Siyasi hayatı boyunca en keyifli günlerinden birisini bugün Şırnak'ta geçirdiğini belirten Kurtulmuş, büyük kalabalıkların olduğu "Hazreti Nuh'u Anma Merasimi"nin coşkuyla kutlandığını söyledi.

Terörün kol gezdiği, Mehmetçiğin 7/24 nöbet tuttuğu tepelerde on binlerle ifade edilecek çoğunlukta vatandaşın geldiği Cudi Dağı'ndaki programın çok güzel geçtiğini aktaran Kurtulmuş, terörün bir dönem kol gezdiği yerlerde şimdi insanların huzur içerisinde hareket etmesinin, büyük bir manevi iklimin içerisinde bunların gerçekleşmiş olmasının, umut verici ve sevindirici olduğunu vurguladı.

TBMM Başkanı Kurtulmuş, geçen sene de yine Şırnak'ta yaz aylarında Gabar'da petrol çıkmasıyla ilgili bir tören yaptıklarını anımsatarak, yaklaşık 40'a yakın milletvekiliyle o törende yer aldıklarını hatırlattı.

Gabar ve Cudi dağlarının geçmişte terörle, şehit haberleriyle, bombalarla anıldığına işaret eden Kurtulmuş, bugün Gabar'dan çıkarılan petrolün 80 bin varili geçtiğini kaydetti.

Kurtulmuş, artık bu bölgede binlerce insanın bir arada olduğu, barış ve kardeşlik ikliminin hakim olduğunu dile getirerek, fevkalade önemli bir noktada olunduğunu belirtti.

"Silahların bırakılması, örgütün tasfiyesi konusunda siyasetin iradesi de tamdır"

"Terörsüz Türkiye" sürecinin bu noktaya gelmesinde başta Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın kararlı liderliğinin, MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli'nin yol açıcı ufkunun büyük önemi olduğunu vurgulayan Kurtulmuş, sözlerini şöyle sürdürdü:

"Özellikle parlamentoda geçen sene zor bir süreç yaşadık. Aslında dışarıdan baktığınızda sadece komisyon toplantıları gibi görüldü ama o toplantıların her birisinin hazırlanışı, müzakeresi, arka kapı diplomasisi, 21 toplantı gerçekleştirdik. Türkiye'nin hemen her kesiminden insanlar dinlendi ve bütün partilerin katılımıyla bir komisyon oluştu. 'Milli Dayanışma, Kardeşlik ve Demokrasi' adının tespiti bile gerçekten tam bir ittifakla ortaya konuldu ve sonuçta bir rapor çıktı. Bu rapor bir yol haritası. O yol haritasında örgütün feshini ilan etmesi ve silahların bırakılmasıyla birlikte birtakım geri dönüşleri hızlandıracak çerçeve yasanın çıkarılması... Kanaatimce geçen sene bu vakitlerde konuştuğumuz meselenin yüzde 80'i geride kalmıştır. Bu işin bir an evvel tamamlanmasının çok yararlı olacağı kanaatindeyim. Şunu da açıklıkla ifade etmek gerekir ki bu süre içerisinde fevkalade olumlu gelişmeler oldu. Yani Türkiye'nin lehine işleyen süreçler oldu. Bunlardan biri Suriye'de PYD'nin, YPG'nin, yeni Suriye yönetimine ciddi bir şekilde entegrasyon süreci. Arkasından Amerika ve İsrail'in İran'a karşı savaşla birlikte başlattığı PJAK'ın ayaklandırılması projesinin gerçekleşmeyeceği de ortaya çıktı. Bütün bunlar Türkiye'de devam eden sürecin gerçekten daha da tahkim edilmesine vesile oldu. Artık örgütün kararlılığı da gördüğümüz kadarıyla tamdır, nettir. Silahların bırakılması, örgütün tasfiyesi konusunda siyasetin iradesi de tamdır. Yani kolay değil. Partilerin böyle bir komisyonda bir araya gelmiş olması, ittifakla bir sonucun ortaya çıkmış olması büyük bir siyasi kararlılıktır. Siyaset üzerine düşeni yaptı. Bütün siyasi partilerin mensuplarına bu anlamda çağrımı tekrarlamak istiyorum. Burada hepimizin provokasyonlara dikkat etmesi lazım. Herkesin kullandığı dile dikkat etmesi lazım. Oluşan kardeşlik ve barış iklimini bozacak sözlerin, eylemlerin ortaya konulmaması gerekir. Ümit ediyorum ki parlamentomuz tatile girmeden evvel bu iş büyük oranda bitmiş olur ve Türkiye şöyle rahat bir nefes alır. Herkes arkasına yaslanır ve bundan sonra Türkiye'nin geleceğini çok daha güzel bir şekilde konuşuruz."

Kurtulmuş, Cudi Dağı'nda bulunmanın nasıl bir his olduğunun sorulması üzerine, "Meclis Başkanı olarak ve özellikle 'Terörsüz Türkiye' ile ilgili sürecin, komisyonun içerisinde önemli bir fonksiyon icra etmiş birisi olarak bulunmak herhalde hayal etmeyeceğimiz bir durumdu." diye konuştu.

"On binlerce insanın hayatına mal olan, binlerce vatan evladının şehit olduğu bir terörden bahsediyoruz. Buralara Meclis Başkanı olarak gelmenin son derece zor olduğu süreçleri Türkiye yaşadı. Allah'a binlerce şükrediyoruz, böyle bir güzel günü bize lütfettiği için ve Hazreti Nuh Aleyhisselam'ın manevi gölgesinde bu muhteşem mekanlarda, dostlarımızla, kardeşlerimizle, Şırnak halkıyla, Şehr-i Nuh halkıyla bir arada olmaktan dolayı. Milletimizin, Cenabıallah'ın bize bahşettiği bu lütfun da kıymetini en iyi şekilde bilmesi lazım" ifadesini kullanan Kurtulmuş, "Terörsüz Türkiye" sürecinde gelinen aşamaya değindi.

Kurtulmuş, TBMM Milli Dayanışma Kardeşlik ve Demokrasi Komisyonu'nun çalışmalarını bitirdiğini, çok titiz bir çalışmayla raporunu da hazırladığını belirterek, destek veren bütün milletvekillerine ve komisyon çalışmalarına katılan bütün siyasi partilere teşekkür etti.

Tarihi bir sorumluluğun paylaşıldığına işaret eden Kurtulmuş, çalışmalara katkı sunan herkesin elini taşın altına koyduğunu dile getirdi.

Kurtulmuş, "Şimdi bunun bir partinin ya da bir iki partinin ortak çalışması şeklinde değil de bütün partilerin müşterek teklifi olarak Meclis'e gelmesi son derece doğru, yerinde ve şık olur. Yani başlanmış olan ve bu noktaya kadar ittifakla getirilmiş olan bir süreci tamamlamış olur, taçlandırılmış olur. Dolayısıyla bütün partilere çağrım odur, herkes bu sürece nasıl katkı verebilecekse versin. Meclis Başkanı olarak şu anda tanımlanmış, belirlenmiş, bu konuyla ilgili bir yükümlülüğüm yok ama her türlü desteği vermeye hazır olduğumu bir kere daha ifade etmek istiyorum. Yani işlerin böyle sıkıştığı, müzakere etmek gerektiği zaman ortak noktayı bulmak gerektiğinde, partiler arasında kolaylaştırıcı bir fonksiyon icra edebileceğimi zannediyorum." sözlerini sarf etti.

"Bu yasa münhasır ve geçici bir yasa olacak"

Komisyonda herkesin eteklerindeki taşı döktüğünü ve ortak bir ana çerçevede raporun çıktığını dile getiren Kurtulmuş, şunları paylaştı:

"Mesela orada 'kritik eşik' diye bir tanımlamadan bahsedildi. Zaten bu süreç nasıl başladı? İmralı, 'Artık silahlı çatışma devri geride kalmıştır, silahlara yer yoktur. Bundan sonra demokratik bir mücadele ortamı başlayacaktır' dedi. Yani zaten örgüt böyle bir iradeyi ortaya koymasaydı, 'örgütü tasfiye ediyorum' iradesi olmasaydı, bütün bu süreçler başlamazdı, başlaması mümkün olmazdı. Bir teyit ve tespit mekanizması ile hakikaten silahlar tespit ediliyor. Bu Meclis'in işi değil. Bunun da tespit edilmesi ile birlikte bir çerçeve yasa... Bu çerçeve yasada söylediğimiz temel hususların birincisi bu yasa münhasır ve geçici bir yasa olacak. Yani münfesih terör örgütü üyeleri ile ilgili bir yasa. İlanihaye olmayacak. Belli bir süre verilecek. Gelip silahını bırakan, örgütsel faaliyetlerden vazgeçtiğini ilan eden mensuplar bundan istifade edecek. Asla bir af niteliğinde olmayacak. Genel af niteliğinde bir yasa olmayacak. Süreç toplumun çok büyük çoğunluğunun, kahir ekseriyetinin desteklediği bir şekilde bugüne kadar geldi. Onun için başarılı, sorunsuz bir şekilde buraya kadar geldi. Bence yasal çerçevenin ortaya konulmasında da burada bizim hassasiyetle dikkat edeceğimiz husus mahşeri vicdanın hassasiyetleridir. Makul çoğunluğun kabul edeceği şekilde yapılacak düzenlemeler karşılık bulacaktır ama dünyanın en hatasız işini yapsanız bile eleştiren birileri olabilir. Bu eleştirilere karşı da makul çoğunluk zaten gerekli cevabı verecektir. Müstakil ve süreli bir yasa olması lazım. Öngörülen, üzerinde durulan şimdiye kadar da siyasetin ittifak ettiği hususlardan birisi bu. Asıl olan bir an evvel silahlı terör örgütü militanlarının dönüşünü, silah bırakmasını temin etmek olduğuna göre süreyi uzatmamak lazım. 6 ay, 8 ay, 1 sene bilemiyorum o oturulur, kararlaştırılır. Sıkı tutmak lazım, bir an evvel bu işin bitirilmesi lazım. Komisyon çalışmaları sırasında çok güzel bir şeydi, hem şehit anneleri, gazilerimizin yakınlarının hem de örgüt mensuplarının annelerinin olduğu müşterek bir oturumda her iki taraf da şunu söyledi, 'Artık evlatlarımızı değil, silahları gömmek istiyoruz.' Silahların gömüldüğü, sadece barışın ve kardeşliğin dilinin konuşulduğu bir Türkiye'yi inşa etmemiz lazım. Bunun için de örgüt mensuplarının elindeki silahı bir an evvel teslim edebileceği bir yasal düzenlemenin olması lazım."

