Salı günü ise küresel risk iştahındaki zayıflama ve ABD Başkanı Donald Trump’ın açıklamalarının etkisiyle satış baskısı arttı. BIST 100 endeksi yüzde 1,45 düşüşle 12.921,56 puana gerilerken, bankacılık ve holding endekslerinde sert kayıplar görüldü. Gün içinde 13.179 seviyesine kadar yükselen endeks, açıklamaların ardından gelen satışlarla günü negatif tamamladı.

Çarşamba günü piyasalarda yön yeniden yukarı döndü. ABD ile İran arasında iki haftalık ateşkes sağlandığına yönelik haber akışıyla küresel piyasalarda risk iştahı artarken, BIST 100 endeksi yüzde 4,76 yükselerek 13.536,84 puana çıktı. Özellikle bankacılık sektörü yüzde 8,54 ile haftanın en güçlü performansını sergiledi. Ancak Hürmüz Boğazı’na ilişkin gelişmeler petrol fiyatlarını yukarı çekerek kazançları sınırladı.

Perşembe günü yükseliş ivmesi devam etti ve endeks yüzde 1,12 artışla 13.689 puana ulaştı. Küresel piyasalarda Orta Doğu’daki ateşkese ilişkin belirsizlikler sürerken, yatırımcılar ABD’den gelen büyüme ve enflasyon verilerine odaklandı. Sektör bazında en fazla kazandıran iletişim olurken, tekstil ve deri sektörü geriledi.

Haftanın son işlem günü olan cuma günü ise alımlar hız kazandı. BIST 100 endeksi yüzde 2,81 yükselerek 14.073,79 puandan kapanırken, haftalık bazda güçlü bir performans sergiledi. Bankacılık ve holding hisselerindeki yükseliş devam ederken, finansal kiralama ve faktoring sektörü en fazla kazandıran sektör oldu. Küresel piyasalarda jeopolitik risklerin diplomatik sürece evrilmesi risk iştahını artırırken, ABD’de açıklanan enflasyon verileri yatırımcıların odağında yer aldı.

Analistler, önümüzdeki hafta yurt içinde Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın piyasa katılımcıları anketi ve ödemeler dengesi verilerinin; yurt dışında ise ABD ve Avrupa başta olmak üzere açıklanacak enflasyon ve üretim verilerinin piyasaların yönü üzerinde belirleyici olacağını ifade ediyor. Teknik açıdan BIST 100 endeksinde 14.200 ve 14.300 seviyeleri direnç, 14.000 ve 13.900 seviyeleri ise destek konumunda bulunuyor.

Haftanın öne çıkan şirketlerinden Doğuş Otomotiv (DOAS), pay başına toplam brüt 30 TL’lik temettüyü iki taksit halinde dağıtacağını daha önce açıklamıştı. Bu ödemenin ilk kısmı olan net 12,75 TL için hak kullanım tarihi 13 Nisan, ödeme tarihi ise 15 Nisan olarak belirlendi.

Enerji sektöründe Enerjisa Enerji (ENJSA), yatırımcılarına pay başına brüt 5,08 TL, net 4,3180 TL temettü dağıtacak. Aynı tarihlerde ödeme yapacak bir diğer şirket ise Gelecek Varlık Yönetimi (GLCVY) olacak. Şirket, pay başına net 2,1295633 TL temettüyü peşin olarak verecek.

14 Nisan hak kullanım tarihine sahip olan Vakko Tekstil (VAKKO), yatırımcılarına pay başına net 5,3125 TL temettü ödemesi gerçekleştirecek.

Haftanın ortasında gayrimenkul ve bankacılık sektörü öne çıkıyor. Akmerkez GYO (AKMGY), pay başına net 12,36 TL ile dikkat çeken yüksek oranlı bir temettü dağıtımı yapacak. Aynı gün hak kullanımına açılacak bir diğer ödeme ise Albaraka Türk Katılım Bankası (ALBRK) tarafından gerçekleştirilecek. Banka, pay başına net 0,2225317 TL temettü verecek.

Taksitli temettü ödemesi yapan şirketlerden Batı Ege Gayrimenkul Yatırım Ortaklığı (BEGYO), dördüncü ve son taksit kapsamında yatırımcılarına pay başına net 0,0214723 TL ödeme yapacak.

Haftanın son temettü dağıtımı ise Selçuk Ecza Deposu (SELEC) tarafından gerçekleştirilecek. Şirket, pay başına net 0,3740 TL temettü ödemesini 21 Nisan’da yatırımcı hesaplarına aktaracak.

Açıklamada, 9 Nisan’da kamuoyuna yansıyan saldırılar sonucu Doğu-Batı hattındaki pompa istasyonlarından birinin hasar gördüğü ve günlük yaklaşık 700 bin varillik akış kaybı yaşandığı hatırlatıldı.

Bakanlık, yürütülen teknik ve operasyonel çalışmalar sonucunda hattın günlük yaklaşık 7 milyon varillik tam pompalama kapasitesine kısa sürede yeniden ulaştığını aktardı.

Munife sahasında saldırılar nedeniyle yaşanan günlük yaklaşık 300 bin varillik üretim kaybının da telafi edildiği, Hurays sahasında ise tam üretim kapasitesine dönüş için çalışmaların sürdüğü kaydedildi.

Enerji altyapısında sağlanan hızlı toparlanmanın ülkenin yüksek operasyonel esnekliğini ve kriz yönetim kapasitesini ortaya koyduğu, bunun da küresel enerji arzının güvenilirliğini desteklediği kaydedildi.

Çeşitli programlara katılmak için Kayseri'ye gelen Bakan Bayraktar, Kayseri Ticaret Odası'nda (KTO) düzenlenen Türkiye'nin Enerji Vizyonu İstişare Toplantısı'nda yaptığı konuşmada, enerji ihtiyacının artmasıyla ekonominin büyümesi arasında bir ilişki olduğunu, Kayseri'de 2002 yılından bu yana abone sayısı iki katına çıkarken tüketimin de 5 kat civarında arttığını söyledi.

Türkiye'nin mutlak surette, en hızlı şekilde enerjide dışa bağımlılıktan kurtulması gerektiğini vurgulayan Bayraktar, "Türkiye kullandığı üç birim enerjinin ikisini ithal ediyor. Doğal gaz ithalatı, petrol, petrol ürünleri ithalatı, kömür ithalatı. Bunların fiyatlarının hiçbirisini burada biz belirlemiyoruz." dedi.

İsrail-ABD ile İran savaşının enerji üzerindeki etkisinin tüm dünyada hissedildiğini belirten Bayraktar, "Enerjisiz ekonominin çarklarının, sanayinin çarklarının dönmesine imkan yok. Dolayısıyla bu iki açmazda, yani artan talep ve de enerjide dışa bağımlılığı bizim bir arada çözmemiz lazım. Türkiye bunun için neler yapıyor, son 15 yılda 25 bin megavatı aşan güneş gücü, 15 bin megavat civarında rüzgar gücüyle Türkiye 40 bin megavata güneş ve rüzgarda ulaştı." diye konuştu.

"Hamdolsun Türkiye'de bir kriz yaşamıyoruz"

Bayraktar, Türkiye'nin enerjide tek bir kaynağa bağımlı olamayacağını, bütün kaynakları dengeli bir şekilde ekonomiye katmayı hedeflediklerini, mutlaka petrol ve doğal gaz üretimini artıracaklarını ifade etti.

Bir dönem sadece 5 ilde doğal gaz kullanıldığını, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın çevreci, konforlu yakıtı bütün Anadolu'ya ulaştırma hedefi koyduğunu anlatan Bayraktar, şöyle konuştu:

"Hamdolsun bugün gelinen nokta itibariyle 81 ilde 960'ın üzerinde yerleşim yerinde ve 220'den fazla organize sanayi bölgesinde doğal gazımız var ama bunu hep ithal ederek getiriyoruz. Şimdi dünya bu krizi yaşıyor. Hamdolsun Türkiye'de bir kriz yaşamıyoruz ama bunun ideali, hem ekonomik olarak hem de jeostratejik olarak Türkiye'nin kendi gazını üretmesi, kendi ihtiyacını buradan karşılaması. İnşallah bu attığımız adımlarla bu yolda ilerliyoruz. Yenilenebilir enerjiyi azami düzeyde kullanan bir Türkiye, doğal gaz ve petrolünü arayan, bulan, üreten bir Türkiye ama mutlaka 70 yıllık rüyası olan nükleeri de enerji sepetine katmış bir Türkiye hedefimiz var."

