele olmaktan çıkmış durumda. Atılacak her yeni adım, petrol fiyatlarından LNG piyasasına, deniz taşımacılığından küresel enflasyona kadar geniş bir ekonomik alanı doğrudan etkileyebilecek potansiyele sahip.

Edinilen bilgiye göre, Cumhurbaşkanı Erdoğan, şehit Topatan'ın ailesine mesaj göndererek başsağlığı dileklerini iletti.

Bakan Şimşek, "Kamuda tasarrufta bir başarı var. İzleme, denetleme ve yaptırımla iyi sonuçlar alıyoruz. Tasarruf, yatırımlar azaltılarak yapılmıyor." dedi.

Bakan Şimşek'in açıklamalarından öne çıkanlar şöyle:

Hazine ve Maliye Bakanlığı, yaptırım boyutu hariç, izleme, denetleme ve raporlama boyutlarında çok güçlü bir fonksiyon icra ediyor ve sonuç alıyoruz.

Tasarruf Genelgesi kapsamındaki harcamalara bakarsanız, sizler biliyorsunuz ama vatandaşlarımıza hatırlatmak açısından tekrarlayayım. Burada taşıtlar var, kamu taşıtları; kamu binaları, haberleşme giderleri, seyahat giderleri, enerji, su, kırtasiye, demirbaşlar... Yani üç aşağı beş yukarı kamunun cari tüketiminin önemli boyutları burada var. Savunma tabii ki hariç.

Şimdi burada öncelikle şunu söyleyeyim, rakamlar ortaya konuldu. Tasarruf Genelgesi'nden önceki 10 yılda az önce zikrettiğim bu kalemlerin bütçe içindeki payı yüzde 4,6'ydı. Bugün bu kalemlerin bütçe içindeki payı 2025 sonu itibarıyla yüzde 2,9. Muhtemelen 2026'da çok fazla değişmeyecek.

Burada cari fiyatlarla baktığınız zaman bu tasarruf neye tekabül ediyor? 484 milyar liraya tekabül ediyor. Bu da aslında 6 bakanlığın bütçesinden daha büyük bir tasarrufa tekabül ediyor. Onun için bunu önemsiyoruz.

Vatandaşlarımızın sahada bize en çok ilettiği hususlardan bir tanesi kamuda taşıt kullanımı. Bir rakam vereyim, sizinle paylaşayım daha doğrusu.

2025 yılında sözleşmesi sona eren kiralık araçlarda, yenilenen sözleşmelerde yeniden kiralanan taşıtları yüzde 21 düşürdük. Yani 2025 yılında diyelim ki 100 taşıtın kiralama sözleşmesi bitti. Yenilerken bunu 79 olarak yenilemişiz. Basitleştirmek için söylüyorum. Dolayısıyla burada çok güçlü bir tasarruf var.

Doğru, yatırımlar boyutuyla bakarsanız sadece ve sadece biz hizmet binası yapımlarını gözden geçirdik. Onları sınırladık. Bu doğru.

Ama zaruri haller dışında, yani deprem gibi birtakım kaygılar veya tespitler nedeniyle yenilenen binaları bir kenara bırakırsak, doğru, biz hizmet binaları konusunda, onlar da yatırıma giriyor, yenilenmesinde biraz temkinliyiz.

Özellikle enerji ve su kullanımında ciddi tedbirler aldık. Bir taraftan yenilenebilir enerji, bir taraftan da LED dönüşümünü hızlandırdık. Dolayısıyla bir tasarruf var.

Bu önemli bir başlıktı. İkinci, bana yöneltilen önemli başlık kayıt dışılıkla mücadele hususuydu.

Değerli arkadaşlar, biz kayıt dışılıkla mücadele ederken samimi bir şekilde gönüllü uyumu önceliklendiriyoruz.

Yani burada kayıt dışı kesimlerin veya vergiye uyumda sorun yaşayan kesimlerin cezalandırılması gibi bir yaklaşımımız, bir stratejimiz hiçbir zaman olmadı.

Tespitlerimizde biz genelde mükellefe, "Lütfen git, düzelt. Bak, bizim tespitlerimiz bu." diyoruz. Hatta Vergi Denetim Kurulu şimdi yeni birtakım ilkeler ortaya koydu. Biz önceden büyük veri analitiğini kullanarak, yapay zeka tabii ki devrede, tespitlerimizi mükelleflerimizle veya mükelleflerimizin temsilcileriyle paylaşıyoruz. "Bakın, bizim tespitlerimiz bu. Biz denetlemeden önce siz düzeltmek isterseniz..." Bu önemli bir husus.