TBMM Başkanı Kurtulmuş, partilerin yasanın hazırlanması öncesinde anlaşması halinde bu yasanın rahatlıkla çıkarılabileceğini belirterek, hiç kimsenin yeniden terörün başlamasını istemediğini söyledi.

Hakkaniyetli ve adil bir sürecin yürütüldüğünü, sürecin yürütülmesine toplumun geniş kesimlerinin önemli destek verdiğini kaydeden Kurtulmuş, bu desteğin hiçbir zaman azalmadığını vurguladı.

Kurtulmuş, şöyle konuştu:

"Tereddütler tabii ki oldu. En başta komisyon çalışmalarına başladığımızda 'Acaba ne olacak?' diye temkinli iyimserlik söz konusuydu. Çok şükür tereddütlerin, bir takım yanlış anlamaların, anlatmaların gerçek olmadığı ortaya çıktı. Yaklaşık 2 senedir çok şükür TUSAŞ saldırısını dışarıda bırakırsanız bu memleketin hiçbir yerinde terör saldırısı olmuyor. Silahlar patlamıyor, insanlar ölmüyor. TUSAŞ saldırısı da kuvvetle muhtemel ki süreci akamete uğratmak isteyen bir provokasyondur. Hep başından beri bir şey söylüyoruz, sadece tek başına Türkiye'de terörün bitmesi değil, Türkiye'de eğer terör biterse, bu terörsüz bir bölgenin de kapılarını sonuna kadar açar. Bölgede terör örgütleri elimine edildikçe bu Türkiye'nin de terörden tamamıyla sulhu salah içerisinde olmasını temin eder. Şimdi buradayız, 5 kilometre ötesi Irak sınırı, Irak toprakları. Biraz aşağıya gidin, Suriye toprakları. Yani bu toprakları birbirinden ayırt etmek mümkün değil. Buradaki halk birbirinin akrabası, komşusu. Dolayısıyla terörsüz bölge dediğimiz şey bir hayal, bir masal falan değil. Tam tersine sahanın realitesi budur. Bu bölgenin insanları, Türklerin, Kürtlerin, Arapların ne bugün ne yarın itibarıyla en ufak bir ihtilafı, kavgası yoktur. Emperyalist güçlerin vekil güçleri olarak kullanılan bu örgütleri şöyle kaldırıp bir kenara koyduğumuz zaman Allah'ın izniyle bu topraklarda, bu geniş coğrafyada insanlar barış ve huzur içerisinde yaşayacak. Pratik olarak da Türkiye'nin içerisinde terörün bitmesinin karşı tarafa ne kadar büyük bir fayda sağladığını, Suriye topraklarında terörün bitmesinin ne kadar Türkiye topraklarını rahatlattığını bu süre içerisinde bile görüyoruz. Allah'ın izniyle çok kısa bir süre içerisinde PKK terör örgütü tamamıyla silahını bıraktıktan sonra çok daha işlerimiz kolay, önümüz açık olacaktır."

"Birlikte barış içinde yaşamaya devam edeceğiz"

Etnik aidiyetler üzerinden kimlikleri farklılaştırmanın sosyolojiye müdahale olduğunu söyleyen Kurtulmuş, Türkiye sosyolojisinin aslının, burada asırlardır halkların kardeşlik içerisinde yaşamış olması olduğunu aktardı.

TBMM Başkanı Kurtulmuş, Türkiye sosyolojisinin hep bu farklılıkları rahmet ve zenginlik olarak gördüğünü anlatarak, bu zenginliklerden istifade edilmesi gerektiğine dikkati çekti.

Geçenlerde İsveç'te Süryani vatandaşlarla bir araya geldiklerini anlatan Kurtulmuş, Mardin'deki köylerinden bahsederken duydukları özlemi ifade etmelerini unutamadığını belirtti.

Kurtulmuş, "Hiçbir zaman farklılığımızı bir düşmanlık, ayrıştırma vesilesi kılmadık. İnşallah tekrar birlikte barış içinde yaşamaya devam edeceğiz. Sınırımızın ötesinde de terörle mücadele uzun yıllardır devam ediyor, Suriye'deki yeni yönetimin oluşumu, Irak'ta Türkiye ile yakın ilişkiler belli ki bu üç ülkenin birlikte belki de bir ekonomik kalkınmaya doğru yol alacağını da gösteriyor olabilir." dedi.

Gabar'daki petrolün 80 bin, 100 bin varil olarak hedeflendiğini aktaran Kurtulmuş, bunun büyük bir zenginlik vesilesi olacağını dile getirdi.

Numan Kurtulmuş, "Terörün bölgeden ayrıldığını düşünün. Sadece bir örnek proje olarak söyleyeyim. Irak'ın, güneyden gelerek Türkiye'nin içerisinden de geçecek olan Kalkınma Yolu Projesi'nin gerçekleştiğini düşünün. Bütün bölgeye büyük bir zenginlik katacak. Dolayısıyla ortak, üretimler, kültürel faaliyetler başlayacak. Üniversite eğitimleri belki ortaklaşmaya başlayacak. Yıllar evvel sınır aşan sinerji koridorları olarak 9 koridor belirlemiştik. Bu koridorlar vasıtasıyla şehirler üzerinden Türkiye'nin bölgesindeki bütün ülkelerle çok yakın bir kalkınma işbirliği süreci başlayacak. Allah'ın izniyle gayet olumlu bir merhaleye doğru ilerlediğimizi görüyoruz. Allah nazardan saklasın. Allah bir takım şer odaklarının provokasyonlarına fırsat vermesin diye düşünüyorum. Cenabıallah bu ülkeye inşallah istikrar ve barış içerisinde daha nice uzun yıllar devam etmeyi nasip etsin." diye konuştu.

Artık bundan sonra Türkiye'nin önlenemeyen yükselişine şahit olunacağını belirten Kurtulmuş, Türkiye'nin her alanda yıldız gibi parlamaya başladığını ifade etti.

"Türkiye küresel diplomasinin önemli merkezlerinden birisi haline gelmiş oldu"

Kurtulmuş, şunları kaydetti:

“Hatırlayabildiğim kadarıyla bu yıl 5 büyük zirveye ev sahipliği yapıyoruz. Bunlardan birisi bizim nisan ayında gerçekleştirdiğimiz Parlamentolar Arası Birlik Genel Kurulu'ydu. 80'i meclis başkanı 800'e yakın milletvekili olmak üzere 2 bin 400 kişiyi ağırladık. Dünyanın bütün ülkeleri neredeyse buradaydı. Muazzam bir organizasyondu. Aynı hafta sonunda Antalya'da Antalya Diploması Formunu gerçekleştirdik, binlerce insan katıldı. Geçtiğimiz hafta İstanbul'da NATO Meclis Başkanları Toplantısı'nı gerçekleştirdik. Şimdi Ankara'da Sayın Cumhurbaşkanımız NATO liderlerine ev sahipliği yapacak ve kasım ayında da COP31'in Antalya'daki zirvesine şahit olacağız. Sizi temin ederim ki herhangi bir Avrupa ülkesi bunlardan birisini ancak bir yıl içerisinde yapabilir. Bu Türkiye'nin hem organizasyon kabiliyetini gösteriyor hem de Türkiye'nin artık bir merkez haline dönmeye başladığını, bir çekim merkezi haline geldiğini ifade ediyor. Türkiye küresel diplomasinin önemli merkezlerinden birisi haline gelmiş oldu. Burada Sayın Cumhurbaşkanımızın ortaya koyduğu lider diplomasisinin çok büyük bir katkısı var. Aynı şekilde Türkiye'nin hemen hemen dünyanın bütün sorunlarında ortaya koyduğu diplomasi masasının açık tutulması konusundaki kararlılığının çok büyük bir rolü var. Nihai sonuç elde etmemiş olabilir ama Dolmabahçe'de Ukrayna ve Rus tarafının bir masa etrafına gelip müzakere yapmış, hazırlık metnini imzalamış olmaları tarihi önemdedir. Onun sonucunda Rusya Ukrayna barışmadı belki ama mesela tahıl koridoru açık durdu. Çok sayıda esir takasları gerçekleşti. Önümüzdeki dönemde de Türkiye'nin çok büyük gücünü ve etkisini göreceğiz. Ermenistan ile Azerbaycan arasındaki Kafkaslar'daki bu anlaşma zemini artık belli bir noktaya kadar geldi. İnşallah buraya Türkiye'nin de katılımıyla birlikte Türkiye, Ermenistan, Azerbaycan burada bir merkez oluşturacak, bir güç oluşturacak. Bütün bunlarda Türkiye'nin yapıcı vizyonu büyük katkılar sağlıyor.”