Bayraktar, Türkiye'nin hem klima kullanımında hem ısıtmada enerjisini verimli kullanması gerektiğini, bu alandaki farkındalığı projelerle artırmaya çalıştıklarını aktardı.

KTO Başkanı Ömer Gülsoy ise Türkiye'nin enerji arz güvenliğini sağlamak ve dışa bağımlılığı azaltmak adına atılan dev adımları büyük bir takdirle izlediklerini, Karadeniz'deki doğal gaz keşiflerinden nükleer enerji hamlelerine, yenilenebilir enerji kaynaklarının devreye alınmasından stratejik madencilik faaliyetlerine kadar her bir projenin üreticiler için geleceğe dair en büyük teminat niteliğinde olduğunu dile getirdi.

Bakan Bayraktar, Kayseri Valisi Gökmen Çiçek'i de ziyaret etti.

Büyükşehir Belediye Başkanı Memduh Büyükkılıç ile de makamında bir araya gelen Bayraktar, Kayseri'nin Türkiye'nin göz bebeği şehirlerden biri olduğunu ve kentin her alanda ülkeye katkı yaptığını ifade etti.

Kayseri ve Civarı Elektrik Türk AŞ'nin (KCETAŞ) örnek gösterdikleri şirketlerden biri olduğunu belirten Bayraktar, elektrik ve doğal gaz hizmetlerinin artık vatandaşların olmazsa olmaz hizmetleri arasında yer aldığını belirtti.

Kentin tarihi ve turizmiyle ilgili bilgi veren Büyükkılıç ise Bakan Bayraktar'ı ağırlamaktan mutluluk duyduklarını ifade etti.

Ziyarette, Başkan Büyükkılıç, Bakan Bayraktar'a Yahyalı halısı hediye etti.

Bakan Bayraktar, AK Parti İl Başkanlığını da ziyaret ederek, İl Başkanı Hüseyin Okandan ve partililerle bir araya geldi.

İran’a yönelik ABD-İsrail saldırılarıyla başlayan savaşta geçici ateşkese varılmasının ardından dikkatler küresel piyasalara çevrildi.

Savaşın başlamasıyla küresel piyasalarda tarım, gıda ve enerji fiyatlarında ciddi yükseliş kaydedildi. Dünya Bankası verilerine göre, martta tarım fiyat endeksi yüzde 1,5, gıda fiyatları ise yüzde 2,7 artarken gübre fiyatlarında yaşanan yüzde 26,2'lik artışta üredeki yüzde 53,7'lik yükseliş önemli bir rol oynadı.

Prof. Dr. Yener Ataseven, AA muhabirine, geçici ateşkes süreciyle devam eden savaşın tarım ve enerji sektöründe yarattığı etkileri değerlendirdi.

ABD ve İsrail’in İran’a saldırılarının diğer sektörlere kıyasla tarımda daha fazla etkiye sahip olduğunu belirten Ataseven, şunları söyledi:

"Tarımın olmadığı bir sektör yok. Bugün İran, İsrail ya da Amerika bölgede savaşırken yediği içtiği şeylerin hepsi tarımsal ürün yani gıda. Sadece füze ve bomba göndermekle bu iş olmuyor. Hürmüz Boğazı belki de dünyanın en küçük boğazlarından birisi olmasına rağmen etkisi çok fazla olan bir boğaz. Dünya petrol piyasasının yaklaşık yüzde 30-35'i buradan geçiyor. İran, Irak, Birleşik Arap Emirlikleri, Suudi Arabistan, Kuveyt, Katar gibi ülkelerin dünya petrol rezervlerinin yüzde 55'i burada. Bölge ülkelerinin bölge dışına deniz yoluyla çıkabilmesinin tek yolu Hürmüz Boğazı. Hürmüz Boğazı'nı şu anda İran Devleti kontrol ediyor. Dolayısıyla 15 günlük ateşkes süreci aslında Amerika'nın nerede başladığı, nereye geldiği ve nerede tıkandığını çok güzel şekilde gösteriyor."

Ataseven, doğal gaz ham maddesini alarak bunu amonyum ve diamonyum fosfat (DAP) gübresine çeviren ülkelerde gübre üretim miktarlarının azaldığını, bu durumun fiyatların yükselmesine yol açtığını anlattı.

Sıvılaştırılmış doğal gazın yüzde 20'sinin Hürmüz Boğazı'ndan geçtiğine işaret eden Ataseven, doğal gazın ham madde olarak kullanıldığı gübre ve üre üretiminin bölgedeki gerilimden olumsuz etkilendiğini kaydetti.

Gübre fiyatlarında belirgin artış yaşandı

Ataseven, fiyatlardaki yükselişin Türkiye'ye etkilerini şöyle anlattı:

"Türkiye'de tarımsal üretimde çok fazla kullanılan üç gübre var. Bir tanesi üre, tonu 28 Şubat'ta 26 bin liraydı, şu anda 28 bin lira yani 40 gün içerisinde 1 tonluk maliyet çiftçiye 2 bin lira oldu. DAP gübresi tarımsal üretimde çok önemli tonu 28 Şubat'ta 34 bin lira iken yüzde 9 arttı ve şu an 37 bin liraya geldi. Yine kompoze gübrenin tonu 24 bin liradan 25 bin liraya geldi. Türkiye'de gübre fiyatında yaklaşık yüzde 10 artış oldu. Bu fiyat artışları sadece Türkiye'de değil, bu gübreleri kullanan ve üreticisi olmayan tıpkı Türkiye gibi birçok ülkede yaşandı. Gübre fiyatlarının artması, çiftçilerin gübre kullanım miktarını azaltmasına ve belki de hiç kullanamamasına yol açabilir. Gübrenin az kullanılması, tarımsal üretimin ve verimin azalmasına, fiyatların yükselmesine, gıda enflasyonuna ve neticede genel enflasyona yansıyor. Savaş sadece bu üç ülkeyi değil, yakınındaki coğrafyada yer alan Türkiye gibi birçok ülkeyi yakından ilgilendiriyor."

Ataseven, bahar döneminde mısır, ayçiçeği, patates gibi tarla ürünleri ile sebzelerin ekimi ve gübrelenmesinde yaşanacak aksaklıkların üretimi ve tarıma dayalı sanayiyi doğrudan etkileyebileceğinin altını çizerek, yem bitkilerindeki sorunların da hayvancılık maliyetlerini artırarak, hasat dönemine kadar uzanan süreçte gıda ve genel enflasyonun yükselmesine yol açabileceği uyarısında bulundu.

Hürmüz Boğazı kritik öneme sahip

Gıda fiyatlarındaki hızlı yükselişin aynı hızda düşmeyebileceğini ifade eden Ataseven, şöyle devam etti:

"Brent petrolün düşmesi kısa vadede aynı şekilde düşüş etkisi gösterir mi? Bana kalırsa göstermez. Aslında 15 günlük ateşkes görüşmeleri var. Bu süreçte neler yaşanacak bizi bağlayan nokta bu. Hürmüz Boğazı açılacak mı? Öte yandan açılmasıyla ilgili olarak İran kontrollü olarak yönetimi kendilerinin yapacağını söylüyor. Dolayısıyla sadece açılması yetmiyor. Serbest şekilde eskisi kadar ticaret yapılabilecek mi? Kısa vadede çıkan gübre ve gıda fiyatlarının aynı zamanda kısa vadede aynı şekilde düşeceğini öngörmek ekonominin kurallarına aykırı. Türkiye ve bölge ülkelerinde kimleri etkiliyorsa kalıcı bir düşüşün olması kısa vadede çok zor ancak kısa vadede küçük indirimler olabilir."