Peki denetim nerede yoğunlaşıyor? Sahada tabii algı farklı ama büyük şirketlerin, her 100 büyük şirketin 31'ini denetliyoruz. Yani büyük şirketlerde denetim oranı, 2026 yılı için konuşuyorum, yüzde 31,3. Mesela 2024 yılında bu yüzde 11 civarıydı. Dolayısıyla büyük şirketlerde denetimi, denetim oranını üçe katlamışız.

Orta ölçekli şirketlerde artırmışız; yüzde 3,6'dan yüzde 7,3'e. Ama toplumda şöyle bir algı var, yani küçüklerle uğraşılıyor diye. Öyle bir şey yok. Küçük ölçekli şirketlerde denetim oranı 2024 yılında yüzde 2,1 iken bu sene yüzde 1,1'e geriledi.

Dolayısıyla gönüllü uyum esas, rehberlik esas. Ama burada tabii ki büyüklere bir yoğunlaşma var.

Mesela gelir vergisi beyannamesi ciddi bir şekilde arttı. Yani 3,8 milyon beyannameden 5,5 milyon gibi rekor bir düzeye ulaştık. Yine bakın, bu vergi gelirlerine yansıdı. 2022 yılında mesela vergi gelirlerinin milli gelire oranı yüzde 15,4'tü. 2023'te milli gelire oran olarak yüzde 16,6'ya çıktı. 2026'da ise yüzde 17'nin üzerine çıktı. 2027'de bizim tahminimiz yüzde 18 civarı. Tam rakam yüzde 17,9.

Bu arada şunun da altını çizmek istiyorum. Sorulmadı ama bu fırsat elime geçmişken ifade edeyim. Dolaylı vergiler biliyorsunuz genelde adil vergiler olarak görülmez. Vergide adaleti sağlamak için çok ciddi tedbir aldık gerçekten. Ve bu tedbirler sayesinde dolaylı vergilerin toplam vergiler içerisindeki payını da azalttık.

Bakın, 2023 yılında dolaylı vergilerin toplam vergiler içerisindeki payı yüzde 65,5'e kadar çıkmıştı. 2026 için tahminimiz yüzde 60'ın belki bir tık altına kadar inebilir. Yani yüzde 59 küsur, yüzde 60 civarı. Bu ciddi bir ilerleme.

Üçüncü başlık, yanlış atlamıyorsam, "Bu program neyi başardı?" başlığı. Gerçekten Cumhurbaşkanı Yardımcımız bence çok kapsamlı bir çerçevede değerlendirdiler ama müsaade ederseniz orada bir iki hususu eklemek istiyorum.

Değerli arkadaşlar, tabii programların performansları küresel ve içerideki konjonktürle ilişkilidir. Yani oradan bağımsız göremezsiniz.

Hakikaten son birkaç yılda gerek bölgemizde gerekse küresel ekonomide çoklu şoklar yaşandı. Sayın Cumhurbaşkanımızın da ifade ettiği gibi neredeyse bir kriz fırtınası yaşandı.

Zor bir coğrafyadayız, belirsizliklerin yüksek olduğu bir dönemdeyiz. İkinci Çin şokunun yaşandığı dönemdeyiz. Hakikaten zor bir konjonktür. Bunları bahane olarak sunmuyorum size.

Çok uzun yıllardır bakanlık yapan arkadaşınız olarak şunu söyleyeyim; önceki dönemlere göre daha zorlu bir süreçle karşı karşıya kaldık. Küresel ticaretten, jeopolitik gerginliklerden fiili çatışmalara kadar...

Bu programın bence en önemli getirisi, Orta Vadeli Programların en önemli getirisi, öngörülebilirliktir. Bu çok önemlidir. Öngörülebilirlikte bir artış var değerli arkadaşlar.

Evet, hedefler şöyle böyle tartışılabilir ama bu programlar öngörülebilirliği artırıyor, artırdı. Kural bazlı yaklaşım esas oldu. Proaktiflik esas.

Esas bu dönemde tamponları inşa ettik. Burada detaylı bir şekilde sunumda ifade edildi. Yani rezervlerin yeniden inşasından koşullu yükümlülüklerin azaltılmasına, bütçe disiplininin yeniden tesis edilmesine kadar ekonomide, bu zor coğrafyada, bu zor dönemde hakikaten şoklara karşı dayanıklılıkta ciddi bir artış var. Bu, rakamlara da yansıyor.

Burada bence en önemli hususlardan bir tanesi, programın bu dayanıklılığı artırma noktasında arkasında çok güçlü bir siyasi irade olması. Sayın Cumhurbaşkanımızın programı sahiplenmesi bu konuda çok değerli.

Enflasyon, bütün bu konjonktürde bırakın düşmeyi, kontrolden çıkabilirdi; çıkmadı. 2023'te ciddi, önemli şoklarla karşı karşıya kaldık. Enflasyonun kontrolden çıkmaması önemliydi.

