AB yetkilileri, Rusya’nın uluslararası yaptırımları aşmak için giderek daha fazla kripto paralar kullandığını vurguladı. Yapılan açıklamalarda, bu nedenle Rusya bağlantılı kripto altyapısının doğrudan hedef alındığı ifade edildi.

Yeni paket kapsamında sadece platformlar değil, Rusya Merkez Bankası tarafından geliştirilen dijital ruble ile rubleye endeksli RUBx adlı sabit coin de yaptırım listesine dahil edildi.

Yaptırımlar finans sektörünü de kapsıyor. Buna göre 20 Rus bankasının yanı sıra, Rusya’nın alternatif ödeme sistemi SPFS üzerinden faaliyet gösteren ve farklı ülkelerde bulunan dört finans kuruluşu da kısıtlamalara dahil edildi. AB’nin bu hamleyle Moskova’nın alternatif bir küresel ödeme ağı oluşturma çabalarını engellemeyi amaçladığı belirtiliyor.

Liste yalnızca Rusya ile sınırlı kalmadı. Orta Asya ülkeleri, Çin ve Birleşik Arap Emirlikleri bağlantılı bazı şirketler de yaptırım kapsamına alındı. Bu çerçevede Kırgızistan merkezli TengriCoin da yasaklanan platformlar arasında yer aldı.

Öte yandan Avrupa makamları, Rusya bağlantılı kripto transferlerinde aktif rol oynayan bir ödeme ağını da tespit etti. Garantex ve Grinex üzerinden çıkan fonların aktarıldığı A7A5 adlı sistemin de yaptırımlara dahil edildiği açıklandı. Özellikle sabit coin işlemlerinde yoğun şekilde kullanıldığı belirtilen bu ağın toplam işlem hacminin 120 milyar dolara ulaştığı ifade ediliyor.

Son hamleyle birlikte şirketin elindeki toplam Bitcoin miktarı 818.334 adede ulaştı. 2020 yılından bu yana yapılan tüm alımların ortalama maliyeti 75.537 dolar seviyesinde gerçekleşirken, bugüne kadar Bitcoin için harcanan toplam tutar 61,8 milyar doları buldu. Bu son alımın finansmanı ise şirketin MSTR hisselerinin yeni ihracıyla sağlanan kaynak üzerinden karşılandı. Nitekim Strategy, geçtiğimiz hafta 255 milyon dolarlık hisse satışı gerçekleştirmişti.

Şirketin elinde tuttuğu Bitcoin’ler, dolaşımdaki toplam arzın yaklaşık %3,9’una denk geliyor. Küresel ölçekte Bitcoin rezervi tutan 196 şirket bulunurken, Strategy bu alanda açık ara lider konumda yer alıyor.

Öte yandan şirket, bir önceki hafta da dikkat çekici bir alıma imza atmış ve son 1,5 yılın en büyük işlemlerinden biriyle 34 binden fazla BTC satın almıştı.

Toplantının, su yollarının güvenliğinin “uluslararası düzenin bir sınavı haline geldiği” bir dönemde yapıldığına dikkati çeken Guterres, bugün küresel ticaretin damarlarını oluşturan deniz yollarının baskı altında olduğunu söyledi.

Guterres, “Jeopolitik gerilimler denizlere taşıyor, ticari gemiler, bir baskı aracı olarak kullanılıyor ve deniz hukukunun temel ilkeleri bağlamında seyrüsefer hakları ve özgürlükleri baltalanıyor.” ifadesini kullandı.

Mart başından beri Hürmüz Boğazı'ndan geçen gemi trafiğindeki aksamanın, küresel enerji güvenliğini, gıda tedarikini ve ticareti olumsuz etkilediğini vurgulayan Guterres, bunun, Kovid-19 salgını ve Ukrayna savaşından bu yana yaşanan en kötü tedarik zinciri aksaması olduğuna işaret etti.

Guterres, “Uzun süreli aksama, küresel gıda krizini tetikleme riskini beraberinde getiriyor, özellikle Afrika ve Güney Asya'da milyonlarca insanı açlık ve yoksulluğa sürüklüyor.” dedi.

"Boğaz'ı açın, geçiş ücreti ve ayrımcılık olmadan gemilerin geçmesine izin verin"

Seyrüsefer özgürlüğündeki aksamalar nedeniyle 20 binden fazla denizci ile 2 binden fazla geminin denizde mahsur kaldığına dikkati çeken Guterres, üye devletlere "Uluslararası Denizcilik Örgütünce hazırlanan acil tahliye çerçevesini destekleme" çağrısı yaptı.

Guterres, Hürmüz Boğazı'ndaki seyrüsefer haklarına ve özgürlüklerine saygı gösterilmesi gerektiğinin altını çizerek, “Taraflara çağrıda bulunuyorum: Boğaz'ı açın, geçiş ücreti ve ayrımcılık olmadan gemilerin geçmesine izin verin, ticaretin yeniden başlamasına, küresel ekonominin nefes almasına izin verin.” dedi.

BM olarak üye tarafların ortak zemin bulması için destek olmaya hazır olduklarını belirten Guterres, Karadeniz Girişimi’ni buna örnek göstererek, "Bu, çatışmanın ortasında bile pratik işbirliğinin tıkalı bir koridoru yeniden açabileceğini, gemilerin ve temel ürünlerin hareketini sağlayabileceğini gösterdi." ifadesini kullandı.