Ataseven, savaşın sonlanması halinde Lübnan, İsrail ve İran gibi bölge ülkelerdeki savaş zararlarının giderilmesi için ciddi oranda para harcanacağını hatırlatarak, tarım sektörüne harcanması gereken bütçenin farklı noktalara kaymasının da tarım ürünleri fiyatlarının kısa vadede düşmesini etkileyebileceğini söyledi.

Savaşın kilit noktasının Hürmüz Boğazı olduğu bilgisini veren Ataseven, buradaki bilinmezlikle artan mazot fiyatlarının tarımsal girdi fiyatlarını da etkilediğini belirtti.

Ataseven, öte yandan Türkiye'de tarımsal girdi maliyetleri artışına karşı tedbirlerin uygulamaya alınması gerektiğini sözlerine ekledi.

Haftanın ilk işlem günü olan 6 Nisan’da enerji, organizasyon ve sanayi şirketlerinden dikkat çeken açıklamalar geldi. CW Enerji Mühendislik Ticaret ve Sanayi A.Ş. Antalya’da yeni bayiliğini devreye alırken, Ceo Event Medya A.Ş. kamu kurumlarına yönelik iki ayrı organizasyon ihalesi kazandı. Gersan Elektrik Ticaret ve Sanayi A.Ş. ise üretim altyapısını modernize etmeye yönelik kapsamlı renovasyon projesini uygulama aşamasına geçirdi. Aynı gün Anadolu Anonim Türk Sigorta Şirketi yılın ilk çeyreğinde prim üretimini yıllık bazda yüzde 27,5 artırdığını açıkladı.

Sanayi ve perakende tarafında da önemli gelişmeler yaşandı. Panelsan Çatı Cephe Sistemleri Sanayi ve Ticaret A.Ş. milyon dolarlık sipariş sözleşmesi imzalarken, Yiğit Akü Malzemeleri A.Ş. Avrupa merkezli bir firma ile 13 milyon avroluk tedarik anlaşmasına imza attı. Migros Ticaret A.Ş. ise mart ayında 17 yeni mağaza açarak toplam mağaza sayısını 3.812’ye çıkardı. Gübre Fabrikaları T.A.Ş. ise Yarımca tesislerinde çevre dostu yeni gübre üretim hattını devreye aldı.

7 Nisan’da sigorta ve enerji sektöründen güçlü büyüme verileri öne çıktı. Türkiye Sigorta A.Ş. prim üretimini yüzde 30 artırırken, Ray Sigorta A.Ş. da çift haneli büyüme açıkladı. Efor Yatırım Sanayi Ticaret A.Ş. bağlı ortaklığı üzerinden toplam 361 milyon TL’lik iki ihaleyi kazanırken, Smart Güneş Enerjisi Teknolojileri A.Ş. uluslararası sertifikasyon başarısıyla küresel pazarlarda rekabet gücünü artırdı.

8 Nisan’da teknoloji ve enerji yatırımları ön plana çıktı. Mia Teknoloji A.Ş. yurt dışındaki bir enerji firmasıyla 12,4 milyon dolarlık ek sözleşme imzalarken, Girişim Elektrik Sanayi Taahhüt ve Ticaret A.Ş. toplam 205 milyon dolarlık dev güneş enerjisi projesi anlaşmasını duyurdu. Katılımevim Tasarruf Finansman A.Ş. ise Londra merkezli finansal yapılanma için uluslararası danışmanlık sürecini başlattı.

9 Nisan’da ulaştırma ve sanayi şirketlerinden önemli veriler geldi. Türk Hava Yolları A.O. mart ayında yolcu sayısını yüzde 16 artırarak 7,2 milyona çıkardı. Ekos Teknoloji ve Elektrik A.Ş. yurt içi ve yurt dışı müşterilerle toplamda 356 milyon TL’yi aşan sözleşmeler imzalarken, Kalyon Güneş Teknolojileri Üretim A.Ş. yurt dışına güneş hücresi satışı gerçekleştirdi.

Haftanın son işlem günü olan 10 Nisan’da ise büyük ölçekli yatırım ve finansman haberleri öne çıktı. Ford Otomotiv Sanayi A.Ş. Euro-7 standartlarına uyum ve sıfır emisyonlu araç üretimi için 31,3 milyar TL’lik proje bazlı devlet teşviki aldı. Göknur Gıda A.Ş. üretim kapasitesini artırmak amacıyla 185 milyon TL’lik yatırım planını duyururken, Naturelgaz Sanayi ve Ticaret A.Ş. ÇAYKUR ile doğal gaz tedarik sözleşmesi imzaladı.

Aynı gün madencilik ve girişim sermayesi alanında da hareketlilik yaşandı. Enerya Enerji A.Ş. bağlı ortaklığı üzerinden üç maden sahası ihalesini kazanırken, İş Girişim Sermayesi Yatırım Ortaklığı A.Ş. 20,3 milyon dolarlık pay satışını tamamladı. Ayrıca Beşiktaş Futbol Yatırımları Sanayi ve Ticaret A.Ş. forma sponsorluğu kapsamında yüksek tutarlı bir reklam anlaşmasına imza attı.

Söz konusu haftada yapılan açıklamalar, Borsa İstanbul’da şirketlerin yatırım, ihracat, enerji ve finans alanlarında büyüme odaklı stratejilerini sürdürdüğünü ortaya koyarken, özellikle yenilenebilir enerji, teknoloji ve uluslararası iş birliklerinin öne çıktığı gözlendi.

Dışişleri Bakanlığı ve İletişim Başkanlığı başta olmak üzere birçok kurum, söz konusu ifadeleri kınadı.

Tepkiler yalnızca resmi açıklamalarla sınırlı kalmazken, sosyal medyada da kısa sürede geniş bir karşılık buldu. Kullanıcılar, “#GenocidalNetanyahu” etiketi altında binlerce paylaşım yaparak Netanyahu’nun açıklamalarına tepki gösterdi.

Söz konusu etiketin Türkiye’nin yanı sıra dünya genelinde de gündeme girdiği, özellikle Amerika Birleşik Devletleri’nde en çok konuşulan başlıklar arasında ilk sıraya yükseldiği görüldü.

Uluslararası kamuoyunda da yankı bulan gelişmeler kapsamında, çok sayıda kullanıcı Cumhurbaşkanı Erdoğan’a destek mesajları paylaşırken, Netanyahu’ya yönelik eleştirilerin yoğunlaştığı dikkat çekti.

Uzmanlar, sosyal medyada oluşan bu geniş çaplı etkileşimin, kamuoyunun bölgedeki gelişmelere ilişkin hassasiyetini bir kez daha ortaya koyduğunu belirtiyor.

ABD ve İsrail'in 28 Şubat'ta İran'a yönelik başlattığı saldırılar, İran'ın misillemeleri ve Hürmüz Boğazı'nın fiilen geçişlere kapanmasıyla devam eden süreçte, 6 hafta geride kaldı. Küresel petrol ve doğal gaz taşımacılığı için kritik geçiş noktalarından biri olan Hürmüz Boğazı'ndan savaş öncesinde günlük ortalama 130 gemi geçerken, çatışmalarla birlikte bu sayı tek haneli seviyelere kadar geriledi.

Saldırıların durdurulması ve Hürmüz Boğazı'nın açılması şartıyla ABD ile İran arasında 8 Nisan'da sağlanan ve İsrail'i de kapsayan iki haftalık geçici ateşkes taraflar arasındaki müzakerelere ilişkin umut verse de, İsrail yönetiminin uzlaşmaya Lübnan konusunun dahil olmadığını savunarak Lübnan'a yönelik saldırılarını sürdürmesi ve İran'ın ateşkes ihlali açıklamaları Boğaz'dan geçişlerde aksamalara neden oluyor.

Dev ham petrol tankerlerinin yüzde 6,3'ü Körfez'de mahsur

Mart ayı petrol piyasaları açısından alışılmışın dışında geçti. Boğaz'ın fiilen kapanması, deniz yoluyla taşınan petrol miktarı ve mesafesini gösteren "ton-mil" verilerini ciddi biçimde etkiledi.