Citi'nin yeni tahminine göre Fed, 2027 yılında haziran, eylül ve aralık aylarında olmak üzere üç kez 25 baz puanlık faiz indirimi yapacak.

Tahmin değişikliğinin, ABD'de ağustos ayına ilişkin açıklanan tarım dışı istihdam verilerinin beklentilerin üzerinde gelmesinin ardından yapıldığı belirtildi. Ağustosta tarım dışı istihdam 162 bin kişi artarken, işsizlik oranı yüzde 4,1 seviyesinde sabit kaldı.

Güçlü istihdam verileri tahminleri değiştirdi

Citi'nin Fed'e ilişkin faiz indirimi beklentisini ötelemesinde, ABD işgücü piyasasına ilişkin son verilerin etkili olduğu belirtildi.

Ağustos ayında tarım dışı istihdamdaki artışın beklentilerin üzerinde gerçekleşmesi, işgücü piyasasının dirençli seyrini koruduğuna işaret etti. İşsizlik oranının yüzde 4,1 seviyesinde değişmemesi de işgücü piyasasındaki görünümün kısa vadede önemli bir bozulma göstermediğini ortaya koydu.

Bu gelişmelerin ardından Citi, Fed'in yakın dönemde faiz indirimine gitme ihtiyacına ilişkin önceki beklentisini revize etti. Kurum, daha önce 2026'nın ekim ve aralık aylarında ve 2027'nin ocak ayında faiz indirimi beklerken, yeni tahmininde bu indirimlerin gerçekleşeceği dönemleri ileriye taşıdı.

Citi'nin güncellenen öngörüsünde Fed'in ilk faiz indirimini Haziran 2027'de yapması bekleniyor.

Citi 2027'de üç faiz indirimi bekliyor

Citigroup'un yeni tahminine göre Fed, 2027 yılında toplam üç faiz indirimi gerçekleştirecek. Kurum, her bir indirimin 25 baz puan olacağını öngörüyor.

Buna göre faiz indirimlerinin haziran, eylül ve aralık aylarında gerçekleşmesi bekleniyor.

Uzun süredir Fed'in daha güvercin bir para politikası izleyeceği beklentisini taşıyan Citi, son istihdam verilerinin Fed yetkililerinin değerlendirmelerinde değişikliğe yol açabileceğine dikkat çekti.

Citi ekonomistleri Andrew Hollenhorst ve Veronica Clark tarafından yayımlanan değerlendirmede, işsizlik oranının değişmediği ve işgücüne katılımın belirgin şekilde toparlandığı ifade edildi.

Ekonomistlere göre güçlü işgücü piyasası görünümü, Fed yetkililerinin istihdam koşullarını genel olarak istikrarlı değerlendirmesine ve para politikasında istihdamdan ziyade enflasyon görünümüne odaklanmasına neden olabilir.

Piyasalarda faiz beklentisi yukarı yönlü değişti

ABD'de açıklanan güçlü istihdam verileri yalnızca kurumların faiz tahminlerini değil, piyasalardaki Fed beklentilerini de etkiledi.

Fed fonları vadeli işlemlerinde, Fed'in 15-16 Eylül tarihlerinde gerçekleştireceği para politikası toplantısında faiz artırma olasılığı, istihdam raporu açıklanmadan önce yüzde 52 seviyesinde bulunuyordu.

İstihdam verilerinin ardından söz konusu olasılık yüzde 61'e yükseldi.

Citi'nin tahmin değişikliği de ABD işgücü piyasasındaki son gelişmelerin Fed'in para politikası patikasına ilişkin beklentiler üzerinde etkili olduğunu ortaya koydu. Kurum, yeni tahmininde Fed'in bir sonraki faiz indirimini Haziran 2027'de gerçekleştireceğini ve 2027 yılı içerisinde toplam üç kez 25 baz puanlık indirim yapacağını öngördü.

İsrail ordusu, 10 Ekim 2025'ten bu yana yürürlükte bulunan ateşkese rağmen Gazze Şeridi'ne yönelik saldırılarını sürdürüyor. Saldırılar, Han Yunus, Gazze kenti ve Deyr el-Belah çevresinde gerçekleşti.

Han Yunus'un güneybatısındaki Meslah ve Batn es-Semin bölgelerinde, yerinden edilen Filistinlilerin kaldığı çadırlara İsrail askeri araçlarından yoğun ateş açıldı. Saldırıda 2 Filistinli yaralandı. Yaralılardan birinin genç ve durumunun ağır, diğerinin ise kız ve orta derecede yaralı olduğu belirtildi.