Guterres, “Kriz anları, seçim anlarıdır.” diyerek, seyrüsefer özgürlüğü konusunda uluslararası hukuka saygı, sorunların kökenine inme nedenlerini çözme ve diyalog ile işbirliğini sürdürme çağrısı yaptı.

Zirve münasebetiyle davetlileri kıtaların buluşma noktası İstanbul'da ağırlamaktan büyük bir memnuniyet duyduğunu söyleyen Erdoğan, ülkenin dünyaya açılan cümle kapısı olan kentte böyle önemli bir zirveye ev sahipliği yapmanın gurur vesilesi olduğunu ifade etti.

Konuşmasının hemen başında bir hususun altını çizmek istediğini söyleyen Erdoğan, "Sizlerin de takip ettiği üzere dünyamız teknolojinin ve yapay zekanın öncülüğünü yaptığı keskin bir dönüşüm sürecinden geçiyor. Bu değişimin insanlığa neler kazandırdığının, neler kaybettirdiğinin hesabını elbette akademisyenlerimiz çok boyutlu bir şekilde yapmaktadır ama şunu hepimiz çok net biçimde görebiliyoruz. Önüne çıkanı sürükleyen bu değişim dalgasını durdurmak, değişime set çekmek mümkün değil fakat değişimi doğru okumak, doğru yönlendirmek ve sağlıklı bir şekilde yönetmek bizim elimizdedir. Dahası, bu biz karar alıcıların asli vazifelerinden biridir." ifadelerini kullandı.

Cumhurbaşkanı Erdoğan, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı ile OECD arasındaki yakın işbirliğinin tezahürü olan bu zirvenin beceriler alanında küresel diyalog için güçlü bir zemin oluşturacağını düşündüğünü söyledi.

İnsanlığın ortak sınamalarına karşı, ortak çözüm yolları geliştirmenin daha önce hiç olmadığı kadar kritik olduğu bir dönemin içinde olduklarını ifade eden Erdoğan, "Özellikle istihdam alanında ezberlerin bozulduğuna şahit oluyoruz. Teknolojide yaşanan gelişime paralel olarak üretim biçimleri değişiyor, meslekler dönüşüyor, bazı işler hükmünü yitirirken yeni iş alanları ortaya çıkıyor. İçinde bulunduğumuz dönemde ülkelerin başarısını belirleyecek unsurun beşeri sermayelerin niteliği olacağı anlaşılıyor." diye konuştu.

Erdoğan, zirvenin ana temasının "Nesiller Arası Yeteneğin Ortaya Çıkarılması" olarak belirlenmesini bu bakımdan çok isabetli bulduğunu kaydetti.

Zirvenin başarılı geçmesini dileyen Erdoğan, farklı oturumlarda yapılacak değerlendirmelerin hayırlara vesile olmasını temenni etti.

“Hedefimiz gelecek 3 yılda 3 milyon gencimizi istihdama kazandırmak”

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Gençliğin Üretim Çağı Güç Programı'na ilişkin, "Hedefimiz gelecek 3 yılda 3 milyon gencimizi istihdama kazandırmaktır. Projemizle çalışma hayatımıza yüzyıllardır yön veren usta-çırak ilişkisini de günümüz şartlarına adapte etmiş olacağız." dedi.

Cumhurbaşkanı Erdoğan, uluslararası araştırmaların, OECD ülkelerinin büyük bölümünde çalışma çağındaki nüfusun daraldığını gösterdiğini söyledi.

Cumhurbaşkanı Erdoğan, nüfusun giderek yaşlandığını, iş gücü piyasalarının yeni baskılara, yeni meydan okumalara maruz kaldığını, dijital ve yeşil dönüşümün beceri talebinin niteliğini kökten değiştirdiğini kaydetti.

Bazı sektörlerde kaçınılmaz olarak iş gücü talebinin azaldığını ve yeni istihdam alanlarında çalışacak personel bulmakta zorluk çekildiğini kaydeden Erdoğan, bu durumu Türkiye de dahil tüm ekonomilerin farklı düzeylerde tecrübe ettiğini dile getirdi.

Erdoğan, bilhassa robotik teknolojilerin ve yapay zeka kullanımının yaygınlaşmasının yeni imkanlarla beraber çeşitli endişeleri de beraberinde getirdiğini vurgulayarak, "Küresel robot piyasasının şu anki 100 milyar dolar seviyesinden 2050'ye kadar 25 trilyon dolarlık bir pazara dönüşeceği öngörülüyor. Kimi ülkelerde adına 'karanlık fabrika' denilen tamamen otomasyona dayalı üretim tesisleri hızla yaygınlaşıyor." değerlendirmesinde bulundu.

Yapay zekanın talimat verdiği, robotların uyguladığı ve üretim süreçlerinin neredeyse hiçbir aşamasında insan unsurunun bulunmadığı yeni durumun nasıl yönetileceğinin büyük bir muamma olarak önlerinde durduğunu kaydeden Erdoğan, "Endüstri 4.0" sürecinin bir yandan daha ucuz, hızlı ve hatasız üretim imkanı sunarken bir yandan ciddi sıkıntılara da yol açtığını kaydetti.