NATO'nun yeni bir döneme girmek mecburiyetinde olduğunu belirten Kurtulmuş, 2014'te Kırım'ın Ruslar tarafından ilhakıyla birlikte özellikle Avrupa kıtasında yeni bir dönemin başladığını, Avrupa Birliği'nin buna karşı fazla ses çıkaramadığını söyledi.

Kurtulmuş, "Merkel'in bazı demeçleri dışında herhangi bir ortak tavır ortaya konulamadı. NATO hiçbir perspektif sunamadı. Dolayısıyla Avrupa kıtası Rusya karşısında özellikle güvenlik ihtiyaçları bakımından büyük bir zafiyet içerisinde oldu. Bunu biz Avrupalı mevkidaşlarımızla yaptığımız görüşmelerde de çok açık görüyoruz. Gündeme onlar da getiriyor. Biz de söylediğimizde onaylıyorlar." ifadelerini kullandı.

Avrupa'nın 10-12 yıldır ciddi bir güvenlik ihtiyacının olduğuna dikkati çeken Kurtulmuş, şunları kaydetti:

“Üstüne üstlük Sayın Trump'ın ikinci dönem başkanlığı kazandıktan sonraki dönemde yeni bir boyut daha gelişti. Trump artık 'Avrupa'nın yükünü sırtımda taşımayacağım.' Amiyane tabiriyle söylüyorum. ‘Ne haliniz varsa görün’ demeye getirdi Avrupa'ya karşı. Bu da Avrupa-Atlantik bakışında ciddi farklılaşmaların ortaya çıktığını gösteriyor. Dolayısıyla burada yeniden NATO ittifakının geleceğine dair bağlılıklarını teyit etmek bakımından bu toplantının önemli olduğunu düşünüyoruz. Yeni bir NATO kompleksi ortaya çıkması lazım. Yeni bir anlayışın, konseptin ortaya çıkması lazım. Ayrıca şunun da herhalde tartışılması gerekiyor. Sadece savaşları önlemek silahlarla, bombalarla olsaydı şimdiye kadar çıkan savaşların hepsi bir şekilde önlenebilirdi. NATO'nun savaşı önleme kabiliyetini artırabilmek için nasıl barış kurabileceğine ilişkin de görüşlerini bir şekilde olgunlaştırması lazım. Bundan uzak bir noktada olduğunu görüyorum NATO'nun. Ama eğer NATO gerçekten sağlıklı bir şekilde devam edecekse bunun da üzerinde de çalışmaları gerekir diye düşünüyorum.”

“Türkiye adından söz ettiren, dünyada birçok ülkeyle rekabet edebilen bir ülke haline gelmiş durumda”

Bir başka önemli meselenin savunma harcamalarıyla ilgili olduğuna dikkati çeken Kurtulmuş, konuşmasını şöyle sürdürdü:

“Geçtiğimiz sene Brüksel'de olan NATO toplantısında en temel meselelerden birisi savunmada NATO ülkelerinin gayri safi milli hasılalarının yüzde 5'ini savunma harcamalarına ayırmasıydı. Çoğu Avrupa ülkesi için bu çok uzak bir nokta… Çoğu Avrupa ülkesinde de özellikle savunma sanayinde son yıllarda ciddi bir yatırım eksikliğinin olduğunu görüyoruz. Kendi mühimmatlarını, savunma araç ve gereçlerini üretemediklerini görüyoruz. Tam burada Türkiye öne çıkıyor. Çok ciddi bir yıldız gibi parlıyor. Meclis başkanları heyet olarak Baykar'a ziyarete gittiler. Orada çok değerli bir sunum yapıldı Selçuk Bayraktar tarafından. Hepsi gayet büyük bir memnuniyetle izlediler ve şunu gördüler. Türkiye özellikle savunma sanayindeki yeni nesil savunma sanayi ürünlerinde önemli. Türkiye adından söz ettiren, dünyada birçok ülkeyle rekabet edebilen bir ülke haline gelmiş durumda. Bütün bunların hepsinin konuşulduğu, zaman zaman Avrupa'nın yeni güvenlik arayışları konusunda tartışmaların da geçmesi muhtemel bir zirveye gidiyoruz. Bu zirvenin tam da böyle bir dönemde, NATO içindeki ihtilafların da olduğu bir dönemde Türkiye'de yapılmış olması ayrıca önemlidir. Zaten Sayın Trump'ın da durduk yerde, ‘Sayın Erdoğan beni davet etmemiş olsaydı Türkiye'ye gelmezdim’ manasında gelecek sözler söylemesi de gerçekten dünyanın Türkiye'ye ne kadar önem verdiğini gösteriyor.”

Avrupa'nın özellikle Kırım'ın ilhakı arkasından Ukrayna'nın Donetsk ve Luhansk gibi bölgelerinin ilhakıyla birlikte çok açık bir güvenlik açığının görüldüğünü anlatan Kurtulmuş, değerlendirmesini şöyle sürdürdü:

“Güvenilir, istikrarlı, ikili ilişkilerimizi artırmamız lazım gibi bir fikrin Avrupa ülkelerinde artmakta olduğunu görüyoruz. İstikrarlı, güvenilir bir ülke dedikleri zaman hiç şüphesiz ilk başta akıllarından geçen ya da söyledikleri ülke Türkiye'dir. Avrupa'nın imkanları ve zaafları ortada. Avrupa-Amerika arasındaki ihtilaflar çok açık bir şekilde ortada. Burada yeni bir dünyanın kurulmakta olduğu çok açık. Hiçbir ülkenin, bölgenin, kıtanın tek başına dünyayı yönetmesi mümkün değil. Çin'i, Hindistan'ı, Rusya'sı, diğer büyük dünya güçleri, farklı bir sürü güç ortaya çıkıyor. Bu güçler çok taraflı, hatta daha doğru bir tabirle çok merkezli bir dünyanın kurulmasının da artık işaretini gösteriyorlar, ortaya koyuyorlar. Bu merkezlerden birisi de Türkiye'dir. Ben buna yürekten inanarak söylüyorum. Türkiye bu merkezlerden birisi olmaya çok kuvvetli adaydır. Dolayısıyla bütün bu diplomatik gelişmeler, toplantılar, temaslar, işte Sayın Cumhurbaşkanımızın liderlik diplomasisi ortaya koyduğu bütün bunlar, bütün arkadaşlarımızın, bakanlarımızın, bizlerin parlamenter diplomasi alanında yaptıklarımız hepsi bir şeye hizmet ediyor. Bu güçlenen Türkiye merkezini daha da etkin hale getirme amacına hizmet ediyor ve ümit ederim iyi yolda gidiyoruz.”

Türkiye'nin savunma sanayi ürünlerinin yüzde 80'ini üretebiliyor olmasının büyük bir merhale olduğunu kaydeden Kurtulmuş, "Ama yeterli değildir. Daha yüzde 20'lik bir alan var. Orada da özellikle çok stratejik ürünlerin Türkiye'de üretilmesi için her türlü destek veriliyor. Her türlü imkan seferber ediliyor. Bu dışarıdan da görülüyor. Biz şuna da üzülüyoruz. NATO bir savunma ittifakı. Böylesine önemli bir savunma ittifakında en çok terörle mücadele eden, en çok ihtiyacı olan bir ülke olarak bize bazı savunma sanayi ürünlerinde ambargo uygulanmasını hem de yakın müttefikimiz olduğunu zannettiğimiz ülkelerce ambargo uygulanmasını asla kabul etmiyoruz, edemiyoruz. Yıllarca biz bunları söyledik. Çok şükür. Şimdi öyle bir noktaya geldik ki onlar bu ambargoları birer birer inşallah açacaklar." ifadelerini kullandı.