Deyr el-Belah'ın güneydoğusundaki Ebu el-Acin ve Vadi es-Selka bölgelerinde İsrail askeri araçlarının "Sarı Hat" boyunca onlarca metre ilerlediği bildirildi. Askeri araçlardan çevreye ateş açılırken, topçu saldırıları da düzenlendi.

Gazze kentinin kuzeydoğusundaki Tuffah Mahallesi'nde ise İsrail savaş uçakları, "Sarı Hat" yakınlarında bulunan boşaltılmış bir ticari binaya iki hava saldırısı gerçekleştirdi.

Görgü tanıkları, saldırılarda daha önce "Es-Sahra Ticaret Kompleksi" olarak kullanılan çok katlı binanın yıkıldığını aktardı.

Sağlık kaynakları, saldırılarda Filistinliler ve yerinden edilmiş kişilerin de aralarında bulunduğu 9 kişinin hafif ve orta derecede yaralandığını bildirdi.

Ateşkes anlaşması kapsamında İsrail ordusunun Gazze Şeridi'nde konuşlandığı hattı ifade eden "Sarı Hat", daha sonra İsrail'in kontrol alanını genişletmesiyle Gazze Şeridi'nin yaklaşık yüzde 70'ini kapsayan bir bölgenin sınırı haline geldi.

Gazze'deki Sağlık Bakanlığının verilerine göre, cumartesi günü itibarıyla ateşkes anlaşmasının ihlal edildiği saldırılarda 1.344 Filistinli hayatını kaybetti, 4.464 Filistinli yaralandı.

İsrail'in 8 Ekim 2023'ten bu yana Gazze Şeridi'ne yönelik saldırılarında ise perşembe günü itibarıyla 73 bin 470 Filistinlinin öldüğü, 174 bin 540 kişinin yaralandığı bildirildi. Enkaz altında ve yollarda çok sayıda kişinin bulunduğu, sağlık ve kurtarma ekiplerinin bu kişilere ulaşmakta güçlük çektiği ifade ediliyor.

İhbar üzerine olay yerine Bursa Orman Bölge Müdürlüğüne bağlı ekipler sevk edildi.

Ekiplerin 3 hava aracı, 15 arazöz ve iş makineleri ile 66 personelle müdahale ettiği yangın söndürülmeye çalışılıyor.

Endeks, haftanın ilk işlem gününde 14.334,06 puandan kapanırken, salı günü yüzde 0,73, çarşamba günü yüzde 1,25 ve perşembe günü yüzde 0,84 değer kaybetti. Cuma günü ise yüzde 0,57 yükseliş kaydetti.

BIST 100 endeksi, hafta genelinde yüzde 4,30 değer kaybederek 14.012,42 puana geriledi. Endeks hafta içinde en düşük 13.932,46 puanı, en yüksek ise 14.334,06 puanı gördü.

Söz konusu dönemde AB ülkelerine ihracat yüzde 3,6 artışla 69 milyar 320,8 milyon dolardan 71 milyar 788,5 milyon dolara yükseldi. Böylece Türkiye'nin AB ülkelerine ihracatı söz konusu dönemde yaklaşık 2 milyar 468 milyon dolar artış gösterdi.

Ocak-ağustos döneminde AB ülkeleri arasında en fazla ihracat 13 milyar 576 milyon 381 bin dolarla Almanya'ya gerçekleştirildi. Almanya'ya ihracat geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 3,8 arttı.

Almanya'yı 8 milyar 561 milyon 640 bin dolarla İtalya, 7 milyar 238 milyon 906 bin dolarla İspanya, 6 milyar 925 milyon 832 bin dolarla Fransa ve 4 milyar 891 milyon 962 bin dolarla Romanya izledi.

İhracatın oransal olarak en fazla arttığı ülke Malta oldu

Söz konusu dönemde İtalya'ya ihracat yüzde 4,3, İspanya'ya yüzde 7,4 ve Fransa'ya yüzde 5,2 artarken, Romanya'ya dış satım yüzde 5,5 geriledi.

AB ülkeleri arasında ihracatın oransal olarak en fazla arttığı ülke Malta oldu. Bu ülkeye ihracat geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 107 artarak 324 milyon 491 bin dolardan 671 milyon 566 bin dolara çıktı.

Malta'yı yüzde 32,8 artışla Slovakya, yüzde 25,3 ile Finlandiya, yüzde 17 ile Bulgaristan ve yüzde 14,4 ile Avusturya takip etti.

Ocak-ağustos döneminde Slovakya'ya ihracat 1 milyar 458 milyon dolara, Finlandiya'ya 408,7 milyon dolara, Bulgaristan'a 3 milyar 439 milyon dolara ve Avusturya'ya 1 milyar 414 milyon dolara ulaştı.