Cumhurbaşkanı Erdoğan, konuşmasına şöyle devam etti:

"Sadece karanlık fabrika gerçeğine bakmak bile iş gücü açısından sanayi devrimine benzer bir değişim dalgasıyla karşı karşıya olduğumuzu görmek için fazlasıyla yeterlidir. Beceriler Zirvesi'nde ele alınacak üç konu başlığının başta iş çevrelerimiz olmak üzere hepimize farklı ufuklar kazandıracağına inanıyorum. Şüphesiz eğitim her alanda olduğu gibi bu süreçte de öncelikli meseledir. Bilginin bir ülke, bir şirket veya bir şahıs için en büyük güç kaynaklarından biri olduğunun hepimiz farkındayız. Ancak güncelliğini kaybetmiş ya da pratiğe dönüşmeyen bilgi, sahibi için yüktür. Bilgiye sahip olmak kadar onu işlemek, kullanmak, dönüştürmek ve yeni durumlara uyarlamak da büyük önem arz ediyor. Yani içeriği, araçları, uygulayıcısı ve alıcısıyla eğitimin tüm paydaşlarının çağımızın değişim hızına ayak uydurması gerekiyor."

Bu kapsamda, çarpıcı bir gerçeğe dikkat çekmek istediğini ifade eden Erdoğan, "OECD'nin yaptığı değerlendirmelere göre birçok ülkede öğrencilerin temel becerilerinde gerileme yaşanmakta, öğretmen iş gücü yaşlanmakta, eğitim sistemlerinin yeniden şekillendirilmesine ihtiyaç duyulmaktadır. Bizler artık öğrenmenin okul sıralarında başlayıp diploma ile tamamlandığı bir dönemde yaşamıyoruz. Tam tersine günümüzde öğrenme, hayatın tamamına yayılmış dinamik bir süreci ifade ediyor." sözlerini sarf etti.

Erdoğan, toplumsal dönüşümlere dikkati çekerek, şunları söyledi:

"Nazarı dikkate alınması gereken bir diğer husus şudur. 2030'da dünya nüfusunun beşte birinin 60 yaş ve üstü kişilerden oluşacağı, 2050'de ise bu oranın dörtte biri bulacağı tahmin ediliyor. Dolayısıyla insanlar iş hayatında her geçen yıl geçmişe kıyasla daha uzun süre kalacak demektir. Bir de buna aşırı bireyselleşmeyi, geleneksel aile yapısının çözülmesini, 'Her koyun kendi bacağından asılır.' sözünde vücut bulan bencilliğin giderek daha fazla kabul görmesini eklediğimizde karşımıza ciddi bir sorun çıkıyor. Hamdolsun ülkemiz bu konuda dünyanın pek çok ülkesine kıyasla çok iyi bir yerdedir. Aile bağlarımızın halen diri olması, yardımlaşma ve dayanışma kültürünün halen güçlü olması bize önemli bir avantaj sağlamaktadır. Buna rağmen bir taraftan toplumun temeli olan aile müessesesini çeşitli projelerle güçlendirirken diğer taraftan da dünyanın en kapsamlı sosyal güvenlik sistemiyle kimseyi dışarıda bırakmamaya özen gösteriyoruz."

Üzerine titredikleri hususlardan birinin de yetişkinlerin eğitimi olduğunu söyleyen Erdoğan, yetişkinlerin becerilerini güncellemesi, yeni alanlarda yetkinlik kazanması ve değişime uyum sağlayabilmesinin herkes için kritik bir önem taşıdığını vurguladı.

Cumhurbaşkanı Erdoğan, "Esnek eğitim modelleri, kariyer rehberliği mekanizmaları ve işverenlerle kurulan etkin ortaklıklar iş gücü piyasalarında belirleyici olacaktır. Daha açık bir ifadeyle hayat boyu öğrenme sadece bireylerin kariyerlerini değil, ülkelerin rekabet gücünü de belirleyecektir. Gizli kalan yeteneklerin ortaya çıkarılması ise günümüzde ekonomik bir ihtiyaç olduğu ölçüde aynı zamanda ahlaki bir sorumluluktur." ifadelerini kullandı.

Bugün pek çok ülkede kadınların, göçmenlerin ve dezavantajlı öğrenciler gibi kesimlerin potansiyellerini maalesef tam olarak kullanamadığına dikkati çeken Erdoğan, bu durumun sonuçlarının yalnızca ekonomik bir kayıp olarak görülemeyeceğini belirtti.