ABD merkezli denizcilik yazılım ve veri analitiği şirketi Veson Nautical'un verilerine göre, Boğaz'ın kapanmasından en fazla etkilenen gemi grubu, Basra Körfezi çıkışlı petrol taşımacılığının ana unsuru olan "VLCC" olarak adlandırılan dev ham petrol tankerleri oldu.

Bu dev ham petrol tankerlerinin ton-mili martta yıllık bazda yüzde 20 azalırken, gemi başına düşen miktar ise yüzde 27 geriledi. Bu durum, birçok VLCC'nin büyük ölçüde atıl kaldığını ortaya koydu.

8 Nisan itibarıyla İç Basra Körfezi'nde 73 VLCC bulunurken, bunlardan 58'i bölgede liman ziyareti yaptıktan sonra Körfez'den çıkamaması nedeniyle "sıkışmış" olarak sınıflandırıldı. Dünyada aktif 911 VLCC dikkate alındığında, filonun yüzde 6,3'ünün Körfez'de mahsur kaldığı hesaplandı.

Toplam 280,9 milyon ton taşıma kapasitesine sahip VLCC filosunun 17,9 milyon tonluk kısmının Körfez'de beklemesi, Hürmüz kaynaklı risklerin küresel petrol lojistiği üzerindeki etkisini net biçimde ortaya koydu.

Hürmüz'e bağımlı olmayan rotalarda akış sürdü

Dev ham petrol tankerlerinin aksine, orta boy ve büyük boy Aframax ve Suezmax tipi tankerler, Hürmüz Boğazı'na doğrudan bağımlı olmayan kısa ve orta mesafeli alternatif rotalarda faaliyet gösterdikleri için bu süreçten daha az etkilendi.

Mart ayında Aframax tankerlerinin ton-mili yıllık bazda yüzde 7 artarken, gemi başına düşen ton-mil miktarı yüzde 10 yükseldi. Bu artış, Körfez dışındaki ticaret rotalarının büyük ölçüde işlemeye devam ettiğine işaret etti. Meksika Körfezi'nde Aframax ihracatındaki yıllık yüzde 23'lük artış, ton-mil miktarını yüzde 15 yükseltti. Güneydoğu Asya'da ise ihracat hacmindeki yüzde 28,5'lik düşüşe rağmen gemilerin daha uzun mesafeler kat etmesi ton-mil miktarının yaklaşık yüzde 50 artmasına yol açtı.

Suezmax tankerlerinde ise ton-mil yıllık bazda yüzde 1'lik sınırlı bir düşüşle neredeyse yatay seyrederken, gemi başına düşen miktar yüzde 5 azaldı. Bu tablo, Hürmüz geçişine bağımlı olmayan rotaların genel işleyişini koruduğunu gösterdi.

VLCC, Aframax ve Suezmax tankerlerini kapsayan toplam ton-mil, martta yıllık bazda yüzde 13,7 geriledi. Bu düşüşle, deniz yoluyla petrol taşımacılığı Kovid-19 salgını döneminde görülen en düşük aylık hacimlerin de altına indi.

"Eylül 2020'den bu yana görülen en düşük aylık hacim"

Veson Nautical Ticaret Analitiği Yöneticisi Graham Close, AA muhabirine, şubat ayının takvim nedeniyle genelde zayıf veriler ürettiğini ve karşılaştırmalarda esas alınmadığını, mart ayı verilerinin ise piyasadaki şoku açıkça ortaya koyduğunu söyledi.

Close, deniz yoluyla taşınan petrol miktarının martta geçen yıla göre yüzde 17,9 azaldığına işaret ederek, "Gerçek miktar biraz daha yüksek olabilir. Çünkü şu anda Körfez'de bekleyen yüklü gemiler hala denizde olarak sayılıyor. Şubat ayındaki düşüşler dikkate alınmadığında, bu Eylül 2020'den bu yana görülen en düşük aylık hacim." diye konuştu.

Savaş öncesinde Asya'daki rafinerilerin Atlantik Havzası'ndan daha fazla ham petrol tedarik etmeye başladığını anlatan Close, "Nisan ayı kritik olacak. Eğer Asya rafinerileri, kaybolan Körfez arzını gerçekten Atlantik Havzası'ndan tedarik ederek telafi ediyorsa, VLCC ton-milleri toparlanmaya başlamalı ve ortalama seyir mesafeleri çatışma öncesine göre daha uzun olmalı." değerlendirmesinde bulundu.

Bugün dünyanın ikiye ayrılmış durumda olduğunu, bir tarafta Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın liderlik ettiği "insanlık ittifakı"nın, diğer tarafta ise Netanyahu'nun başını çektiği "katliam şebekesi"nin bulunduğunu ifade eden Çelik, İspanya Başbakanı Pedro Sanchez'in ifadelerinin de "insanlık ittifakı" adına çok saygıdeğer olduğunu vurguladı.

Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın, bu şebekenin işlediği soykırım suçlarını en net ifadelerle ifşa eden dünya lideri olduğunun altını çizen Çelik, şunları kaydetti:

"Netanyahu'nun başını çektiği bu 'katliam ve soykırım şebekesi', Cumhurbaşkanımızın 'insanlık ittifakı'nın değerlerini her konuşmasında canlı tutmasından büyük bir rahatsızlık duyuyor. Sayın Cumhurbaşkanımızın ifadeleri sadece bölgede değil, Afrika'dan Asya'ya kadar küresel düzeyde yankılanmaktadır. Bugün dünyada insanlık adına referans gösterilecek yegane cümleler Sayın Cumhurbaşkanımızın cümleleridir. Soykırım çetesinin bu hırçın açıklamaları, Türkiye'nin hakikat temelli barış diplomasisi karşısında yaşadıkları büyük mağlubiyetin itirafıdır. Netanyahu rejimi, bugün dünyada dini kavramları ve argümanları katliam için en çok istismar eden, en fanatik rejimdir. Kullandıkları bu propaganda yöntemlerinin ise artık son kullanma tarihi geçmiştir."

"Türkiye, siyonist planı bozmuştur"

Cumhurbaşkanı Erdoğan'a dönük bu hadsiz ve saldırgan mesajların arkasında beş temel katman bulunduğuna dikkati çeken Çelik, şöyle devam etti:

"Birincisi, Pakistan'daki kritik barış görüşmelerini sabote etmeyi hedefliyorlar. Onun için barışın en büyük destekçisi olan Cumhurbaşkanımıza saldırıyorlar. İkincisi, İsrail’in 'Batı değerlerinin kalesi' olduğu yalanının çökmesidir. Zira hiçbir Batılı lider bu soykırımın kendi değerlerini temsil ettiğini söyleyemeyecektir.

Üçüncü katman ise bölgedeki Kürt kardeşlerimizi kendi kirli ve siyonist planlarına 'lejyoner' yapma çabasıdır. Ancak Irak ve İran'daki Kürt kardeşlerimiz bu şeytani denkleme girmemiş, sağduyulu davranarak tarihin doğru tarafında durmuşlardır. Netanyahu'nun Türkiye'deki Kürt kardeşlerimize yönelik o iğrenç ifadeleri, aslında bu planının boşa çıkmasından kaynaklanan bir hezeyandır.

Dördüncü katman ise 'Terörsüz Türkiye' ve 'Terörsüz Bölge' hedefimizin, İsrail'in kaos planlarına indirilmiş büyük bir darbe olduğunun bizzat Netanyahu tarafından itiraf edilmesidir. Beşinci katman ise Türkiye'yi İran'la karşı karşıya getirme çabasıdır. Türkiye, Cumhurbaşkanımızın dirayetli siyasetiyle bu savaşın asla parçası olmayacağını ve yegane iradesinin barış olduğunu fiilen tatbik ederek, bu siyonist planı bozmuştur."