AB ülkelerinin 17'sine ihracat artarken, 10'unda düşüş oldu

Tutar bazında bakıldığında Almanya, İtalya, İspanya ve Fransa Türkiye'nin AB'deki en büyük ihracat pazarları olmayı sürdürdü. Bu 4 ülkeye gerçekleştirilen toplam ihracat, ocak-ağustos döneminde yaklaşık 36,3 milyar dolara ulaştı.

Bu dönemde AB ülkelerinin 17'sine ihracat artarken, 10'unda düşüş kaydedildi.

Söz konusu dönemde AB ülkelerine ihracatta sektörler arasında otomotiv endüstrisi öne çıktı. Sektörün AB ülkelerine ihracatı geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 4,5 artarak 19 milyar 188,6 milyon dolardan 20 milyar 60,7 milyon dolara ulaştı.

Otomotiv endüstrisini 9 milyar 63 milyon dolarla kimyevi maddeler ve mamulleri, 6 milyar 541,7 milyon dolarla hazır giyim ve konfeksiyon takip etti.

AB'ye ihracatını tutar bazında en fazla artıran sektör demir ve demir dışı metaller oldu

Ocak-ağustos döneminde AB'ye ihracatını tutar bazında en fazla artıran sektör demir ve demir dışı metaller oldu.

Sektörün AB ülkelerine ihracatı geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 18,6 artarak 4 milyar 869,6 milyon dolardan 5 milyar 774,1 milyon dolara çıktı. Böylece sektör, AB'ye ihracatını yaklaşık 904,5 milyon dolar artırdı.

Demir ve demir dışı metalleri 872,1 milyon dolarlık artışla otomotiv endüstrisi ve 269,5 milyon dolarlık artışla elektrik ve elektronik sektörü takip etti.

AB ülkelerine en fazla ihracat 25 milyar 440 milyon dolarla İstanbul'dan gerçekleştirildi

Ocak-ağustos döneminde Türkiye'nin 27 AB ülkesine ihracatında İstanbul, Kocaeli, Bursa, Ankara ve İzmir öne çıktı. Bu 5 ilin AB ülkelerine ihracatı 53,6 milyar dolara yaklaştı.

Yılın 8 ayında AB ülkelerine en fazla ihracat 25 milyar 440 milyon dolarla İstanbul'dan gerçekleştirildi.

İstanbul'u 10 milyar 110 milyon dolarla Kocaeli, 8 milyar 305 milyon dolarla Bursa, 4 milyar 911 milyon dolarla Ankara ve 4 milyar 791 milyon dolarla İzmir takip etti.

2026-2028 dönemini kapsayan OVP'de ekonominin 2026'da yüzde 3,8, 2027'de yüzde 4,3 ve 2028'de yüzde 5 büyümesi hedeflenmişti.

Enflasyonun bu yıl için yüzde 16, 2027 için yüzde 9, 2028 için yüzde 8 olması öngörülmüştü. Bütçe açığının gayrisafi yurt içi hasılaya oranının 2026'da yüzde 3,5, program dönemi sonunda ise yüzde 2,8 olarak gerçekleşeceği hesaplanmıştı. Söz konusu programda, işsizlik oranında 2026 için yüzde 8,4, 2027 yılı için yüzde 8,2 ve 2028 için yüzde 7,8 hedefi konulmuştu.

İhracatın bu yıl sonunda 282 milyar dolar, 2027'de 294 milyar dolar, program sonunda 308,5 milyar dolar olması hedeflenmişti. İthalatın ise 2026'da 378 milyar dolar, gelecek yıl 393 milyar dolar, 2028'de de 410,5 milyar dolar olması öngörülmüştü.

Cumhurbaşkanı Yardımcısı Yılmaz'ın konuşmasından öne çıkanlar şöyle:

Dünya ekonomisi son dönemde ekonomik, teknolojik gelişmelerin iç içe geçtiği öngörülebilirliğin azaldığı bir dönemden geçmektedir. Bölgemizde yaşanan savaşın etkileri bir çok alanda hissetmedir. Geleneksel tarife artışların yanında küresel belirsizlikler de OVP'yi etkilemektedir.

Geçtiğimiz OVP'de gündeme gelen Küresel Büyüme Tahmini aşağı doğru güncellenmiştir. Avro Bölgesi büyümesi yüzde 1,2'den yüzde 0,9'a gerilemiştir. Savaşın devam ettiği MENA Bölgesi büyümesi yüzde 3,5'ten yüzde -0,5'e inmiştir. Küresel Büyüme yüzde 3,1'den yüzde 3,0'a inmiştir.

2026 yıl sonu büyüme tahmini yüzde 3,3'e gerilerken, sanayi büyümesi yüzde 2,3'e inmiştir. Yıl sonu enflasyon tahminimiz yüzde 16'dan yüzde 28,4'e yükselmiştir.