Cumhurbaşkanı Erdoğan, konuşmasını şöyle sürdürdü:

"Beşeri sermayesinin önemli bir kısmını atıl bırakan hiçbir ülke gerçek anlamda güçlü bir kalkınma hamlesine girişemez. Ayrımcılık ve eşitsizlik başta olmak üzere farklı nedenlerle vatandaşlarına kendi potansiyellerini gerçekleştirme fırsatı sunamayan ülkelerde adil bir düzenin varlığından bahsedilemez. Türkiye olarak özellikle kadınlara yönelik özgün projeleri devreye alarak bu alanda 20-25 sene önce hayal dahi edilemeyen başarılara imza attık. Göreve geldiğimizde yüzde 27,9 olan kadınların iş gücüne katılım oranını yüzde 34,7'ye çıkardık. Yine aynı dönemde ülkemizde kadın istihdam oranı yüzde 25,3'ten yüzde 31,7'ye yükseldi. Kadınları sosyal hayattan, ekonomik hayattan, özellikle eğitimden yoksun bırakan her türlü bariyeri ortadan kaldırdık. Bunun neticesinde kadın kamu çalışanlarının oranı sadece son 12 yılda yüzde 34,2'den yüzde 43,38'e çıktı. Geçen hafta meclisimizde kabul edilen bir kanunla çok önemli bir kolaylığı da kadınların istifadesine sunduk. Yeni düzenlemelerle birlikte çalışan tüm annelerimizin doğum izni süresini 24 haftaya yükselttik."

Aynı şekilde gençlerin eğitimi ve istihdamı için de tüm imkanları seferber etmiş durumda olduklarını vurgulayan Erdoğan, göreve geldiklerinden bu yana her yıl bütçede aslan payını eğitime ayırdıklarını dile getirdi.

Cumhurbaşkanı Erdoğan, demokrasinin askıya alındığı günlerde ikinci plana itilen mesleki eğitimi tekrar cazibe merkezi haline getirdiklerini ifade etti.

Çeşitli programlarla gençleri geleceğin mesleklerine hazırladıklarını, eğitim kurumlarının iş dünyasıyla irtibatını artırdıklarını belirten Cumhurbaşkanı Erdoğan, "6 Ocak'ta kamuoyumuzla paylaştığımız 'Gençliğin Üretim Çağı Güç Programı' bunlardan biridir. Güç Programı ile staj imkanlarından beceri kazandırmaya, mesleki yönlendirmeden ücret desteklerine kadar pek çok başlıkta gençlerimize ve işverenlerimize yeni destekler sunacağız. Hedefimiz gelecek 3 yılda 3 milyon gencimizi istihdama kazandırmaktır. Projemizle çalışma hayatımıza yüzyıllardır yön veren usta-çırak ilişkisini de günümüz şartlarına adapte etmiş olacağız." diye konuştu.

“Son 23 yılda kayıt dışı istihdamla mücadelede kayda değer başarılar elde ettik”

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, "Türkiye Yüzyılı' vizyonumuzun merkezinde nitelikli insan kaynağı, güçlü aile yapısı, üretken ekonomi ve kapsayıcı sosyal kalkınma vardır. Ancak beceri politikaları devlet kurumlarının tek başına yürütebileceği bir alan değildir. Bu mesele kamu, özel sektör, üniversiteler, sendikalar, yerel yönetimler ve sivil toplum arasında güçlü bir işbirliğini gerektirir." dedi.

Cumhurbaşkanı Erdoğan, hükümetlerinin zirvede tartışılacak başlıklara güçlü bir siyasi irade ve uzun vadeli bir bakış açısıyla yaklaştığını söyledi.

İnsan merkezli kalkınma anlayışımız doğrultusunda eğitimden istihdama, iş gücü politikalarından sosyal korumaya kadar her alanda reformlarına hız kesmeden devam ettiklerine dikkati çeken Erdoğan, "Giderek daha fazla dijitalleşen dünyada bilinen çalışma modelleri köklü bir değişime uğramaktadır. Bu süreç bir yandan yeni iş imkanları ortaya çıkarırken diğer yandan da istihdamın kayıt dışı alanlara kayma riskini arttırmaktadır. Ama biz aldığımız tedbirler bunun sayesinde son 23 yılda kayıt dışı istihdamla mücadelede kayda değer başarılar elde ettik." diye konuştu.

Erdoğan, 2000'li yılların başında yüzde 52'nin üzerinde olan kayıt dışı istihdam oranını 2025 yılına geldiklerinde yüzde 24'e kadar düşürmeyi başardıklarını anlattı.

Bu başarıya küresel düzeyde kayıt dışılığın arttığı konjonktürde işsizlik ve istihdam oranları bakımından son 23 yılın en iyi sonuçlarını aldıkları bir dönemde imza attıklarını vurgulayan Erdoğan, "Türkiye Yüzyılı' vizyonumuzun merkezinde nitelikli insan kaynağı, güçlü aile yapısı, üretken ekonomi ve kapsayıcı sosyal kalkınma vardır. Ancak beceri politikaları devlet kurumlarının tek başına yürütebileceği bir alan değildir. Bu mesele kamu, özel sektör, üniversiteler, sendikalar, yerel yönetimler ve sivil toplum arasında güçlü bir işbirliğini gerektirir." ifadelerini kullandı.

Erdoğan, zirvede yapılacak değerlendirmelerin yalnızca sorunların tespitiyle sınırlı kalmamasını, aynı zamanda cesur, uygulanabilir ve insanı merkeze alan çözümler geliştirilmesine vesile olmasını diledi.

OECD'nin analitik kapasitesinin ve ülkeler arasında kurduğu diyalog zemininin bu noktada çok önemli bir imkan olduğuna inandığının altını çizen Erdoğan, "Küresel jeopolitik ve ekonomik dinamiklerin dönüştüğü mevcut ortamda OECD İstanbul Merkezi'nin de önemli bir rol oynadığını görüyor, bundan ayrıca memnuniyet duyuyoruz." dedi.