"Soykırım şebekesi hayal kırıklığıyla hareket ediyor"

Soykırım şebekesinin bu insanlık dışı hedeflerine ulaşamamanın hayal kırıklığı ve hırçınlığıyla hareket ettiğini belirten Çelik, bu soykırım şebekesinin paylaşımlarına Türk siyasetindeki bazı isimleri etiketlemelerinin ise kendi savaş suçlarını iç siyasetin bir parçası haline getirme çabası olduğunu vurguladı.

AK Parti Sözcüsü Çelik, "Bu ahlaksız ifadeleri kullanan katliam şebekesinin karşısında, Türk siyasetinin tüm unsurlarının, ister iktidar ister muhalefet olsun, topyekun bir duruş sergileyerek bu şebekeye hak ettiği cevabı vereceğine inanıyoruz. Dışarıdan gelen bu tip hadsiz saldırılar karşısında tek vücut olmak milli bir sorumluluktur." ifadelerini kullandı.

Bu dönemde, Brent petrolün varil fiyatı yüzde 47,2, Batı Teksas türü (WTI) ham petrolün varil fiyatı yüzde 76,6 arttı. Hollanda merkezli TTF'de işlem gören doğal gaz kontratları yüzde 96,2 yükseldi.

ABD/İsrail-İran Savaşı'nın Hürmüz Boğazı'ndan enerji akışını aksatmasıyla enerji fiyatlarında görülen sert yükselişler, petrol ve doğal gaz şirketlerinin hisselerinde yılın ilk çeyreğinde ralli havasının esmesine neden oldu.

Hürmüz Boğazı kaynaklı arz ve tedarik sıkıntılarının petrol ve doğal gaz fiyatlarında sert yükselişlere neden olması ve fiyatlardaki yüksek seviyelerin belli bir süre daha devam edeceğine ilişkin öngörüler enerji şirketlerinin gelirlerinin artacağına yönelik tahminleri güçlendirdi.

Küresel arzın daralması, güçlü rafineri marjları ve süregelen jeopolitik riskler, ham petrol fiyatlarını yüksek seviyede tutarken, petrol ve doğal gaz şirketleri genelinde nakit akışlarını güçlü kıldı.

Hürmüz Boğazı'ndan geçişlerin yeniden sağlıklı bir şekilde başlaması durumunda bile tanker trafiği ve petrol arzına ilişkin sıkıntıların giderilmesinin hemen gerçekleşmeyeceği öngörülüyor.

Şirketlerin hisselerindeki yükselişler yüzde 75'in üzerine çıktı

Bu gelişmelerle yatırımcısına Norveç merkezli petrol şirketi Equinor yüzde 77,4, ABD merkezli Occidental Petroleum yüzde 58, İtalya merkezli petrol ve doğal gaz şirketi Eni yüzde 54, Fransa merkezli petrol şirketi TotalEnergies yüzde 45,5, ABD'li petrol ve doğal gaz şirketi Exxon Mobil yüzde 41 kazandırdı.

ABD merkezli petrol şirketi ConocoPhillips'in hisseleri yüzde 41, ABD merkezli petrol ve doğal gaz şirketleri Devon Energy'nin hisseleri yüzde 37,4, Chevron'un hisseleri yüzde 35,8 yükseldi.

Çinli petrol ve doğal gaz şirketi PetroChina yüzde 28,3, çok uluslu petrol ve doğal gaz şirketi Shell yüzde 26,6, Suudi Arabistan'ın ulusal petrol ve doğal gaz şirketi Saudi Aramco yüzde 11 kazandırdı.

Öte yandan, Norveçli enerji devi Equinor'un güçlü bir pazar konumuna sahip olması hisse performansını da destekliyor.

Occidental Petroleum'un Delaware havzasındaki güçlü operasyonel performansı da yatırımcıların bu şirkete ilgi göstermesi arasındaki sebepler arasında yer alıyor.

TotalEnergies, mart ayında satın alınabilir durumda olan ve mayıs ayında yüklenecek Birleşik Arap Emirlikleri ile Umman’da üretilen tüm ham petrol yüklerini satın alarak 1 milyar dolardan fazla kar elde etti ve hisselerinde de sert yükselişler görüldü.

Bu arada, Libya Ulusal Petrol Kurumunun (NOC), ABD'li enerji şirketi Chevron ile "NC 146" açık deniz bloğunun teknik çalışmasının hazırlanması konusunda mutabakat zaptı imzaladığı bildirildi. Chevron, hisselerindeki artışta, söz konusu mutabakat zaptının etkisi görüldü.

PetroChina ise rezerv ve üretimi artırmaya yönelik orta ve uzun vadeli planlarını uygulamaya devam edeceğini ve olgun sahalardaki geri kazanım oranlarını yükseltmeyi hedeflediğini duyurdu.

Dünyanın önde gelen petrol ve doğal gaz şirketlerinin yılın ilk çeyreğindeki getirileri (yüzde) şöyle:

Beyaz Saray'ın 8 Nisan'daki açıklamasında, İran'ın ateşkesi ve Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılmasını kabul ettiği belirtilerek ABD yönetiminin daha geniş kapsamlı bir barış anlaşması için müzakereleri sürdürdüğü kaydedildi.

Buna karşın piyasalarda oluşan genel algı, ateşkesin ilk şoku hafiflettiği ancak enerji arz güvenliğine ilişkin riskleri tamamen ortadan kaldırmadığı yönünde şekillendi.

Hürmüz Boğazı'nın küresel petrol ticaretinin yanı sıra sıvılaştırılmış doğal gaz ve rafine ürün akışı açısından da kritik önemde olması, yatırımcıların bu süreci temkinli fiyatlamasına neden oldu.

Hafta içinde barış görüşmelerine ilişkin iyimserlik güç kazanırken sigorta ve navlun maliyetleri ile fiili geçiş kapasitesine ilişkin belirsizliklerin sürmesi enerji piyasalarında aşağı yönlü hareketi sınırladı.

Bununla birlikte emtia piyasalarında ateşkes haberi ilk aşamada rahatlama yaratsa da fiyatlamalar kısa sürede taraflardan gelen çelişkili haber akışlarının etkisiyle dengeyi bulmaya çalıştı.

Özellikle enerji altyapısındaki hasarın boyutu, Boğaz geçişlerinin hangi hızla normale döneceği ve üretim kayıplarının ne kadar sürede telafi edileceğine ilişkin soru işaretleri, emtia piyasalarında risk priminin tamamen çözülmesini engelledi.

Analistler, ateşkesin kalıcı bir siyasi çözüme dönüşmesi halinde enerji tarafında daha belirgin rahatlama görülebileceğini ancak mevcut aşamada bunun için erken olduğunu ifade etti.

Merkez bankalarının mesajları ve makroekonomik veriler fiyatlamalarda etkili oldu

Büyük merkez bankalarından gelen mesajlar ile açıklanan makroekonomik veriler de emtia piyasalarındaki fiyatlamalarda etkili oldu.

ABD Merkez Bankasının (Fed) 8 Nisan'da yayımladığı 17-18 Mart tarihli toplantı tutanakları, enerji kaynaklı fiyat baskılarının enflasyon görünümü açısından risk oluşturmaya devam ettiğini ortaya koydu.

Tutanaklarda, enerji şokunun manşet enflasyondan çekirdek enflasyona geçiş ihtimalinin değerlendirildiği ve bazı üyelerin gerekmesi halinde daha sıkı para politikası seçeneğine açık yaklaştığı görüldü.

Avrupa Merkez Bankası (ECB) cephesinde de enerji arzındaki bozulmanın boyutu ve kalıcılığına bağlı olarak daha sıkı bir politika duruşunun gündeme gelebileceğine yönelik mesajlar öne çıktı.

Çin Merkez Bankasının (PBoC) ise ilave faiz indirimi beklentilerini zayıflatan, zorunlu karşılık gibi likidite araçlarını öne çıkaran bir çerçevede izlendiği görüldü. Bankanın altın alımlarını sürdürmesi de değerli metaller tarafında destekleyici unsurlar arasında yer aldı.