“Meclis Başkanlığı mahkeme değildir”

CHP'de yaşanan tartışmalara ilişkin soru üzerine Kurtulmuş, şöyle devam etti:

“Bütün samimiyetimle söylüyorum. CHP'nin böyle bir görüntü içerisinde olmasından asla razı değiliz. İçimiz sızlıyor. Yeri geldiği zaman Türkiye'nin kurucu partisi, en azından bütün partilerin ilki diyelim Türkiye Cumhuriyeti bakımından. Cumhuriyet Halk Partisi'nin böyle bir iç türbülansın içerisinde, iç karışıklığın içerisinde olması, zaman zaman bunların da böyle istemediğimiz boyutlarda olması, bizleri de üzüyor. Fevkalade ciddi şekilde üzüyor. Dolayısıyla Cumhuriyet Halk Partisi'nin bir an evvel kendi iç huzursuzluğundan kurtulmasını ve Türkiye'nin şu anda meclisteki sayısal olarak ikinci partisi olan Cumhuriyet Halk Partisi'nin Türkiye'nin esas, başka meseleler gibi, yani Terörsüz Türkiye gibi olsun, Türkiye'nin dışarıdaki temsili olsun yani milli meselelerimizde çözüm üreten, kararlılık içerisinde olan, Türkiye'de hakikaten iktidar alternatifi olan bir parti görünümüne gelmesini temenni ederim. Bunun Türkiye'ye çok büyük kazancı olacağını da düşünüyorum. Dolayısıyla Cumhuriyet Halk Partisi'nin samimi temennim bu görüntüsünden bir an evvel uzaklaşmasıdır. Daha evvel de Cumhuriyet Halk Partisi'nin içerisinde bu tür şeyler olmuş, işte hem mesela 1993'te o zamanki Cumhuriyet Halk Partisi Genel Başkanı Murat Karayalçın'la Grup Başkanı Aydın Güven Gürkan arasında farklılıklar olmuş ama bildiğim kadarıyla aynı ortamda konuşabilmişler. Meselelerini bir şekilde kendi parti içerisindeki süreçlerde halledebilmişler. Cumhuriyet Halk Partisi arkadaşlarımıza bunu tavsiye ederim.”

Meclis Başkanlığının parlamento hukuku ile sorumlu olduğunu belirten Kurtulmuş, şunları kaydetti:

“Siyasi Partiler Yasası, Meclis İçtüzüğü, Cumhuriyet Halk Partisi'nin kendi tüzüğü ve Cumhuriyet Halk Partisi'nin grup yönetmeliğiyle kayıtlıdır. Cumhuriyet Halk Partisi'nde kim kimi, ne oldu, nasıl seçti, biz bunu bilmeyiz. Bize gelecek olan yazılarla biz buna karar veririz. Dolayısıyla gerek Cumhuriyet Halk Partisi'nin Genel Başkanı Sayın Kılıçdaroğlu'ndan gerek Cumhuriyet Halk Partisi Grup Başkanlığından gelen yazıları muhatap alır ve bunu işleme koyarız. Şimdiye kadar da öyle yaptık. Ama aralarında herhangi bir konuda problem var. Bunun çözüm yeri Meclis Başkanlığı değildir. Meclis Başkanlığı mahkeme değildir. Meclis Başkanlığı Cumhuriyet Halk Partisi'nin vasisi de değildir. Yani sen onu öyle yaptın ama yanlış yaptın, sen de onu yanlış yaptın, hadi böylesi doğrusu diyecek konumda değiliz. Bütün partilere karşı eşit mesafedeyiz. Her parti kendi iç hukukuyla Mecliste var olur ve Meclis grubunu yönetir. Partinin kendi grubunun nasıl yönetileceği meselesi ise partinin kendisini nasıl yönetilecek? Tabi ki partinin genel başkanının ve ilgili kurullarının görevleri. Dolayısıyla parlamento hukuku bakımından hiç taviz vermeden birebir parlamento hukuku bize hangi alanlarda hareket etmemizi söylüyorsa o şekilde hareket ediyoruz. Ümit ederim ki bu ihtilaflar da kendi içlerinde bir an evvel biter.”

"Bu tartışmalar Meclis'in saygınlığına da bir zarar veriyor mu?" sorusu üzerine Kurtulmuş, şöyle devam etti:

“Hiç şüphesiz. Siyasi rekabet başka bir şey, siyasi rekabeti güç kullanarak çözmeye çalışmak başka bir şeydir. Şimdi o gün belki bazı arkadaşlar yadırgadılar ama sonuna kadar izledim. Meclis'in dışında her iki tarafın taraftarları bir araya geldiler, birbirlerine şişe attılar, terlik, sopa atanlar oldu. Yani siyaset bu değil. Eğer o görüntü Cumhuriyet Halk Partisi'nin grup toplantısına yansımış olsaydı Allah muhafaza, etmemek için içeriye giriş yasağı koyduk ve çok da isabetli bir karar oldu. Onunla birlikte en azından tartışmalar o gün itibarıyla sona erdirilmiş oldu. Nihayetinde parti içi ihtilaf dediğimiz şey bir savaş değil. Birisi bir başkasını yok etmek üzerine orada var olmuyor. Ben partiyi daha iyi yönetirim, sen daha iyi yönetirsin tartışmasıdır. Kendi parti hukuklarının gereğini yerine getirmelerini tavsiye ederim, tavsiye edebilirim. Başka daha ileri bir şey söyleyemem.”

“Allah'a çok şükür pabuç bırakmadık”

FETÖ'nün darbe girişimine değinen Kurtulmuş, şöyle konuştu:

"Türkiye'de darbeler silsilesinin son halkası. İnşallah bundan sonra bir daha Türkiye'de darbe olmayacaktır. Türkiye, Osmanlı'nın son döneminden başlayıp, Cumhuriyet'in çok partili döneminde de devam eden bu darbeler geleneğini ümit ediyorum ki 15 Temmuz ile birlikte tarihe gömmüştür. 15 Temmuz'da bir şey ortaya çıktı, darbeci bir güruha karşı bu millet canını ortaya koyarak devletin, milletin, ülkenin, vatanın yanında yer aldı. Bu tarihi bir dönüm noktasıdır. Darbe yapmaya kalkacak içerideki bir takım maşa olarak kullanılan grupların yanında, bunları maşa olarak kullanan dış güçlere de bir şekilde ders vermiştir. Türkiye çok açık söyleyelim ki 1960 darbesinde yapamadığını, 12 Eylül darbesinde yapamadığını, 15 Temmuz darbe teşebbüsünde yapmış ve darbeyi önlemiştir. Bu milletimizin cesaretidir, ferasetidir." diye konuştu.

Kurtulmuş, o gecenin iki büyük dönüm noktası olduğunu ifade ederek, sözlerini şöyle sürdürdü:

“Bunlardan birisi uçaklar kalkıp Meclis'i bombalamaya doğru yöneldiğinde Meclis'in acilen toplantıya çağrılarak bütün partilerden milletvekilleri darbeye karşı direndiler. Biz yabancı misafirler geldiğinde o bombalanan yeri gösteriyoruz ve bunu anlatıyoruz. Eğer Meclis o saatte açılmasaydı, 'Direniyoruz, milli iradesi buradadır ve bu darbeyi püskürteceğiz' iradesi ortaya konulmasaydı başka bir sonuç ortaya çıkabilirdi. İkinci kırılma noktası ise Sayın Cumhurbaşkanımızın en zor saatlerde Sayın Hande Fırat'a bağlanarak, 'Milletimizi sokaklara, meydanlara, havaalanlarına davet ediyorum. Ölümüne bu darbeyi önleyeceğiz.' diyerek davet etmesidir. Böylece bu iki önemli gelişme darbecilerin psikolojisini yerle bir etti. Allah'a çok şükür pabuç bırakmadık. Mutlaka uyanık olmak mecburiyetimiz vardır. Türkiye'de maalesef kolayından milletin vermediği iktidarı almak isteyen birtakım gruplar hep var olmuştur. Şimdi artık kolay kolay niyetlenemezler o ayrı bir şey ama uyanık olmakta fayda vardır. Sağda solda pusuya yatmış olan, FETÖ'den arta kalan birtakım kriptoların olma ihtimali vardır. Bu arada da devletimiz büyük bir ferasette. İlgili arkadaşlar, ilgili birimler üzerine düşeni yerine getiriyorlar. Hiç fırsat vermeden, hiç rehavete kapılmadan bu tür gruplara karşı da tedbirlerimizi almamız lazım.”

Bugün tarihi bir gün geçirdiklerini dile getiren Kurtulmuş, huzurlu bir ortamda bu yayının gerçekleştirildiğini ifade etti.

Kurtulmuş, TRT'ye Türkiye'nin sorumlu kamu yayıncılığı anlayışıyla bu yayını yaptığı için teşekkür ettiğini belirtti.

Hükümetin kararı, Yüksek Mahkeme’nin ilgili konuda verdiği hükmün bağlayıcılığını kabul etmemesi nedeniyle İsrail siyasi tarihinde bir ilk olarak değerlendiriliyor. Muhalefet ve hukuk çevreleri, hükümetin bu tavrının hukuk devleti ilkesini zedelediğini savunurken, koalisyon kanadı ise Yüksek Mahkeme’nin yetki sınırlarını aştığını öne sürdü.

Kararın ardından hükümet ile yargı arasındaki yetki tartışmasının daha da derinleşmesi beklenirken, gelişme İsrail kamuoyunda ve siyasi çevrelerde geniş yankı uyandırdı.