Cumhurbaşkanı Erdoğan, zirvenin ülkeler ve tüm insanlık için hayırlara vesile olmasını temenni ederek, zirvenin düzenlenmesinde emeği geçen Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığını, Bakan Vedat Işıkhan ile ekibini, OECD Genel Sekreteri Mathias Cormann'ın şahsında bu örgütün tüm çalışanlarını gönülden tebrik etti.

Fransa'da CAC 40 endeksi yüzde 0,19 düşüşle 8.141,92 puana, İngiltere'de FTSE 100 endeksi yüzde 0,56 azalarak 10.321,09 puana ve Almanya'da DAX 40 endeksi yüzde 0,19 gerileyerek 24.083,53 puana indi.

İtalya'da FTSE MIB 30 endeksi ise pozitif ayrışarak yüzde 0,04 artışla 47.673,91 puandan günü kapattı.

Avro/dolar paritesi, TSİ 19.22 itibarıyla yüzde 0,09 yükselişle 1,173 seviyesinden işlem gördü.

ABD ve İran arasındaki barış görüşmelerinin duraksaması haftanın ilk gününde Avrupa'da endeksleri baskılayan temel unsur oldu.

Washington ve Tahran hattından resmi diplomatik sinyallerin gelmemesi üzerine Brent petrolün varil fiyatı yüzde 0,9 artışla 106,37 dolara yükseldi.

Analistler, yatırımcıların bir yandan İran'daki savaşın hızlı bir şekilde sona ermesine yönelik umutlarını koruduğunu, diğer yandan bu hafta gerçekleşecek olan ABD Merkez Bankası (Fed), Avrupa Merkez Bankası (ECB) ve İngiltere Merkez Bankası (BoE) toplantılarına odaklandığını belirtti.

Analistler, merkez bankalarının mevcut faiz oranlarını korumasını ancak yılın geri kalanı için olası artışlara kapıyı açık bırakmasını bekliyor.

BIST 100 endeksi, güne 37,22 puan ve yüzde 0,26 artışla 14.446,29 puandan başladı.

Gün içinde en düşük 14.423,88 puanı, en yüksek 14.621,97 puanı gören BIST 100 endeksi, günü önceki kapanışa göre yüzde 1,28 değer kazanarak 14.594,01 puandan tamamladı.

BIST 30 endeksi ise 250,07 puan ve yüzde 1,51 artışla 16.785,92 puandan kapandı.

Önceki kapanışa göre teknoloji endeksi yüzde 4,92, sanayi endeksi yüzde 1,28, mali endeks yüzde 0,64 değer kazanırken, hizmetler endeksi yüzde 0,12 değer kaybetti.

BIST 100 endeksine dahil hisselerin 57'si prim yaptı, 42'si geriledi, 1'i yatay seyretti. Sasa Polyester, Türk Hava Yolları, ASELSAN, Kontrolmatik Teknoloji Enerji ve Mühendislik ile Astor Enerji en çok işlem gören hisse senetleri oldu.

- Altının ons fiyatı 4 bin 675 dolar

Altının onsu, uluslararası piyasalarda saat 18.30 itibarıyla 4 bin 675 dolardan işlem görüyor. Borsa İstanbul Altın Piyasası'nda standart altının kilogram fiyatı, önceki kapanışın hemen üzerinde 6 milyon 800 bin lira oldu.

Borsa İstanbul Tahvil ve Bono Piyasası Kesin Alım Satım Pazarı'nda işlem gören 15 Mart 2028 vadeli tahvilin bugün valörlü işlemlerinin basit getirisi yüzde 36,49, bileşik getirisi yüzde 39,82 seviyesinde gerçekleşti.

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), doların bugünkü efektif kurunu alışta 44,9078, satışta 45,0877 lira olarak açıkladı. TCMB, önceki efektif kurunu alışta 44,8227, satışta 45,0023 lira olarak belirlemişti.

Uluslararası piyasalarda saat 18.30 itibarıyla avro/dolar paritesi 1,1740, sterlin/dolar paritesi 1,3560 ve dolar/yen paritesi 159,2 düzeyinde seyrediyor.

Londra Brent tipi ham petrolün varili, yüzde 1,8 artışla 102 dolardan işlem görüyor.

BIST 100 endeksi, önceki kapanışa göre 184,94 puan artarken, toplam işlem hacmi 188,1 milyar lira oldu.

Bankacılık endeksi yüzde 0,59 değer kaybederken, holding endeksi yüzde 0,17 değer kazandı.

Sektör endeksleri arasından en çok kazandıran yüzde 6,16 ile finansal kiralama faktoring, en fazla kaybettiren ise yüzde 6,76 ile aracı kurumlar oldu.

Küresel piyasalar, ABD Başkanı Donald Trump'ın hafta sonu İran'la müzakereleri askıya aldığını açıklamasının ardından İran'ın uzlaşmacı yeni bir teklif sunduğuna yönelik haber akışına karşın negatif bir seyir izliyor. Yatırımcıların odağı ise hafta boyunca büyük merkez bankalarının açıklayacağı para politikası kararlarına çevrildi.

Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi ise Avrupa borsalarındaki negatif seyre karşın gün içinde 14.621,97 puan seviyesini görerek rekor tazeledi ve 14.594,01 ile rekor seviyeden günü pozitif bir seyirle tamamladı.

Analistler, yarın yurt içinde veri gündemi sakin olduğunu, yurt dışında ise ABD'de konut fiyat endeksi, Richmond Fed imalat sanayi endeksi ve New York Fed tüketici güven endeksi verilerinin takip edileceğini belirtirken, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 14.700 ve 14.800 puanın direnç, 14.500 ve 14.400 puanın ise destek konumunda olduğunu kaydetti.

Endeks performansında en büyük ağırlık, toplam endeksin yaklaşık %91’ini oluşturan Destek Faktoring (DSTKF) hissesinden geliyor. Söz konusu hisse yılbaşından bu yana %360’ın üzerinde yükseliş kaydederek endeksin ana itici gücü konumunda.

Buna karşılık sektördeki diğer hisselerde daha dengeli bir performans dikkat çekiyor. Örneğin CRDFA %53 civarında yükselirken, ISFIN %27, LIDFA %43 ve SEKFK %39 civarında artış göstermiş durumda.

Finansal Kiralama ve Faktoring Hisselerinde Getiriler

Finansal kiralama ve faktoring sektöründe şirketler, büyüme ve kârlılık göstergeleri açısından belirgin şekilde ayrışıyor. 2025/ 12 aylık finansal sonuçlarına göre incelendiğinde; firma değeri tarafında DSTKF, ölçek olarak sektörün çok üzerinde konumlanırken diğer şirketler daha orta ve küçük ölçekli yapıda kalıyor.

Aktif büyüme verilerinde CRDFA ve GARFA öne çıkarken, DSTKF güçlü büyümesine rağmen yüksek ölçeği nedeniyle daha dengeli bir görünüm sergiliyor. VAKFN ve VAKFA tarafında ise büyüme daha sınırlı seviyelerde kalıyor.

Esas faaliyet kârı büyümesi tarafında CRDFA belirgin şekilde ayrışırken, GARFA ve ISFIN pozitif katkı sağlayan diğer şirketler olarak öne çıkıyor. Buna karşılık ULUFA ve VAKFN’de faaliyet kârı tarafında zayıf veya negatif görünüm dikkat çekiyor.

Değerleme ve büyüme ilişkisini gösteren PEG oranında CRDFA, GARFA ve ISFIN daha düşük seviyeleriyle öne çıkarken, QNBFK daha yüksek çarpanla fiyatlanıyor. ULUFA ve VAKFN tarafındaki negatif görünüm ise kârlılık zayıflığına işaret ediyor.

ROIC tarafında ise CRDFA verimlilikte açık ara öne çıkarken DSTKF de güçlü bir sermaye getirisi üretmeye devam ediyor. Sektör genelinde diğer şirketlerde ROIC daha sınırlı seviyelerde kalıyor.

Finansal Kiralama ve Faktoring Hisselerinde Büyüme ve Verimlilik Görünümü

Haftanın en dikkat çeken fonu, 3 bin 778 yeni yatırımcı kazanan #PHE – Pusula Portföy Hisse Senedi Fonu (HSYF) oldu.

Onu 2 bin 681 kişilik artışla #KHA – Pardus Portföy İkinci Hisse Senedi (TL) Fonu (HSYF) takip ederken, üçüncü sırada 2 bin 91 yeni yatırımcıyla #HRZ – Aktif Portföy BIST Halka Arz Şirketleri Hisse Senedi (TL) Fonu yer aldı.

Karahan gelişmelerin enflasyon görünümünde oluşturabileceği riskler sebebiyle Mart ve Nisan'da politika duruşunu sıkı tuttuklarını belirtti. Karahan enflasyon görünümünde belirgin ve kalıcı bir bozulma olması durumunda para politikası duruşunun sıkılaştırılacağı mesajını verdi.

TCMB Başkanı konuşmasında, Lirada istikrarın maliyet baskılarını sınırladığını ifade etti.

"Enflasyon üzerinde arz yönlü baskılar öne çıktı"

2026 yılına dair yurt içi makroekonomik gelişmelere değinen Karahan yıllık tüketici enflasyonunun mart ayında yüzde 30,9 olarak gerçekleştiğini, bu dönemde öne çıkan gıda fiyatları üzerinde hava koşullarının ve ramazan ayına özgü faktörlerin etkilerinin hissedildiğini belirterek "Kira ve eğitim kalemlerinde azalan katılık ise dezenflasyonu destekledi. Bunun yanı sıra, söz konusu dönemde yönetilen/yönlendirilen fiyat ve maktu vergi güncellemeleri, geçmiş yıllara kıyasla daha düşük bir oranda gerçekleşerek dezenflasyon sürecini destekleyen diğer bir faktör oldu.

Diğer taraftan, ilk çeyrekte talep göstergeleri iktisadi faaliyette yavaşlamaya işaret ederken, jeopolitik gelişmelerle birlikte enflasyon üzerinde arz yönlü baskılar öne çıktı. Nitekim, başta enerji olmak üzere emtia fiyatlarındaki önemli yükseliş taşımacılık maliyetlerinde artışa neden oldu. Eşel mobil uygulamasının başlatılması ise ham petrol fiyatlarındaki artışların yurt içi tüketici enflasyonuna yansımasını önemli ölçüde sınırladı. Türk lirasının bu dönemde istikrarlı bir seyir izlemesi maliyet baskılarını sınırlayan bir diğer unsur oldu." değerlendirmesini yaptı.