Makroekonomik veri tarafında ABD'de mart ayı enflasyonu yıllık bazda yüzde 3,3 ile beklentilerin altında kalırken aylık bazda yüzde 0,9 arttı. Verinin alt kalemleri, fiyat baskılarında enerji maliyetlerinin etkili olduğunu gösterdi.

ABD'de şubat ayına ilişkin kişisel tüketim harcamaları (PCE) fiyat endeksi de fiyat baskılarının enerji şoku öncesinde tamamen ortadan kalkmadığına işaret etti. PCE aylık bazda yüzde 0,4, yıllık bazda yüzde 2,8 artarken, çekirdek PCE yıllık yüzde 3 oldu. Tüketim harcamaları da aylık yüzde 0,5 yükseldi.

New York Fed'in tüketici beklentileri anketinde 1 yıl sonrası enflasyon beklentisinin yüzde 3,4'e, benzin fiyatı beklentisinin ise yüzde 9,4'e çıkması, enerji kaynaklı baskıların beklenti kanalı üzerinden de izlendiğini gösterdi.

Çin'de martta Üretici Fiyat Endeksi (ÜFE) yıllık bazda yüzde 0,5 artarak uzun süredir devam eden düşüş eğilimini sonlandırdı.

Bu gelişmelerin ardından ABD'nin 10 yıllık tahvil faizi yüzde 4,34 seviyesini görürken dolar endeksi haftalık bazda yüzde 1,4 gerileyerek 98,6 seviyesine indi.

Değerli metaller pozitif seyretti

Değerli metallerde geçen hafta fiyatlamalarda, ABD-İran hattındaki ateşkes süreci, dolar endeksindeki gerileme ve ABD'de enflasyon görünümüne ilişkin beklentiler etkili oldu. Jeopolitik tansiyondaki görece düşüş güvenli liman talebini zayıflatırken doların değer kaybetmesi ve faiz indirimi beklentilerinin güçlenmesi değerli metallerde yükselişi destekledi

Haftanın başında, jeopolitik gerilimin enerji fiyatlarını artırarak enflasyonu besleyebileceği ve bunun Fed'in faiz indirimlerini geciktirebileceği endişesiyle değerli metaller baskı altında kaldı. Altın, gümüş, platin ve paladyumda satışlar görüldü.

Hafta ortasında ise yön yeniden yukarı döndü. ABD ile İran arasında iki haftalık ateşkes sağlandığına ilişkin haber akışı sonrası petrol fiyatlarının gerilemesiyle azalan enflasyon beklentileri ve dolar endeksinin zayıflaması, değerli metalleri destekledi.

Bu süreçte altınla birlikte gümüş, platin ve paladyumda da sert yükselişler görüldü. Fiyatlamalarda, enerji maliyetlerinin düşmesinin enflasyon baskısını hafifletebileceği ve bunun Fed'in faiz patikasına ilişkin beklentileri yumuşatabileceği düşüncesi etkili oldu.

Haftanın ikinci yarısında ise piyasalar daha temkinli bir görünüme geçti. Ateşkesin kalıcılığına ilişkin soru işaretleri sürerken taraflardan gelen çelişkili mesajlar ve ABD'de açıklanan makroekonomik veriler fiyatlamalar üzerinde etkili oldu.

Çin Merkez Bankasının altın alımlarını sürdürmesi de altın fiyatlarını destekleyen unsurlar arasında yer aldı.

Paladyumda ise Rusya'ya yönelik olası ticari önlemler, arz endişelerini artırarak fiyatlamalar üzerinde etkili oldu.

Bu gelişmelerle birlikte değerli metallerde ons bazında fiyatlar gümüşte yüzde 4,1, platinde yüzde 2,7, paladyumda yüzde 1 ve altında yüzde 1,6 arttı.

Baz metallerde talep beklentisi ve arz görünümü öne çıktı

Baz metallerde ise fiyatlamalarda, arz görünümüne ilişkin gelişmeler ile enerji maliyetlerinin seyri etkili oldu.

ABD ile İran arasındaki ateşkes sürecine ilişkin haber akışıyla enflasyon görünümündeki iyileşme, talep beklentilerini destekleyerek fiyatlar üzerinde yukarı yönlü etki yarattı.

Analistler, bakır piyasasında Panama'daki kapalı Cobre Panama madeninde stoklanmış cevherin işlenmesine izin verilmesinin arz tarafında ek hacim beklentisini güçlendirdiğini belirtti.

Buna karşın Çin'in rafine bakır ithalatındaki zayıf seyir ve yüksek stok seviyeleri, talep görünümünü baskılayarak fiyatlardaki yükselişi sınırladı.

Nikel piyasasında ise çevresel ve sosyal risklerin yanı sıra üretim tarafındaki belirsizlikler izlendi.

Analistler, nikel madenciliğinde ormansızlaşma ve insan hakları kaynaklı risklere karşı yatırımcı baskısının arttığını, bunun özellikle Endonezya ve Filipinler merkezli arz zincirinde maliyetleri yükseltebileceğini kaydetti.

Bu gelişmelerle baz metallerde tezgah üstü piyasada libre bazında fiyatlar, bakırda yüzde 3,1, çinkoda yüzde 2, alüminyumda yüzde 1,3 ve nikelde yüzde 1 artarken, kurşunda yüzde 1,1 düşüş görüldü.

Enerji grubunda Hürmüz Boğazı etkisi izlendi

Enerji piyasalarında da ABD-İran hattındaki ateşkes süreci, Hürmüz Boğazı'ndaki akışın ne ölçüde normale döneceğine ilişkin haber akışı ve arz güvenliğine dair endişelerle dalgalı bir seyir izlendi.

Haftanın ilk günlerinde savaş kaynaklı arz riski petrol ve doğal gaz fiyatlarını desteklerken, hafta ortasında ateşkes haberleriyle vadeli piyasalarda geri çekilme görülse de fiziki piyasalarda arz sıkışıklığının sürmesi düşüşü sınırladı.

Analistler, petrol piyasasında yatırımcıların odağında, ateşkes sonrası oluşan beklentiler ile sahadaki fiili sevkiyat kapasitesi arasındaki farkın bulunduğunu belirtti.

OPEC+ mayıs ayı için üretimi artırma kararı alsa da boğaz trafiğindeki aksaklıklar bu artışın piyasaya kısa sürede tam yansımasını engelledi.

ABD'nin Stratejik Petrol Rezervi'nden piyasaya 8,48 milyon varil ham petrol ödünç vermesi de arzı desteklemeye yönelik adımlar arasında yer aldı.

Bununla birlikte, haftalık bazda Brent petrolün varil fiyatı yüzde 13,7, doğal gazın İngiliz termal birimi (MMBtu) cinsinden fiyatı da yüzde 5,4 geriledi.

Tarım emtialarında jeopolitik risklerin yansımaları etkili oldu

Tarım emtia piyasalarında ise fiyatlamaların ana eksenini, Orta Doğu kaynaklı jeopolitik risklerin enerji ve gübre maliyetleri üzerinden tarımsal ürünlere yansıması ile ABD Tarım Bakanlığının (USDA) raporları oluşturdu.

Soya fasulyesinde, Çin'in hayvan yeminde soya küspesi kullanımını azaltmaya dönük adımları talep görünümünü baskılayan unsur olarak öne çıktı.

USDA'nın nisan ayı Küresel Tarımsal Arz ve Talep Tahminleri raporunda (WASDE) 2025-2026 sezonu için soya tahmini 2,575 milyar kileden 2,610 milyar kileye çıkarken ihracat tahmini 1,575 milyar kileden 1,540 milyar kileye indi.

Bu gelişmelerle birlikte Chicago Ticaret Borsası'nda kile başına fiyatlar soya fasulyesinde yüzde 1 artarken, pirinçte yüzde 3,9, buğdayda yüzde 4,7 ve mısırda yüzde 2,5 geriledi.

ABD'de Intercontinental Exchange'te libre bazında fiyatlar pamukta yüzde 6,3 ve kahvede yüzde 0,3 artarken, şekerde yüzde 7,3 düşüş görüldü. Kakaonun ton başına fiyatı da haftayı yüzde 2,5 yükselişle tamamladı.