Bakan Bolat paylaşımında, Türkiye'nin son çeyrek asırda yalnızca büyük eserler inşa etmediğini, aynı zamanda güçlü bir ekonomik dönüşümün, üretim devriminin ve küresel yükselişin de mimarı olduğunu belirtti.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın liderliğinde, ihracatta rekorlar kıran, üretim kapasitesini artıran, yerli ve milli teknolojilere yatırım yapan, küresel ticarette söz sahibi bir Türkiye'yi hep birlikte inşa ettiklerine dikkati çeken Bolat, şunları kaydetti:

"Bugün Türkiye, güçlü sanayisi, dinamik girişimcileri, dünya pazarlarına açılan ihracatçıları ve stratejik yatırımlarıyla bölgesinde bir çekim merkezi, küresel ekonomide ise yükselen bir güç konumundadır. Ticaret diplomasisinden e-ihracata, üretimden istihdama, lojistikten dijital dönüşüme kadar attığımız her adım, çocuklarımıza daha güçlü, daha müreffeh ve daha bağımsız bir Türkiye bırakma idealimizin bir parçasıdır. Bizler biliyoruz ki ekonomik bağımsızlık, siyasi bağımsızlığın en güçlü teminatlarındandır."

Bolat, bu anlayışla yatırım, üretim, istihdam ve ihracat odaklı politikalarını kararlılıkla sürdüreceklerini bildirerek, her yeni fabrika ile yatırım ve ihracat başarısının Türkiye Yüzyılı'nın temellerine vurulan güçlü bir mühür olduğunu aktardı.

Geleceğin, inananların, çalışanların ve üretenlerin omuzlarında yükseldiğini belirten Bolat, "Çünkü Türkiye, artık sadece küresel gelişmeleri takip eden değil ticarette, teknolojide ve üretimde yön veren ülkelerden biridir. Bu yürüyüş, güçlü ekonomi, güçlü Türkiye ve Türkiye Yüzyılı'nın yürüyüşüdür." değerlendirmesinde bulundu.

Bakan Bolat, paylaşımında, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın fotoğrafının ve "Küresel Ticarete Yön Veren İhracat Vizyonu" mesajının yer aldığı görsele de yer verdi.

Birliklerinin ocak-haziran ihracatına ilişkin bilgi veren Hıradağı, "Akdeniz İhracatçı Birlikleri, ocak-haziran döneminde yüzde 17 büyümeyle 9,68 milyar dolarlık dış satım gerçekleştirdi. Haziran ve yılın ilk 6 ayında yakaladığımız büyüme, doğru stratejilerin, yüksek üretim disiplininin ve ihracatçılarımızın kararlılığının açık göstergesidir." ifadelerini kullandı.

Hıradağı, 6 ayda en fazla ihracatı kimya, demir-çelik ve yaş meyve sebze sektörlerinden elde ettiklerini vurgulayarak, şunları kaydetti:

"Ocak-haziran döneminde Irak 679,6 milyon dolarlık ihracatla birliğimizin en büyük pazarı olmayı sürdürürken geçen yılın aynı dönemine göre sınırlı bir gerileme yaşandı. Buna karşın İtalya yüzde 20 artışla 655,2 milyon dolarlık, Romanya ise yüzde 35 yükselişle 631,5 milyon dolarlık ihracat hacmine ulaşarak Avrupa pazarındaki güçlü talebi ortaya koydu. Son 6 ayda Avrupa'nın önemli pazarlarından Malta'ya ihracatımızı yüzde 388 artırarak 175,4 milyon dolar ve İspanya'ya ihracatımızı yaklaşık yüzde 100 artırarak 510,1 milyon dolara çıkardık."​​​

Haberde, Netanyahu’nun Washington ziyaretini ve Trump ile vereceği görüntüyü seçim kampanyasında öne çıkarmayı planladığı belirtildi. İsrail kamuoyunda güçlü uluslararası ilişkilere sahip bir lider profili çizmeyi amaçlayan Netanyahu’nun, bu teması seçmen desteğini artıracak bir unsur olarak kullanmayı hedeflediği ifade edildi.

İsrail medyası, görüşmenin zamanlamasının da seçim süreci açısından dikkat çekici olduğuna işaret ederken, Netanyahu’nun Trump ile yapacağı temasın iç siyasette olumlu bir etki oluşturmasını beklediğini aktardı. Haberde, söz konusu görüşmenin Netanyahu’nun seçim stratejisinin önemli başlıklarından biri olarak değerlendirildiği kaydedildi.

Kalibaf, İran’ın İsrail’i resmi olarak tanımayacağını vurgulayarak, bu konudaki tutumlarının değişmeyeceğini söyledi. ABD ile ilişkiler konusunda da net mesajlar veren Kalibaf, iki ülke arasında barışın söz konusu olmadığını dile getirdi.

İranlı yetkili, ülkesinin bölgesel politikalarında temel ilkelerinden taviz vermeyeceğini belirterek, İsrail’e yönelik mevcut yaklaşımın sürdürüleceğini kaydetti.

Gallant, yaptığı değerlendirmede İsrail’in uzun süreli çatışmaları mevcut stoklarla sürdüremeyeceğini belirterek, ordunun operasyon kabiliyetinin devamı için dış askeri desteğin kritik önemde olduğunu söyledi.

Mühimmat stoklarının hızla azaldığını ifade eden Gallant, ABD’den yeni sevkiyat yapılmaması durumunda ordunun yaklaşık 10 gün içinde ciddi mühimmat sıkıntısıyla karşı karşıya kalacağını dile getirdi.

Gallant’ın açıklamaları, İsrail’in sürdürdüğü askeri operasyonlar nedeniyle mühimmat tüketiminin geldiği noktaya ilişkin dikkat çeken bir değerlendirme olarak öne çıktı.

"DOA artık yeni alışkanlığımız. Bu dönüşüm her geçen gün daha da hızlanıyor. 5'inci günde DOA ile topladığımız ambalaj sayısı 7 milyon 600 bine ulaştı. Atmıyor dönüştürüyor, çevremizi korurken hem kendi cebimize hem de ülke ekonomimize katkı sağlamaya devam ediyoruz."

Bakan Kurum'un paylaşımında yer alan görselde, sistemin toplam kullanıcı sayısının 1 milyon 385 bin 673'e, toplanan ambalaj sayısının ise 7 milyon 600 bine ulaştığı bilgisi yer aldı.

Sosyal medya hesabından açıklama yapan Zelenskiy, Rus ordusunun son bir haftada Ukrayna'nın farklı bölgelerine yoğun hava saldırıları düzenlediğini belirtti.

Açıklamasına göre, bu süreçte Rusya tarafından farklı tiplerde 106 füze fırlatıldı. Saldırılarda ayrıca yaklaşık 2 bin 200 SİHA ile 1730'dan fazla güdümlü bomba kullanıldı.

Zelenskiy, başkent Kiev'in de hedef alındığı saldırılarda ülkenin birçok bölgesinin etkilendiğini ifade etti. Ukrayna lideri, 2 Temmuz'da Kiev'e düzenlenen saldırıda 31 kişinin yaşamını yitirdiğini, 102 kişinin ise yaralandığını kaydetti.

Ukrayna'nın hava savunma kapasitesini güçlendirmeyi sürdürdüklerini vurgulayan Zelenskiy, ülkesinin savunma imkanlarının artırılması için çalışmaların devam ettiğini söyledi.

Saldırıda can kaybı veya hasara ilişkin bilgi verilmedi.

İsrail'e ait İHA'ların da başkent Beyrut ile güney banliyösü üzerinde alçak irtifada uçuş yaptığı aktarıldı.

Söz konusu saldırı ve hava hareketliliği, Lübnan ile İsrail arasında 26 Haziran'da ABD arabuluculuğunda imzalanan çerçeve anlaşmasına rağmen yaşandı.

İsrail ordusu, Lübnan'a 2 Mart'ta yoğun hava saldırıları başlatarak, ülkenin güneyinde birçok beldeyi işgal etmişti.

Lübnan hükümeti bu sürede, ülkede yerinden edilenlerin sayısının 1 milyonu aştığını açıklamıştı.

ABD Başkanı Donald Trump, 24 Nisan'da yaptığı açıklamada, Lübnan ile İsrail arasında 17 Nisan'da yürürlüğe giren 10 günlük geçici ateşkesin 3 hafta daha uzatıldığını duyurmuştu.

ABD arabuluculuğunda Lübnan ile İsrail arasında 14-15 Mayıs'ta gerçekleştirilen 3. tur görüşmeler sonucunda, 17 Mayıs itibarıyla ateşkesin 45 gün uzatılması kararlaştırılmıştı.

Lübnan Sağlık Bakanlığı, son açıklamasında, İsrail'in 2 Mart'tan bu yana ülkeye düzenlediği saldırılarda 4 bin 303 kişinin hayatını kaybettiğini bildirmişti.

İran ve ABD, Pakistan aracılığında yapılan müzakere süreci kapsamında 14 Haziran'da savaşın durdurulması ve taraflar arasındaki sorunların görüşmelerle çözülmesini öngören 14 maddelik bir mutabakata vardıklarını duyurmuştu. Mutabakat, Lübnan dahil savaşın sona erdirilmesini içeriyor.

Öte yandan, Washington'da İsrail ile Lübnan arasında yürütülen doğrudan müzakerelerin 5. tur görüşmelerinin ardından ise 26 Haziran'da Lübnan ve İsrail arasında çerçeve anlaşması imzalanmıştı.

Sözleşmesi sona eren Emre Mor ile yeni mukavele imzalamayan sarı-lacivertlilerde, Mert Hakan Yandaş konusunda da kararını verdi.