"Zamanlı bir şekilde tedbirler aldık"

Jeopolitik gelişmelerin enflasyon görünümü üzerinde oluşturabileceği riskleri sınırlamak amacıyla zamanlı bir şekilde tedbirler aldıklarını belirten Karahan "Bu kapsamda, 2 Mart itibarıyla bir hafta vadeli repo ihalelerine ara vererek ağırlıklı ortalama fonlama maliyetinin yüzde 40’ta oluşmasını sağladık. Ayrıca, döviz piyasasının sağlıklı çalışması, döviz kurlarında gözlenebilecek oynaklıkların engellenmesi ve döviz likiditesinin dengelenmesi amacıyla Türk lirası uzlaşmalı vadeli döviz satım işlemlerine başladık. İvedilikle attığımız bu adımlar, piyasa oynaklıklarının sınırlı kalmasında etkili oldu.

Devam eden süreçte gelişmelerin enflasyon görünümü üzerinde oluşturabileceği riskleri sınırlamak amacıyla sıkı politika duruşumuzu koruyarak mart ve nisan aylarında politika faizini sabit tuttuk." değerlendirmesini yaptı.

Karahan para politikası kararlarını enflasyon görünümü odaklı, toplantı bazlı ve ihtiyatlı bir yaklaşımla almaya devam ettiklerini belirterek "Son dönem jeopolitik gelişmelerin de etkisiyle, enflasyon görünümünde belirgin ve kalıcı bir bozulma olması durumunda para politikası duruşumuzu sıkılaştıracağız." ifadelerini kullandı.

Suçlama tek cümleyle: "ChatGPT lisanssız avukatlık yapıyor."

Bu dava OpenAI'ın halka arzına aylar kala geldi. Yatırımcılar için soru net: Yapay zeka şirketleri içerik sorumluluğundan ne kadar kaçabilir?

Davanın Detayları

Olay basit görünüyor ama hukuki etkisi büyük.

Illinois'in Des Plaines ilçesinde yaşayan Graciela Dela Torre, Ağustos 2019'daki iş yaralanması sonrası açtığı engellilik tazminatı davasını Ocak 2024'te uzlaşmayla kapatmıştı. Bir yıl sonra fikrini değiştirip avukatına yeniden açma talebini ilettiğinde, "anlaşma kesin" cevabını aldı. Bu cevabı ChatGPT'ye yükledi ve "Bana gaslighting yapılıyor mu?" diye sordu.

ChatGPT avukatın söylediklerini "duygusal manipülasyon" olarak yorumladı. Dela Torre avukatını kovdu, ChatGPT yardımıyla 21 motion, 1 mahkeme celbi, 8 ihbar ve beyan ile yeni bir dava açtı. Toplam 44 dilekçe — sahte içtihatlar, varolmayan kanunlar, hayali yargıç isimleriyle. Hayali bir karar olan "Carr v. Gateway, Inc. 9" sadece bu dilekçelerde mevcuttu.

Sigorta şirketi bu dilekçelere cevap vermek için 300.000 dolar harcamak zorunda kaldı. Ardından doğrudan OpenAI'a yönelen dava açtı.

İddia üç kısımdan oluşuyor. Birincisi: ChatGPT lisans olmadan hukuki danışmanlık verdi (Illinois Unauthorized Practice of Law yasası). İkincisi: sözleşmeye haksız müdahale — ChatGPT, Dela Torre'nin imzaladığı tahliye anlaşmasını ihlal etmesini sağladı. Üçüncüsü: yargı sürecinin kötüye kullanılması.

Sektör Geneli Risk

Tek vaka değil bu. Damien Charlotin (HEC Paris) veritabanında 1.200'ün üzerinde yapay zeka halüsinasyonu vakası takip ediliyor. 800'ü ABD mahkemelerinden.

2026 ilk üç ayında ABD mahkemeleri yapay zeka kaynaklı sahte alıntılar için en az 145.000 dolar ceza kesti. Oregon eyaleti formül üretti: Sahte alıntı başına 500 dolar, sahte tırnak başına 1.000 dolar.

Stanford Hukuk Fakültesi davayı "tasarım problemi" olarak nitelendirdi. Akademik analiz: "Bu sadece bir halüsinasyon problemi değil. ChatGPT, Dela Torre'nin avukatının tavsiyesinin yanlış olduğunu söylediği anda, sadece bilgi vermenin sınırını geçti — ona avukatlık yaptı." Bu çerçeveleme önemli, çünkü ürün sorumluluğu hukukunda emsal teşkil eder.

OpenAI'ın halka arz değerlemesini analiz ettik: OpenAI Halka Açılıyor: 852 Milyar Dolar Gerçekçi mi?

Hisse Etkisi

OpenAI (özel, IPO Q4 2026): Şirket halka arz öncesi yatırımcı sunumlarında değerlemesini artırmaya çalışırken, hukuki yükümlülük tartışması zayıflatıcı bir faktör. Bu davanın emsal niteliği taşıması durumunda OpenAI ve diğer büyük dil modeli şirketleri için tarihi bir kararla karşı karşıyayız. Davanın IPO öncesinde sonuçlanması beklenmiyor — ama belirsizlik halka arz fiyatlamasını etkileyebilir.