Dış ticaret açığı 96 milyar dolardan 105 milyar dolara yükselmiştir. Turizm gelirlerinin ise 68 milyar dolardan 65 milyar dolara inmesi öngörülmüştür.

Bakan Göktaş, yaptığı yazılı açıklamada, ihtiyaç sahipleri için uyguladıkları eğitim yardımlarına yeni eğitim-öğretim döneminde de devam edeceklerini belirtti.

Bu kapsamda, öğrencilerin temel okul ihtiyaçlarının karşılanmasına yönelik eğitim materyali yardımlarının yapıldığını aktaran Göktaş, kırtasiye, okul kıyafeti, ayakkabı ve kışlık kıyafet gibi ihtiyaçların öğrencilere ulaştırıldığını ifade etti.

Taşımalı eğitim uygulaması dışında kalan öğrencilerin barınma, taşıma ve yemek giderlerine yönelik destek sağlandığını kaydeden Göktaş, lise ve üniversite sınavlarına hazırlanan öğrencilerin ise sınavlara hazırlık materyallerinin temin edildiğini bildirdi.

Bakan Göktaş, öğrencilerin gezi ve sportif faaliyetlere katılımlarının desteklendiğini, ayrıca yurt içindeki yükseköğretim kurumlarında öğrenim gören ve 3294 sayılı Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Kanunu kapsamında bulunan Türk öğrencilere yönelik çeşitli eğitim yardımlarının sürdürüldüğünü belirtti.

Ailelerinden uzakta örgün eğitime devam eden ihtiyaç sahibi öğrencilerin ulaşım giderlerinin de desteklendiğini aktaran Göktaş, öğrencilerin, ailelerinin yanına gidip dönmekte kullanacakları yıllık 2 gidiş-2 dönüş toplam dört bilet şeklindeki Ulaşım Giderlerinin Karşılanmasına Yönelik Destek Programı'ndan da yararlanabildiklerini hatırlattı.

"Ayni veya nakdi yardımlarda kullanılacak"

Eğitim yardımlarının temel amacının ihtiyaç sahibi hanelerde bulunan ve öğrenim hayatına devam eden öğrencilerin ihtiyaçlarının karşılanması olduğunu vurgulayan Göktaş, "Daha fazla öğrenciye ulaşmayı ve yardımların etkinliğini artırmayı amaçlıyoruz." ifadesini kullandı.

Göktaş, 2026 yılının Ocak-Temmuz döneminde Ulaşım Giderlerinin Karşılanmasına Yönelik Destek Programı kapsamında Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik (SYDT) Fonu'ndan yaklaşık 92 milyon lira kaynak aktarıldığını anımsattı.

İhtiyaç sahibi hanelerin ilköğrenim ve ortaöğrenim düzeyinde örgün eğitime devam eden çocuklarına yönelik eğitim yardımlarında etkinliğin ve verimliliğin artırılmasına önem verdiklerinin altını çizen Göktaş, bu kapsamda 2021 yılından bu yana SYDT Fonu'ndan SYDV'lere yaklaşık 6 milyar lira tutarında kaynak aktarıldığını kaydetti.

Bakan Göktaş, aynı amaçla 2026-2027 eğitim-öğretim yılının ilk dönemi için SYDV'lere yaklaşık 2 milyar lira tutarında kaynak aktarıldığını, bunların ihtiyaç sahibi hanelerdeki öğrencilerin eğitim ihtiyaçlarının karşılanması amacıyla ayni veya nakdi yardımların yapılmasında kullanılacağını belirtti.

ABD'nin 10 yıllık tahvil faizi hafta içinde yüzde 4,82 ile Kasım 2023'ten, 2 yıllık tahvil faizi de yüzde 4,42 ile Ocak 2025'ten bu yana en yüksek seviyesini gördü. ABD'nin 10 yıllık tahvil faizi haftayı 6 baz puan artışla yüzde 4,79'dan tamamladı.

Fed yetkililerinin hafta içinde yaptığı açıklamalar ise faiz beklentilerinde dalgalanmaya neden oldu.

New York Fed Başkanı John Williams, yüksek enerji fiyatlarının hizmet sektörlerine yayılmaması sayesinde enflasyonun yavaşlamaya devam ettiğini belirtti. Fed Yönetim Kurulu Üyesi Christopher Waller da enflasyon baskılarının hafiflediğini gösteren veriler gelmesi halinde eylül toplantısında faizlerin sabit tutulmasını destekleyebileceğini söyledi.

Öte yandan, ADP Araştırma Enstitüsünün verilerine göre, ABD'de özel sektör istihdamı ağustosta 38 bin kişi arttı ve 48 bin olan piyasa beklentisinin altında kaldı. Bu veri, hafta ortasında Fed'e ilişkin faiz beklentilerinin hafiflemesine neden oldu.