F.Bahçe'de yönetim, 31 yaşındaki futbolcuyla 1 yıllık yeni sözleşme imzalama konusunda anlaşma sağlandığını açıkladı.

Yapılan açıklamada, "Kulübümüz, Futbol A Takımımızın kaptanlarından Mert Hakan Yandaş ile 1 yıllık yeni sözleşme imzalamıştır. Mücadeleci kimliği ve Çubuklu formamıza duyduğu aidiyet, bu kararın en önemli unsurları olmuştur. Futbolcumuz da Fenerbahçe sevgisini bir kez daha ortaya koyarak, asgari ücret esasları doğrultusunda 1 yıllık yeni sözleşmeye imza atmıştır. Mert Hakan Yandaş’a Çubuklu formamızla başarılarla dolu bir sezon diliyoruz." denildi.

Nisan ayında kaydedilen artış 179 binden 148 bine, mayıs ayında yaşanan artış ise 172 binden 129 bine revize edildi. İşsizlik oranı da haziranda, piyasa beklentisi olan yüzde 4,3'ün aksine yüzde 4,2'ye geriledi.

Analistler, işgücüne katılım oranındaki düşüşün işsizlik oranının gerilemesinde etkili olduğunu, bu düşüşün gelecek aylarda tersine dönerek işsizlik oranını yeniden yükseltme riski taşıdığını belirtti.

Beklentilerin altında gelen istihdam verileri, Fed'in gelecek dönemde faiz patikasında daha esnek hareket edebileceğine yönelik fiyatlamaları desteklerken, yatırımcıların faiz artırımı beklentilerini de aşağı çekti. İstihdam raporunun ardından Fed'in eylül ayında faiz artırımına gitme ihtimali yüzde 67'den yüzde 63'e geriledi.

Önde gelen merkez bankası yetkililerinin açıklamalarının da yakından izlendiği haftada, 2026 Avrupa Merkez Bankası Merkez Bankacılığı Forumu'nun kapanış günündeki politika panelinde konuşan Fed Başkanı Kevin Warsh, enflasyon beklentileri ile enflasyona ilişkin risklerin son haftalarda gerilediğini belirterek, "Piyasalardaki oynaklık artmadı, azaldı, tahvil getirileri yükselmedi, geriledi, enflasyon beklentileri de düştü." diye konuştu.

Warsh, "Bu merkez bankasının yüzde 2'nin üzerinde bir enflasyon hedefiyle rahat edeceğini düşünenler varsa sanırım hayal kırıklığına uğrayacaklar." dedi.

Bu gelişmelerle ABD'nin 10 yıllık tahvil faizi 11 baz puan artışla yüzde 4,49'a çıkarken, Fed'in faiz oranlarını yakın zamanda artıracağına dair öngörülerin zayıflamasıyla dolar endeksi haftayı yüzde 0,5 azalışla 100,8 seviyesinden tamamladı.

Değerli metallerde zayıf istihdam verisi desteği

ABD'de tarım dışı istihdamın beklentilerin altında kalması, Fed'in faiz artırımı ihtimalini ve dolar endeksini düşürerek değerli metallere alım getirdi.

Faiz artırımı ihtimalinin azalması, faiz getirisi olmayan değerli metalleri elde tutmanın maliyetini düşürerek özellikle gümüş ve paladyuma yönelik güçlü alımları beraberinde getirdi.

Bu gelişmelerle birlikte değerli metallerde ons bazında fiyatlar gümüşte yüzde 5,9, paladyumda yüzde 5,4, altında yüzde 2,5 ve platinde yüzde 0,9 arttı.

Baz metallerde arz ve talep dinamikleri ayrıştı

Baz metallerde ise zayıf dolar kaynaklı makro destek ile emtia bazında farklılaşan arz görünümü fiyatlamalarda etkili oldu.

Bakırda, zayıf istihdam verisinin ardından altın ve gümüşle birlikte gelen alımlar fiyatları destekledi.

Alüminyumda, Hürmüz Boğazı'ndaki taşımacılığın normalleşmesiyle Körfez Bölgesi'nden arzın yeniden piyasaya girme beklentisi ile Çin ve Endonezya'daki üretim artışı satış baskısı oluşturdu.

Nikelde Endonezya'nın maden kotalarına ilişkin gevşeme sinyalleri ve Çin'de zayıf seyreden paslanmaz çelik talebi satışları desteklerken, çinkoda kar satışları öne çıktı.

Bu gelişmelerle birlikte baz metallerde tezgah üstü piyasada libre bazında fiyatlar çinkoda yüzde 1,3 ve bakırda yüzde 0,5 artarken, alüminyumda yüzde 3,5, nikelde yüzde 2,4 ve kurşunda yüzde 0,7 geriledi.

Brent petrolde jeopolitik iyimserlik hakim

Enerji grubuna bakıldığında, Hürmüz Boğazı'ndaki ticari taşımacılığın normalleşmesi petrol fiyatlarını aşağı çekerken, ABD'deki sıcak hava tahminleri doğal gaz fiyatlarını destekledi.

Suudi Arabistan ile Birleşik Arap Emirlikleri'nin ihracatını savaş öncesi seviyelere yaklaştırması, petrol fiyatları içindeki risk priminin gerilemesine neden oldu.

Doğal gaz ise ABD'de etkili olan sıcak hava dalgasının soğutma amaçlı talebi artırmasıyla petrolden ayrıştı. Buna karşın üretimin ve stokların yüksek seyretmesi yükselişi sınırladı.

Bununla birlikte, haftalık bazda doğal gazın İngiliz termal birimi cinsinden fiyatı yüzde 0,4 artarken, Brent petrolün varil fiyatı yüzde 2,1 düşüşle 72 dolara indi.

Tahıllarda buğday USDA verileriyle ayrıştı

Tarım emtialarında tamamlanan haftada, ABD Tarım Bakanlığının (USDA) haziran ayı çeyreklik stok ve ekim alanı raporları fiyatlamalarda etkili oldu.

Buğdayda, ABD'nin haziran başı stoklarının beklentilerin altında kalması ve ekim alanının tahminlerin gerisinde açıklanmasıyla alıcılı bir seyir izlendi.

Bu gelişmelerle birlikte Chicago Ticaret Borsası'nda kile başına fiyatlar buğdayda yüzde 1,8 artarken, pirinçte yüzde 2,3, soya fasulyesinde yüzde 0,8 ve mısırda yüzde 0,2 geriledi.

Kahvede Brezilya'daki hasat gecikmeleri sert yükselişe neden oldu

Yumuşak emtialarda tamamlanan haftada, hava koşulları kaynaklı arz endişeleri fiyatlamalarda öne çıktı.

Kahve fiyatları, Brezilya’da yeniden etkili olan yağışların hasadı geciktirmesi ve borsada kayıtlı arabica kahve stoklarının 377 bin 465 çuvalla Mart 2024’ten bu yana en düşük seviyeye gerilemesiyle yükseldi.

El Nino hava olayının Brezilya'da eylül-ekim döneminde ağaçların çiçeklenme sürecini geciktirerek 2026/2027 sezonu rekoltesini olumsuz etkileyebileceği endişesi de yükselişi destekledi.

Kakaoda, Fildişi Sahili'nde liman girişlerinin geçen yılın yüzde 18,4 üzerinde seyretmesiyle güçlü arz görünümü ve zayıf talep sinyalleri, iki haftalık sert yükselişin ardından bir miktar geri çekilmeye yol açtı.

ABD'de Intercontinental Exchange'te libre bazında fiyatlar kahvede yüzde 10,6, şekerde yüzde 2,1 ve pamukta yüzde 1 artarken, kakaonun ton başına fiyatı yüzde 1,5 geriledi.

Buna göre, bugün Doğu Karadeniz kıyılarında beklenen sağanak ve yer yer gök gürültülü sağanağın, Ordu, Giresun, Trabzon ve Rize çevreleri ile Artvin'in kıyı kesimlerinde yerel kuvvetli olacağı tahmin ediliyor.

Muğla ve Antalya'nın iç kesimleri, Denizli'nin güneyi ile Isparta ve Burdur çevrelerinde yerel kuvvetli ve gök gürültülü sağanak bekleniyor.

Vatandaşların olumsuzluklara karşı dikkatli olması isteniyor.

Uşakov, görüşmenin başında Putin'in Trump'ın yanı sıra Amerikan halkının Bağımsızlık Günü'nü kutladığını belirtti. İki liderin, Rusya'nın ABD'nin kuruluş ve gelişim sürecine yaptığı katkıyı hatırlattığını, iki ülke arasındaki ortak tarihi mirasa ve 2. Dünya Savaşı dönemindeki ittifaka da vurgu yaptığını ifade etti.

Bu yıl iki lider arasında dördüncü kez gerçekleşen görüşmenin iş odaklı ve yapıcı geçtiğini aktaran Uşakov, ikili ilişkilerin yanı sıra uluslararası gündemde öne çıkan konuların da ele alındığını söyledi.

Görüşmede Ukrayna savaşı da gündeme geldi. Uşakov'un aktardığına göre Trump, 7-8 Temmuz'da Türkiye'de yapılacak NATO zirvesine katılımı öncesinde Ukrayna'daki çatışmaların kısa sürede sona erdirilmesi ve krize barışçıl çözüm bulunması için destek vermeye hazır olduğunu yineledi.