Microsoft (NASDAQ: MSFT): OpenAI'da yüzde 27 ortak. Her hukuki risk dolaylı olarak Microsoft'u da etkiler. Ancak Copilot için ayrı bir güvenlik altyapısı kurmuş durumda, doğrudan etki sınırlı kalabilir.

LegalTech şirketleri: Thomson Reuters (NYSE: TRI), RELX Group (NYSE: RELX) gibi profesyonel hukuk veritabanı sağlayıcıları kazanan tarafta. Westlaw ve LexisNexis gibi platformlar artık kendi yapay zeka çözümlerini sunuyor — ChatGPT'den farklı olarak gerçek hukuki kaynaklar üzerinde çalışıyorlar. Avukatlar bedava ChatGPT yerine ücretli ama güvenli platformlara yönelmek zorunda kalıyor.

Türkiye: Apilex, YasalZeka, Lawyer Team gibi yerel hukuk yapay zekası çözümleri büyüme eğiliminde. Apilex'in yıllık 40.000 TL fiyatı yüksek görünse de halüsinasyon riskini ortadan kaldırması nedeniyle pazar payını artırıyor. Türkiye'de avukatların ChatGPT yerine bu platformlara geçişi önümüzdeki yıllarda hızlanabilir.

Yatırımcı için Üç Senaryo

Senaryo 1 — Dava düşer: Mahkeme "kullanıcı sorumluluğu" ilkesini benimser, OpenAI sorumlu tutulmaz. Bu senaryoda yapay zeka şirketleri rahatlar, sektör büyümesini hızlandırır. Olasılık: Orta.

Senaryo 2 — Sınırlı sorumluluk: Mahkeme OpenAI'ı kısmen sorumlu tutar, küçük tazminat verir ama ürün yasaklanmaz. Bu senaryoda OpenAI yeni güvenlik kuralları, yaş kısıtlamaları ve uyarı sistemleri uygular. Olasılık: Yüksek.

Senaryo 3 — Tam sorumluluk: Mahkeme OpenAI'ı lisanssız hukuk hizmeti vermekle suçlu bulur, 10,3 milyon dolar tazminat verir. Bu senaryoda tüm yapay zeka şirketleri için uzlaşma davaları artar, sektör hukuki risk fiyatlamasıyla tanışır. Olasılık: Düşük ama olursa sektör için yıkıcı.

Tüm senaryolarda Thomson Reuters ve RELX gibi geleneksel hukuk veritabanları kazanan tarafta. Yapay zeka şirketleri ise daha sıkı düzenleme baskısıyla karşılaşacak.

Düzenleyici Yaklaşım

AB Yapay Zeka Yasası 2 Ağustos 2026'da genel uygulamaya geçiyor. Yasa, "yüksek riskli" kategorideki yapay zeka kullanımları için sıkı şeffaflık ve denetim gerekliliği getiriyor. Hukuki danışmanlık tartışmasız bu kategoride.

ABD'de federal düzeyde tek tip kural yok — eyalet mahkemeleri kendi yaklaşımlarını oluşturuyor. Oregon'un formülü, Nebraska'nın men kararı, New York'un para cezası — her eyalet farklı tepki veriyor. Bu belirsizlik OpenAI için risk, hukuk şirketleri için maliyet.

Türkiye Barolar Birliği henüz resmi bir kural yayınlamadı. Ancak avukatlar arasında ChatGPT kullanımı yaygın. Yargıtay düzeyinde bir halüsinasyon vakası ortaya çıkarsa hızlı düzenleme bekleniyor.

Sıkça Sorulan Sorular

Bu dava OpenAI'ın IPO'sunu erteler mi?
Erteleme olası değil. OpenAI Q4 2026 hedefini koruyor. Ama dava IPO prospektüsünde "risk faktörü" olarak yer alacak ve değerlemeyi sınırlı düzeyde etkileyebilir.

Halüsinasyon riski olan diğer hisseler hangileri?
Alphabet (Gemini), Anthropic (özel), Meta (Llama), Microsoft (Copilot). Anthropic ve Microsoft güvenlik konusunda daha proaktif konumda. Alphabet ise Search'e yapay zeka entegrasyonuyla en geniş kullanıcı kitlesine sahip — bu en büyük halüsinasyon riski demek.

LegalTech yatırımı zamanı mı?
Geleneksel hukuk veritabanı sağlayıcıları (Thomson Reuters, RELX) son bir yılda istikrarlı performans gösterdi. Yapay zeka entegrasyonları gelirleri artırıyor. Türkiye'de Apilex gibi platformlar henüz halka açık değil ama büyüme potansiyeli yüksek.

Yapay zeka şirketlerinin işten çıkarma trendini analiz ettik: Snapchat İşten Çıkardı, Yapay Zeka Devraldı

Tüm teknoloji ve piyasa gelişmeleri için: Borsa Gundem Yapay Zeka

⚠️ Bu içerik yalnızca bilgilendirme amaçlıdır, yatırım tavsiyesi niteliği taşımaz.