Teklifle, kadınlara verilecek doğum izni süresi 16 haftadan 24 haftaya çıkarılacak.

Düzenlemenin yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla analık izni süresi dolmuş ancak doğumun gerçekleştiği tarihten itibaren 24 haftalık süresi henüz tamamlanmamış olan personele, talepleri halinde 8 hafta ilave analık izni verilebilecek.

İşçiye, eşinin doğum yapması halinde verilecek ücretli izin süresi 5 günden 10 güne yükseltilecek.

Bir veya daha fazla çocuğa koruyucu aile olan memura, çocuğun teslim edildiği tarihten sonra isteği üzerine 10 gün izin verilecek.

Sosyal ağ sağlayıcı, 15 yaşını doldurmamış çocuklara hizmet sunamayacak ve bu hizmetin sunulmaması konusunda yaş doğrulama dahil gerekli tedbirleri almakla yükümlü olacak.

Oyun platformu, usulüne uygun olarak derecelendirilmeyen oyunları sunamayacak.

Çocukların kuruluş bakımına alınmaksızın ailesi veya yakını yanında bakımı ve desteklenmesi amacıyla koruyucu ve önleyici çalışmalar yapılacak, ihtiyaç halinde bölgesel şartlar dikkate alınarak sosyal ve ekonomik destek sağlanacak.

Yeterli geliri olmadığı değerlendirilen kadınlara ve çocuklara, geçici maddi yardım yapılmasına karar verilmemiş olması halinde, ilgili Kanun'da belirtilen orana göre hiçbir kesinti yapılmaksızın net harçlık verilecek.

Salı ve çarşamba günleri, Meclis'te grubu bulunan siyasi partilerin grup toplantıları gerçekleştirilecek. Cumhurbaşkanı ve AK Parti Genel Başkanı Recep Tayyip Erdoğan, partisinin TBMM Grup Toplantısı'nda milletvekillerine hitap edecek.

Milyonlarca mükellef, geçen yıl elde ettiği kazancı beyan etmek için GİB tarafından geliştirilen Hazır Beyan Sistemi'ni kullandı.

SMS bilgilendirmeleri, kamu spotları, eğitici ve yönlendirici videolar, çağrı merkezi hizmetleri ile rehberler gibi içerikler ve hizmetler sayesinde, hem beyan sayısında hem de vergi tutarında artış yaşandı.

Beyanname sayısında rekor kırıldı

Mart ayı boyunca devam eden beyan döneminde ticari, zirai ve serbest meslek kazancı yönünden gelir vergisi mükellefi olanlar tarafından 2 milyon 899 bin beyanname verildi. Beyanname sayısı geçen yıl 2 milyon 747 bin, 2024 yılında 2 milyon 604 bin olarak kayıtlara geçti.

Son üç yılda beyanname sayılarındaki artış dikkati çekti. Ticari, zirai ve serbest meslek kazancı elde edenler tarafından verilen beyanname sayısı üç yıllık dönemde yüzde 11 artarken beyan edilen matrah tutarı 2023 dönemi gelirleri için 270,4 milyar lira, 2024 dönemi gelirleri için 512,9 milyar ve 2025 gelirleri için 897,3 milyar liraya ulaştı. Böylece, son üç yıllık dönemde bu mükellefler tarafından beyan edilen toplam matrah tutarında yüzde 232 artış görüldü.

Hazır Beyan Sistemi üzerinden kira, ücret, menkul sermaye iradı ile diğer kazanç ve irat türlerinden gelir elde eden 2 milyon 558 bin mükellef de beyanname verdi. Beyanname veren mükellefler tarafından 1 trilyon 458 milyar lira matrah beyan edilirken hesaplanan vergi tutarı da 446 milyar liraya çıktı. Buna göre, beyan edilen matrahta artış oranı geçen yıla kıyasla yüzde 70, bir önceki yıla göre yüzde 265 oldu. Hesaplanan vergi tutarındaki artış da geçen yıla göre yüzde 67, bir önceki yıla kıyasla yüzde 252 olarak belirlendi.

Geçen yıllarda gelir elde etmesine rağmen beyanname vermeyen mükelleflere yönelik çalışmalar neticesinde de yılbaşından bu yana, 2024 ve önceki yıllara ait 37 bin beyanname verildi.

GİB verilerine göre, 2024 yılında 4,4 milyon ve geçen yıl da yaklaşık 5 milyon beyanname verilirken bu yıl verilen toplam beyanname sayısı 2024 yılına kıyasla yüzde 24 artarak 5 milyon 457 bin ile rekor düzeye ulaştı. Beyan edilen toplam gelir vergisi matrahı 2023 yılında elde edilen gelirler için 669 milyar lira, 2024 yılında elde edilen gelirler için 1 trilyon 370 milyar lirayken bu yıl 2 trilyon 355 milyar liraya yükseldi. Hesaplanan vergi tutarı da 2023 yılı için 202 milyar lira ve 2024 yılı için 411 milyar lira olarak kayıtlara geçti. Bu tutar, geçen yıl elde edilen kazançlara yönelik olarak da üç yıllık dönemde yüzde 247 artış göstererek 702 milyar liraya çıktı.

Bu sonuçlar, üç yıllık dönemde mükelleflerin vergiye gönüllü uyumunda artış olduğunu da gösterdi.

401 bin mükellef ilk kez beyanname verdi

2025 yılına ilişkin olarak 401 bin mükellef ilk kez kira, ücret, menkul sermaye iradı ile diğer kazanç ve iratlara ilişkin mükellefiyet tesis ettirerek beyanname verdi.

Gelir vergisi beyan dönemi sonrasında, Gelir İdaresi tarafından beyannamesini süresinde beyan edip ilk taksitini ödeyen mükelleflere teşekkür SMS'i gönderildi.

Başkanlık, 2025 yılında gelir elde eden ve yapılan hatırlatmalara rağmen beyanname vermeyenler başta olmak üzere elde ettikleri gelirleri beyan etmeyen ya da eksik beyanda bulunan mükellefleri tespit etmek üzere çalışmalara başladı. Bu mükelleflerin bilgileri, haklarında cezalı işlem yapılmak üzere vergi dairelerine gönderilecek.

Bu süreçte vergisini ödemek isteyen mükelleflerin, Dijital Vergi Dairesi (dijital.gib.gov.tr) veya Hazır Beyan Sistemi (hazirbeyan.gib.gov.tr) üzerinden pişmanlıkla beyanname verme, bu sistemler aracılığıyla banka ya da kredi kartıyla vergi ödeme imkanı da bulunuyor.

Gelir İdaresi personeline tebrik

Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, konuya ilişkin değerlendirmesinde, Başkanlığın kayıt dışı faaliyetlere ilişkin tespit ve denetim kapasitesini önemli ölçüde artırdığına işaret ederek, "2025 yılında elde ettikleri gelirlerini süresinde beyan etmeyen ya da eksik beyanda bulunan mükellefler, pişmanlık hükümlerinden yararlanarak beyanname verebilir. Vergi adaleti ve kamu maliyesinin sürdürülebilirliği için gönüllü uyum büyük önem taşıyor. Pişmanlık hükümlerinden faydalanarak beyanname veren mükelleflere vergi ziyaı cezası kesilmiyor." dedi.

Bu süreçte gerek mükellef hizmetleri anlamında gerekse analiz ve saha çalışmalarıyla bu sonuçların alınmasında katkı sağlayan Gelir İdaresi personelini tebrik eden Şimşek, "Orta Vadeli Programı'mızın kararlı şekilde uygulanması sayesinde vergilemede adalet ve etkinliği artırırken son üç yıllık dönemde beyanname sayısı, vergi tahsilatı ve matrah tutarlarında rekor artışlara imza attık." ifadesini kullandı.

Termometrelerin gece sıfırın altında 4 derece ölçüldüğü kentte, park halindeki araç camları buz tuttu, yollar ve kaldırımlar kar ve buzla kaplandı.

Kars

Kars'ın yüksek kesimlerinde kar yağışı etkili oldu.