Trump'ın Özel Temsilcisi Steve Witkoff ile damadı Jared Kushner'in arabuluculuk çalışmalarını sürdüreceğini ve uygun zamanda Moskova'yı ziyaret etmeye hazır olduklarını belirten Uşakov, Rusya'nın da diplomatik çözümden yana tutumunu koruduğunu söyledi.

Uşakov ayrıca Putin'in, Rus ordusunun cephedeki ilerleyişi ve sahadaki son duruma ilişkin Trump'a bilgi verdiğini, Avrupalı liderlerin ise çatışmaya ilişkin yanlış değerlendirmeler yaptığını savundu.

Telefon görüşmesinde İran da ele alınan başlıklar arasında yer aldı. Putin'in, ABD ile İran arasında varılan mutabakat zaptına dayalı müzakere sürecine ilişkin umutlarını dile getirdiği, Trump'ın ise Rusya'nın dengeli yaklaşımı ve yapıcı önerileri nedeniyle teşekkür ettiği aktarıldı.

İki liderin askeri, siyasi ve ekonomik alanlarda temasların sürdürülmesinin önemine dikkat çektiğini belirten Uşakov, Ukrayna krizinin çözülmesinin iki ülke arasındaki iş birliği açısından kritik olduğunun da vurgulandığını ifade etti.

Görüşmede ayrıca Baykonur Uzay Üssü'nden Uluslararası Uzay İstasyonu'na gönderilecek ortak Rus-Amerikan mürettebatının sembolik önemine değinildi. Trump'ın St. Petersburg'daki Ermitaj Müzesi'ne duyduğu hayranlığı dile getirdiği, futbolun da konuşulan konular arasında yer aldığı ve Putin'in Dünya Kupası'nda ABD'ye başarı dileğinde bulunduğu bildirildi.

Uşakov, görüşmenin sonunda iki liderin iletişimi sürdürme ve yakın zamanda yeniden görüşme konusunda mutabık kaldığını, Trump'ın Rusya'yı ziyaret etmesi yönündeki davetin de geçerliliğini koruduğunu söyledi.

Romanya'ya ihracatı kapsayan sözleşme çerçevesinde gemiyle birlikte ADVENT de Romanya Deniz Kuvvetleri Komutanlığı kullanımına sunuldu.

Böylece bugüne kadar Pakistan, Endonezya, Ukrayna, Katar, Umman, Nijerya, Malezya ve Şili gibi farklı kıtalardan ülkelere ihraç edilen ADVENT, ilk kez bir NATO müttefikinin envanterine girdi.

Romanya'ya teslim edilen ADVENT, Türk donanmasında kullanılan ADVENT SYS’nin Romanya harekat ihtiyaçları için uyarlanmış versiyonu. ADVENT'in modüler mimarisi HAVELSAN'ın farklı müşteri profillerine uyarlanabilir çözüm üretme kapasitesini mümkün kılıyor.

Deniz Kuvvetleri Komutanlığı ile yakın işbirliği içinde geliştirilen ADVENT Savaş Yönetim Sistemi, tek bir gemiyi değil, birden fazla platformu aynı harekat resmi etrafında birleştiren kuvvet odaklı bir yaklaşımla tasarlandı. Sistem, tehdit değerlendirme, karar destek, hedef tespiti, silah ve sensör kontrolü gibi tüm operasyonel süreçleri kapsayarak komuta kademesine üst düzey farkındalık ve etkinlik sağlıyor.

Çeşitli protokoller üzerinden müttefik kuvvetlerle birlikte çalışabilirlik sunan ADVENT, küçük botlardan büyük muharip gemilere, kara konuşlu komuta merkezlerinden insansız sistemlere kadar farklı ölçekteki platformlara uyarlanabiliyor. Su üstü, su altı ve hava harekat ortamlarındaki çok sayıda platformda kullanılıyor. İnsansız deniz araçları için özelleştirilen ADVENT ROTA görev yönetim sistemiyle bu kapsam daha da genişliyor.

Türk mühendisler tarafından milyonlarca satır koddan oluşan bir altyapı üzerine inşa edilen ADVENT, ilk olarak 2019 yılında Ada sınıfı korvet TCG Kınalıada'da hizmete girdi, sonrasında TCG Ufuk, TCG Anadolu ve CAm.ROMAN dahil olmak üzere giderek artan sayıda platforma entegre edildi.

ABD'de tarım dışı istihdam haziranda 57 bin kişi artarak piyasa beklentilerinin oldukça altında gerçekleşti. İstihdamda, profesyonel ve ticari hizmetler, sosyal yardım ve sağlık hizmetleri alanlarında artış eğilimi sürerken eğlence ve konaklama sektöründe ise istihdam kaybı yaşandı.

Tarım dışı istihdamda nisanda kaydedilen artış 179 binden 148 bine, mayıstaki artış 172 binden 129 bine revize edildi.

ABD'de işsizlik oranı haziranda yüzde 4,2'ye geriledi. Piyasa beklentileri bu dönemde işsizlik oranının mayısta olduğu gibi yüzde 4,3 seviyesinde gerçekleşmesi yönündeydi. Bu durum, Fed'in gelecek dönemde faiz patikasında daha esnek hareket edebileceğine yönelik fiyatlamaları desteklerken yatırımcıların faiz artırımı beklentilerini düşürmesine yol açtı. Bu gelişmeyle dolara olan talebin azalması da altın başta olmak üzere değerli metal fiyatlarını destekledi.

Altının onsu ABD'de beklenenden düşük gelen istihdam verilerinin ardından Fed'in faiz artırımı beklentilerini düşürmesiyle 5 haftanın ardından haftalık bazda yüzde 2,5 artarak 4 bin 175 dolara çıktı ve ilk haftalık kazancını elde etti.

Öte yandan, jeopolitik gerginliklerin azalmasıyla petrol fiyatlarının savaş öncesi seviyelere gerilemesi de altın fiyatlarını desteklerken geçen hafta teknoloji hisselerinde görülen düşüşlerden dolayı yatırımcıların riskli varlıklardan uzaklaşması da fiyatlardaki yükselişte etkili oldu.

Orta Doğu'daki jeopolitik gelişmelerin enflasyonist baskıları güçlendireceğine yönelik endişeler ve bu endişelerin Fed'e yönelik "şahin" beklentileri artırması bu yıl altın fiyatlarındaki düşüşte etkili olurken altının onsu yılın ilk yarısında yüzde 7,1 değer kaybetmişti.

"(ABD'nin tarım dışı istihdam verisi) Bu da getiri açısından altına destek sağladı"

Avustralya merkezli KCM Trade Global Baş Piyasa Analisti Tim Waterer, AA muhabirine yaptığı değerlendirmede, altının bu hafta doların geçirdiği hafif düşüşten fayda sağladığını belirtti.

Beklenenden zayıf gelen tarım dışı istihdam verilerinin doların ivmesini bir miktar kırdığını ve bunun da altının yükselişine katkıda bulunduğunu ifade eden Waterer, "100 bin artışın altında açıklanan tarım dışı istihdam verisi, Fed’in faiz artırımlarına yönelik aciliyeti bir dereceye kadar azalttı, bu da getiri açısından altına destek sağladı." dedi.

Waterer, petrol fiyatlarının düşük seviyelerde seyrettiğini ve bu durumun da enflasyon açısından altına destek olduğunu kaydetti.

Altın için daha iyi bir hafta olduğunu ancak yılın başlarında yakaladığı ivmeyi henüz geri kazanamadığını vurgulayan Waterer, "Altının yükseliş ivmesini daha da artırabilmesi için doların daha da değer kaybetmesi gerekecektir. " değerlendirmesinde bulundu.

Soruşturma kapsamında, iletişimin dinlenmesi tedbirlerinin yanı sıra MASAK ve HTS incelemeleri sonucunda toplam 50 şüpheli tespit edildi.

Sabah saatlerinde İstanbul'da 53, Kocaeli'nde 3, Ankara'da 2, Aksaray, Kırklareli, Niğde, Ağrı ve İzmir'de toplam 63 adrese düzenlenen eş zamanlı operasyonlarda 39 şüpheli gözaltına alındı.

Adreslerdeki aramalarda bulunan kurusıkı tabanca, 8 fişek,11 adet 45 kalibre fişek, çok sayıda örgütsel doküman ve dijital materyale el konuldu.

Firari olduğu belirlenen şüphelilerin yakalanması için çalışma başlatıldı.

Türkiye'nin diplomatik ağırlığını görünür kılması beklenen Ankara Zirvesi'nin, dünya liderlerini ağırlamasının yanı sıra Türkiye'nin NATO içindeki yükselen ağırlığını gösteren diplomatik bir sahne olması planlanıyor.

Zirvenin, Türkiye'nin askeri katkısını, savunma sanayisini, kriz yönetimi kapasitesini ve lider diplomasisini aynı anda görünür kılması öngörülüyor.

Külfet paylaşımı, zirvenin temel gündem maddelerinden birini oluşturuyor.

Başta ABD Başkanı Donald Trump olmak üzere 32 devlet başkanı, dışişleri ve savunma bakanları, Ankara'da bir araya gelecek.