Buna karşılık, haftanın son işlem gününde ABD'de tarım dışı istihdamın ağustosta 162 bin kişi artarak 56 bin olan beklentiyi aşması, Fed'in faiz artırımına gideceğine yönelik beklentileri yeniden güçlendirdi. İşsizlik oranı yüzde 4,1'de kalırken haziran ve temmuz aylarına ilişkin toplam istihdam 55 bin kişi yukarı yönlü revize edildi.

İstihdam verisinin ardından Fed'in eylül toplantısında faiz artırma ihtimali yüzde 65'e kadar çıktı. Dolar endeksi haftanın son işlem gününde yükselmesine karşın haftalık bazda yüzde 0,5 azalarak 99,2'ye geriledi.

Çin'in altın alımları 21'inci aya ulaştı

Değerli metallerde Fed'in para politikasına ilişkin beklentiler ve tahvil faizlerinin seyri fiyatlamalarda etkili oldu.

Waller'ın açıklamalarının ardından gerileyen tahvil faizleri ve dolar, haftanın ortasında altını destekledi. Ancak güçlü istihdam verisiyle faiz artırımı beklentilerinin yeniden yükselmesi, haftanın son işlem gününde değerli metallerde satış baskısına neden oldu.

Bu gelişmelerin yanı sıra Dünya Altın Konseyinin verilerine göre, merkez bankaları temmuzda rezervlerine net 23 ton altın ekledi. Böylece yılın ilk 7 ayında resmi olarak bildirilen net altın alımı yaklaşık 130 tona ulaştı. Geçen yılın aynı döneminde yaklaşık 160 ton altın alınmıştı.

Temmuzdaki alımlara 20 tonla Çin öncülük etti. Çin Merkez Bankasının altın alımları üst üste 21'inci aya ulaşırken yıl başından bu yana alımları 60 tona, toplam altın rezervi ise 2 bin 366 tona çıktı. Polonya ise temmuzda 8 ton, yılın ilk 7 ayında 90 ton altın alarak bu dönemin en büyük alıcısı oldu. Rusya temmuzda 6 ton, Türkiye ise 1 ton altın sattı.

Merkez bankalarının net altın talebi yılın ikinci çeyreğinde yıllık bazda yüzde 62 artarak 289 tona ulaştı ve ikinci çeyrekler arasındaki en yüksek seviyesini gördü. Altın temmuz ayını ons başına 4 bin 27 dolardan yatay tamamlarken küresel altın fonlarına 3 milyar dolarlık giriş gerçekleşti. Merkez bankalarının rezerv çeşitlendirme arayışı ile enflasyon ve jeopolitik risklere karşı korunma isteği altın talebini desteklemeyi sürdürdü.

Bu gelişmelerle birlikte değerli metallerde ons bazında fiyatlar platinde yüzde 0,1 artarken paladyumda yüzde 1,9, altında yüzde 0,4 ve gümüşte yüzde 0,2 geriledi.

Baz metallerde arz gelişmeleriyle yükseliş görüldü

Baz metallerde dolar endeksinin haftalık bazda gerilemesi ve ürünlere özgü arz gelişmeleri fiyatları destekledi.

Çinkoda Londra Metal Borsası stoklarındaki düşüş ve fiziki piyasadaki sıkışıklık öne çıktı. Üç ay vadeli çinko fiyatı ton başına 3 bin 990 dolarla yaklaşık dört yılın en yüksek seviyesine çıkarken, küresel çinko madeni üretiminin yılın ilk yarısında yüzde 2,6 azaldığı bildirildi.

Bakırda ABD'nin temmuz ayı rafine bakır ithalatının rekor seviyeye ulaşması ve Şanghay Vadeli İşlemler Borsası stoklarının haftalık yüzde 13 azalarak 63 bin tona gerilemesi fiyatları destekledi.

Alüminyumda kısa vadeli teslimat fiyatlarının vadeli fiyatların üzerine çıkması fiziki piyasadaki sıkışıklığa işaret etti. Kurşunda yüksek stoklar ile 8 bin 450 tonluk çekme talimatı birbirini dengeledi.

Baz metallerde tezgah üstü piyasada geçen hafta libre bazında fiyatlar çinkoda yüzde 1,7, bakırda yüzde 0,8, alüminyumda ve nikelde yüzde 0,3 arttı, kurşunda ise yatay seyretti.

Enerji grubunda jeopolitik risklerle yükseliş izlendi

Enerji grubunda ABD ile İran arasındaki çatışmaların yeniden şiddetlenmesi ve Hürmüz Boğazı'ndaki taşımacılığa ilişkin endişeler fiyatları yukarı taşıdı.