Kar yağışı nedeniyle sürücüler ilerlemekte güçlük çekti. Ekipler karla mücadele çalışması başlattı.

Yağışla doğa yeniden beyaza büründü.

Sarıkamış ilçesinde aralıklarla kar etkili oluyor.

Kar yağışıyla her taraf beyaza büründü, bina çatılarında buz sarkıtları oluştu. Vatandaşlar, araçlarının üzerinde biriken karları temizledi.

Vatandaşlardan Erol Gök, kışın ağır geçtiğini belirterek, "Bu sene kış gerçekten uzun sürdü. Bu sabah kalktık gene her yer beyaza bürünmüş. Bakalım sonumuz ne olacak Allah hayra çevirsin." dedi.

Diğer yandan Kars-Erzurum yolu Mescitli mevkisinde Karayolları 18. Bölge Müdürlüğüne bağlı ekipler, küreme ve tuzlama çalışmasını aralıksız sürdürdü.

Ardahan

Ardahan'da da kar yağışı etkili oldu.

Karla birlikte kent merkezi beyaza büründü.

Yollarda buzlanma oluştu.

Bu kapsamda, yılın ilk çeyreğinde gerçekleştirilen operasyonlarda 233 aracın ele geçirildiği belirtilen açıklamada, "Söz konusu araçların piyasa değerinin yaklaşık 280 milyon 533 bin lira olduğu tespit edilmiştir. Gerçekleştirilen operasyonlarda el konulan araçların 104'ü otomobil, 48'i tır, 56'sı çeşitli vasıta, 25'i iş makinası olarak kayıtlara geçmiştir." ifadesi kullanıldı.

Açıklamada, Gümrükler Muhafaza ekiplerince yürütülen bu operasyonların, kayıt dışı ekonominin önlenmesi, haksız rekabetin engellenmesi ve kamu düzeninin korunması açısından önemli rol oynadığına işaret edildi.

Yapılan çalışmalarla kaçakçılık faaliyetlerine karşı etkin bir mücadele ortaya konulduğuna dikkati çekilen açıklamada, şunlar kaydedildi:

"Ticaret Bakanlığı Gümrükler Muhafaza ekipleri, ülkemizin ekonomik güvenliğinin sağlanması, yasal ticaretin korunması ve kaçakçılıkla etkin mücadele edilmesi amacıyla çalışmalarını aralıksız ve kararlılıkla sürdürmektedir."

Filonun organizatörlerinden Sümeyra Akdeniz Ordu, bu yıl yalnızca deniz yoluyla değil, kara üzerinden de destek sağlanacağını belirterek stratejilerini genişlettiklerini ifade etti. 22 Nisan’da düzenlenecek parlamenter kongreyle de sürecin siyasi boyutunun güçlendirilmesinin hedeflendiğini aktaran Ordu, daha fazla katılım ve artan güçle Gazze’ye ulaşacaklarına inandığını dile getirdi. Ordu ayrıca, ilk girişimde bazı teknelerin Gazze’ye 23 mile kadar yaklaştığını ve bu süreçte Filistinli balıkçıların uzun bir aradan sonra denize açılabildiğini hatırlattı.

Uluslararası organizasyon yapısında yer alan tek Türk temsilci olan Ordu, bu yılki filoda medikal ekipler, eğitimciler ve şehir planlamacıların da bulunduğunu belirtti. Amaçlarının yalnızca yardım ulaştırmak değil, aynı zamanda uluslararası kamuoyunda baskı oluşturmak olduğunu vurguladı.

Filonun Katalonya sözcülerinden Ariadna Masmitja ise Gazze’deki insani durumun her geçen gün ağırlaştığını ifade ederek, temel yaşam kaynaklarına erişimin engellenmesinin de bir yok etme yöntemi olduğunu söyledi. Masmitja, bu yılki hedefler arasında yalnızca ablukayı kırmak değil, aynı zamanda Filistin halkının talepleri doğrultusunda yeniden yapılanma sürecine destek vermenin de yer aldığını belirtti.

Filistin meselesinin küresel ölçekte baskı gören halklar için simgesel bir önem taşıdığını dile getiren Masmitja, bu nedenle Filistin’e destek vermenin evrensel bir sorumluluk olduğunu ifade etti.

Bugün Barselona’dan hareket edecek olan Küresel Sumud Filosu’nun, Akdeniz’in farklı noktalarından katılacak gruplarla birlikte yaklaşık 100 tekne ve 1000 kişilik bir katılımla Gazze’ye ulaşmayı hedeflediği bildirildi.

Görüşmelerin ardından basına konuşan Vance, İranlı yetkililerle önemli temaslar gerçekleştirdiklerini ancak sürecin anlaşmayla sonuçlanmadığını belirterek, “21 saattir bu konuyla uğraşıyoruz ve bir dizi önemli görüşme yaptık. Bu olumlu. Ancak bir anlaşmaya varamamış olmamız olumsuz. Bu durumun ABD’den çok İran için kötü olduğunu düşünüyorum.” ifadelerini kullandı.

ABD tarafı, İran’ın nükleer silah geliştirmeyeceğine dair net ve uzun vadeli bir taahhüt vermediğini vurguladı. Vance, İran’ın nükleer silah arayışına girmeyeceğine ilişkin kesin güvencenin sağlanamadığını belirterek, bu konuda beklentilerinin karşılanmadığını dile getirdi.

Washington yönetiminin taleplerini açık şekilde ortaya koyduğunu söyleyen Vance, İran’ın bu şartları kabul etmediğini ifade etti. Ayrıca ABD Başkanı Donald Trump ile süreç boyunca birçok kez görüştüğünü aktaran Vance, ABD’nin “nihai ve en iyi teklif” olarak nitelendirdiği bir mutabakat metniyle masadan ayrıldığını ve İran’ın bu teklife nasıl yanıt vereceğinin beklendiğini söyledi.

İran tarafı ise görüşmelerin başarısızlıkla sonuçlanmasının sorumluluğunu ABD’ye yükledi. İran devlet televizyonu, anlaşmaya varılamamasının nedeninin Washington’un “aşırı talepleri” olduğunu duyurdu.

İran medyasında yer alan değerlendirmelerde, özellikle Hürmüz Boğazı’nın durumu ve nükleer materyallerin ülke dışına çıkarılması gibi başlıklarda uzlaşma sağlanamadığı belirtildi. İran heyetinin ortak bir çerçeve oluşturmak için girişimlerde bulunduğu ancak ABD’nin taleplerinin bu süreci engellediği öne sürüldü.

Yaklaşık 21 saat süren müzakerelerin ardından taraflar anlaşmaya varamadan masadan kalkarken, sürecin nasıl devam edeceği belirsizliğini koruyor.

Kayseri'de oynanan karşılaşmayı Fenerbahçe 4-0 kazandı.

Sarı-lacivertliler, 45+1. dakikada Kante'nin şık golüyle öne geçti ve devreye 1-0 üstün girdi.

Dakikalar 60'ı gösterdiğinde sahneye Talisca çıktı ve takımını rahatlatan golü attı.

Karşılaşmanın üçüncü golü ise 62. dakikada Nene'den geldi. Son sözü 87. dakikada Talisca söyledi.

Bu sonuçla birlikte puanını 66 yapan Fenerbahçe, 1 maç fazlasıyla zirveyle farkı 1'e düşürdü. Kayseri ekibi ise 23 puanda kaldı.

Tedesco'nun öğrencileri, ligde gelecek hafta Çaykur Rizespor'u ağırlayacak. Kayserispor, Gaziantep FK deplasmanına gidecek.

Sanchez ayrıca, Avrupa’nın uluslararası arenada destek görmek istiyorsa daha tutarlı bir politika izlemesi gerektiğini ifade etti. Bu çerçevede, Avrupa Birliği’nin İsrail ile olan ortaklık anlaşmasının askıya alınmasını önerdiğini belirten İspanya Başbakanı, İsrail’in özellikle uluslararası ve insancıl hukuka ilişkin birçok maddeyi ihlal ettiğinin açık olduğunu dile getirdi.