NATO üyesi ülkelerin yanı sıra AP4 (Avustralya, Japonya, Yeni Zelanda ve Güney Kore) ülkelerinin de katılacağı zirve, Avrupa-Atlantik ve Hint-Pasifik güvenlik gündemlerini aynı masada buluşturacak.

Savunma Sanayi Forumu

Son 3-4 yılda NATO'nun yan etkinliği şeklinde tasarlanan Savunma Sanayi Forumu, ilk kez zirvenin resmi programının parçası haline gelecek.

2004'te İstanbul'daki NATO Zirvesi'nde hayata geçirilen ve Katar, Bahreyn, Kuveyt ile Birleşik Arap Emirlikleri'nin yer aldığı İstanbul İşbirliği Girişimi kapsamında dışişleri bakanları düzeyinde özel oturum düzenlenecek ve NATO İstanbul İşbirliği Girişimi Dışişleri Bakanları Toplantısı yapılacak.

Türkiye, NATO üyesi 32 devlet ve hükümet başkanının yanı sıra davetli çok sayıda lideri, yaklaşık 100 bakanı, çok sayıda üst düzey diplomatı, uluslararası kuruluş temsilcilerini ve binlerce yabancı misafiri ağırlayacak.

Dünyanın dört bir yanından 3 bine yakın gazeteci, televizyon ekibi, foto muhabiri, dijital medya temsilcisi ve uluslararası yayın kuruluşu, zirveyi takip etmek için akreditasyon başvurusunda bulundu.

Zirve kapsamında 48 bin 841'i emniyet, 7 bin 447'si jandarma olmak toplam 56 bin 288 güvenlik personeli görevlendirilecek.

Ayrıca suç ve suçlularla mücadele amacıyla siber ortamda 7/24 esasıyla sanal devriye faaliyetleri için 639 personel görevlendirilecek.

Zirve kapsamında Ankara, Esenboğa ve Mürted olmak üzere 3 havaalanı ile katılımcılara hizmet verilecek.

Zirve marjında 28-29 Haziran'da İstanbul'da Dolmabahçe Sarayı'nda NATO Parlamenter Zirvesi, 6 Temmuz'da zirveye katılacak müttefik daimi temsilcileri ve Ankara'da mukim büyükelçileri için gayriresmi davet, 6 Temmuz'da SAM-Chatham House Çalıştayı, 7 Temmuz'da "NATO Ankara Summit Dialogues" başlıklı panel dizisi, 7-8 Temmuz'da SETA-MSC "Allies at Ankara" başlıklı etkinlik ve 7-8 Temmuz'da "Transatlantik Siyaset Planlamacılar Yuvarlak Masa Toplantısı", yan etkinlikler olarak düzenlenecek.

2004 İstanbul Zirvesi, dönüşüm sürecinin önemli dönüm noktası

NATO'nun 55 yıllık tarihindeki 17. Devlet ve Hükümet Başkanları Zirvesi olan İstanbul Zirvesi, İttifak'ın dönüşüm sürecinde önemli bir dönüm noktası kabul ediliyor.

Zirveye o dönem NATO üyesi 26 ülkenin yanı sıra İttifak ile işbirliği yapan 20 ülkenin devlet ve hükümet başkanları, dışişleri ve savunma bakanları ile sivil ve askeri yetkilileri katıldı. Toplam 46 ülkenin temsil edildiği toplantılar, uluslararası güvenlik gündeminin şekillendirilmesinde önemli rol oynadı.

İstanbul Zirvesi, özellikle NATO'nun Afganistan'daki rolünün genişletilmesi, Irak güvenlik güçlerine eğitim desteği verilmesi ve 7 yeni üyenin (Bulgaristan, Estonya, Letonya, Litvanya, Romanya, Slovakya, Slovenya) İttifak içindeki ilk zirvesi olması bakımından dikkati çekti.

Bu 7 ülke, NATO'nun Soğuk Savaş sonrası gerçekleştirdiği en büyük genişleme dalgasının parçası olarak 29 Mart 2004'te resmen üye yapıldı.

Dolayısıyla İstanbul Zirvesi, bu ülkelerin devlet ve hükümet başkanlarının NATO Zirvesi'ne ilk kez tam üye sıfatıyla katıldıkları toplantı oldu.

Zirve, Kuzey Atlantik Konseyi (NAC), NATO-Rusya Konseyi, NATO-Ukrayna Komisyonu, Avro-Atlantik Ortaklık Konseyi (EAPC) olmak üzere 4 ana toplantıdan oluşuyordu.

Önemli dünya liderlerinin katıldığı zirvede dönemin ABD Başkanı George Bush, İngiltere Başbakanı Tony Blair, Fransa Cumhurbaşkanı Jacques Chirac, Almanya Başbakanı Gerhard Schröder, ABD Savunma Bakanı Donald Rumsfeld, Afganistan Devlet Başkanı Hamid Karzai, Gürcistan Cumhurbaşkanı Mihail Saakaşvili, Irak Dışişleri Bakanı Hoşyar Zebari, İtalya Dışişleri Bakanı Franco Frattini ve birçok ülkenin üst düzey temsilcileri, İstanbul'da bir araya geldi.

Zirve kapsamında NATO-Rusya Konseyi Toplantısı düzenlendi ancak Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, İstanbul'a gelmedi ve bu durum o dönemde dikkati çekti.

Toplantı, Putin'in katılmaması ve Rus birliklerinin Gürcistan ile Moldova'dan çekilmesine ilişkin konularda ilerleme sağlanamaması nedeniyle beklenen ilgiyi görmedi.

Dönemin Çek Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Vaclav Klaus ise ülkesindeki hükümet krizi nedeniyle zirveye katılamadı, NATO üyeliği için bekleyen Arnavutluk, Hırvatistan ve Makedonya'ya üyelik tarihi verilmedi.

NATO'nun Afganistan'daki varlığının genişletilmesi ile Bosna Hersek'teki operasyonun sonlandırılmasının yanı sıra Irak güvenlik güçlerine eğitim desteği sağlanması ve İttifak'ın operasyonel kabiliyetlerinin güçlendirilmesi yönünde kararlar alındı. Bunun yanı sıra yeni ortaklık girişimlerinin başlatılması da karara bağlandı.

Eski ABD Başkanı Bush, zirveden bir gün önce Ankara'ya gelerek Türk yetkililerle görüşmeler yaptı. Zirvenin son gününde ise Galatasaray Üniversitesi'ndeki konuşmasında Türkiye'nin Avrupa ile yapay sınırlarla ayrılmasına karşı olduklarını ifade etti.

Olağanüstü güvenlik önlemleri

2004'te de zirve için olağanüstü güvenlik önlemleri alındı. Yaklaşık 3 bin delege ve 3 bin 500 basın mensubunun katıldığı organizasyonda İstanbul, güvenlik çemberiyle korundu.

NATO Zirvesi nedeniyle Kapalıçarşı belirli sürelerle ziyarete kapatılırken PTT de zirve anısına özel tarih damgalı zarf ve posta materyalleri hazırladı.

Zirvenin devam ettiği sırada uluslararası kamuoyunu etkileyen önemli bir gelişme Irak'tan geldi.

Irak'ta egemenliğin geçici hükümete planlanandan daha erken devredildiği haberi, liderlerin İstanbul'daki toplantıları esnasında dünyaya duyuruldu.

Böylece NATO liderleri, İstanbul'da geleceğin güvenlik politikalarını tartışırken dünya siyasetinin en önemli gelişmelerinden biri de aynı saatlerde gerçekleşmiş oldu.

2004 İstanbul NATO Zirvesi, alınan kararlar, uluslararası katılım düzeyi ve güvenlik politikalarına etkileri bakımından NATO tarihinin en önemli zirvelerinden biri olarak kayıtlara geçti.

Türkiye'nin NATO tarihinin en kapsamlı zirvelerinden birine ev sahipliği yapacağı vurgulanan paylaşımda, tarihi zirve için geri sayımın başladığı belirtildi.

Paylaşımda, NATO üyesi ülkelerin liderlerini bir araya getirecek zirveye ilişkin bilgilerin yer aldığı bir infografik de yer aldı.

Buna göre, zirvede 32 ülkenin devlet ve hükümet başkanları, çok sayıda davetli lider ve 100'e yakın Bakan ile birçok diplomat ve uluslararası kuruluş temsilcisi bir araya gelecek.

Zirve kapsamında katılımcılara 3 havalimanı hizmet verecek. Zirve güvenliği için 48 bin 841 emniyet, 7 bin 447 jandarma ve 639 siber güvenlik personelinin yer aldığı toplam 56 bin 288 personel görev alacak.

"Çok sayıda panel, çalıştay ve etkinlik düzenlenecek"

İletişim Başkanlığı koordinasyonunda TRT'nin 96 kamera, 18 naklen yayın aracıyla 26 noktadan tüm dünyaya aktaracağı zirveyi, 3 bine yakın basın mensubu takip edecek.

Cumhurbaşkanlığı Millet Kütüphanesi zirve süresince medya merkezi olarak kullanılacak. Medya merkezinde 1800 çalışma alanı, 40 montaj odası ve 100'den fazla canlı yayın noktası yer alacak.

Ankara genelinde ise 5 bin açık hava tanıtım noktası olacak.

Zirve kapsamında ayrıca çok sayıda panel, çalıştay ve yan etkinlik düzenlenecek.