Analistler, Orta Doğu'daki petrol ihracatında henüz kalıcı ve büyük çaplı bir kesinti görülmediğini ancak yenilenen çatışmaların fiyatlardaki jeopolitik risk primini artırdığını belirtti.

Irak'ın petrol ihracatının ağustosta günlük 1,35 milyon varilden 2,34 milyon varile yükselmesi arz endişelerini sınırladı.

ABD'de ticari ham petrol stokları 4,5 milyon varil azalarak 424,5 milyon varile geriledi. Benzin stokları 1,2 milyon varil düşerken rafineri kapasite kullanım oranı yüzde 98 ile Ağustos 2018'den bu yana en yüksek seviyesine çıktı.

Avrupa'da gösterge doğal gaz fiyatı megavatsaat başına 75 avroyu aşarak 2023'ün başından bu yana en yüksek seviyesini gördü.

ABD doğal gazında ise sıcak hava tahminleri ve sıvılaştırılmış doğal gaz tesislerine yönelen akışın artması fiyatları destekledi. Toplam doğal gaz stokları 3 trilyon 214 milyar fit küple beş yıllık ortalamanın yüzde 4,8 üzerinde gerçekleşti.

Bununla birlikte, haftalık bazda Brent petrolün varil fiyatı yüzde 7,2, doğal gazın İngiliz termal birimi cinsinden fiyatı da yüzde 3,0 arttı.

Tarım emtialarında karışık seyir görüldü

Tarım emtialarında karışık bir seyir izlenirken, talep ve arza dair gelişmeler fiyatlamalar üzerinde etkili oldu.

Soya fasulyesinde Çin'in ABD'den yaptığı alımlar ve üretim bölgelerindeki sıcak ve kurak hava tahminleri fiyatları destekledi.

ABD Tarım Bakanlığı, Çin'e 192 bin ton, bilinmeyen alıcılara da 250 bin 600 ton soya fasulyesi satıldığını açıkladı.

Mısırda ABD'deki verim beklentilerinin gerilemesi ve Karadeniz ticaretine ilişkin riskler etkili oldu.

Buğday fiyatları, Rusya-Ukrayna Savaşı'nda diplomatik çözüm ihtimaline yönelik açıklamaların ardından, hafta içinde gördüğü 3,5 yılın zirvesinden gerileyerek haftayı kar satışlarının etkisiyle düşüşle tamamladı.

Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'in savaşı sona erdirecek bir anlaşmaya varılabileceğini belirtmesi ve ABD'li müzakerecilerin Moskova ile Kiev'i ziyaret etmesinin beklendiğine ilişkin açıklamalar, Karadeniz'den tahıl sevkiyatlarının normalleşebileceği beklentisini güçlendirdi.

Pirinçte Hindistan'da eylül yağışlarının mevsim normallerinin altında kalacağı tahmini üretime ilişkin endişeleri artırdı. Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü de tamamlanan haftada 2026 küresel tahıl üretimi tahminini 3,4 milyon ton azaltarak 2 milyar 980 milyon tona indirdi.

Bu gelişmelerle birlikte Chicago Ticaret Borsası'nda kile başına fiyatlar soya fasulyesinde yüzde 1,8 ve mısırda yüzde 0,5 artarken, buğdayda yüzde 5,6 geriledi. Pirincin yüz libre başına fiyatı ise yüzde 2,2 yükseldi.

Yumuşak emtialarda satış baskısı öne çıktı

Şekerde Brezilya'nın orta-güney bölgesindeki üretimin ağustosun ilk yarısında yıllık yüzde 7,9 azalması ve Uluslararası Şeker Örgütünün 2026-2027 sezonu için 200 bin tonluk küresel arz açığı öngörmesi fiyatları destekledi.

Kakaoda Fildişi Sahili'nden limanlara ulaşan ürün miktarının yıllık yüzde 19 artarak 2,14 milyon tona çıkması ve Intercontinental Exchange stoklarının yaklaşık iki yılın en yüksek seviyesine ulaşması satışları hızlandırdı.

Kahvede Brezilya'nın 2026-2027 mahsulünün 77,2 milyon çuvalla rekor seviyeye çıkabileceğine ilişkin tahmin ile üretim bölgelerinde beklenen yağışlar fiyatları baskıladı.

Pamukta ABD ürün koşullarındaki sınırlı iyileşme ve net ihracat satışlarının 27 bin 525 balyayla iki yılın en düşük seviyesine gerilemesi etkili oldu.

ABD'de Intercontinental Exchange'te libre bazında fiyatlar şekerde yüzde 3,0 artarken pamukta yüzde 5,2 ve kahvede yüzde 4,7 geriledi. Kakaonun ton başına fiyatı ise yüzde 7,0 düştü.